Σώζονται και άλλες θρησκείες; Η σωτηρία μόνο διά Χριστού είναι η ξεκάθαρη απάντηση της Βίβλου, και ομολογουμένως ακούγεται σκληρή στα αυτιά μας. Στην εποχή μας θεωρείται σχεδόν αυτονόητο ότι όλοι οι ειλικρινείς δρόμοι ανεβαίνουν στο ίδιο βουνό. Ωστόσο, πριν δεχτούμε αυτή την ιδέα ως πιο «γενναιόδωρη», αξίζει να ρωτήσουμε τι είπε ο ίδιος ο Ιησούς.
Αρχικά, ας είμαστε δίκαιοι με το ερώτημα. Πίσω από αυτό κρύβεται μια αληθινή αγωνία: τι γίνεται με τον ευσεβή Ινδουιστή, τον καλόκαρδο Βουδιστή, τον ειλικρινή αναζητητή που δεν άκουσε ποτέ το Ευαγγέλιο; Είναι θεμιτή η αγωνία. Όμως η απάντηση δεν μπορεί να βγαίνει από το συναίσθημά μας. Πρέπει να βγαίνει από την αποκάλυψη του Θεού.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί ο θρησκευτικός ινκλουσιβισμός ακούγεται ελκυστικός, γιατί τελικά καταρρέει, και γιατί η αποκλειστικότητα του Ευαγγελίου, αντί να είναι στενόμυαλη, είναι στην πραγματικότητα η πιο ελπιδοφόρα είδηση που υπάρχει.
Γιατί η ιδέα ότι «πολλοί δρόμοι στον Θεό» μάς γοητεύει
Ας το παραδεχτούμε: η ιδέα ότι υπάρχουν πολλοί δρόμοι στον Θεό μάς ανακουφίζει. Φαίνεται πιο ταπεινή, πιο ανεκτική, πιο σύμφωνη με μια εποχή που μισεί τους αποκλεισμούς. Επιπλέον, μάς γλιτώνει από μια δύσκολη συζήτηση με τον γείτονα άλλης πίστης.
Κάποιοι θεολόγοι έδωσαν σε αυτή τη διάθεση και θεολογικό ένδυμα. Υποστήριξαν ότι ο Χριστός είναι όντως ο μόνος Σωτήρας, αλλά ότι η συνειδητή πίστη σε Αυτόν δεν είναι απαραίτητη. Δηλαδή, ένας ειλικρινής πιστός άλλης θρησκείας θα σωθεί από τον Χριστό χωρίς να το ξέρει, με τη δική του θρησκεία να λειτουργεί σαν «δάσκαλος» που τον οδηγεί ασυνείδητα.
Με την πρώτη ματιά αυτό μοιάζει με συμβιβασμό γεμάτο χάρη. Ωστόσο, εδώ κρύβεται μια παγίδα. Αντί να ξεκινάμε από το τι είπε ο Θεός, ξεκινάμε από το τι μας φαίνεται «δίκαιο» και προσαρμόζουμε το κείμενο ώστε να ταιριάξει. Συνεπώς, δεν ερμηνεύουμε πια τη Γραφή· τη διορθώνουμε.
Τα ίδια τα λόγια του Ιησού για τη σωτηρία μόνο διά Χριστού
Το πρόβλημα με τον ινκλουσιβισμό δεν είναι ότι είναι αντιπαθητικός. Είναι ότι συγκρούεται μετωπικά με τα λόγια του ίδιου του Ιησού. Όταν Τον ρώτησαν για τον δρόμο προς τον Πατέρα, δεν είπε ότι είναι ένας από πολλούς. Είπε κάτι εκπληκτικά αποκλειστικό. (Ιωάννης 14:6)
Παρατήρησε ότι ο Ιησούς δεν λέει απλώς πως δείχνει τον δρόμο. Αντίθετα, λέει πως είναι ο δρόμος. Δηλαδή, η σωτηρία δεν είναι ένα σύστημα ιδεών που τυχαίνει να διδάσκει καλύτερα από άλλους. Πράγματι, είναι ένα Πρόσωπο. Έτσι, το να φτάσεις στον Πατέρα χωρίς τον Υιό γίνεται λογικά αδύνατο, όχι απλώς απαγορευμένο.
Επομένως, ο Ιησούς δεν είναι ένας ακόμη ιδρυτής θρησκείας δίπλα στους άλλους. Οι άλλοι προσφέρουν διδασκαλία· αντίθετα, Εκείνος προσφέρει εξιλέωση. Κανείς άλλος δεν πλήρωσε για την αμαρτία μας, άρα κανείς άλλος δεν μπορεί να μας συμφιλιώσει με έναν άγιο Θεό.
Ένας μόνο μεσίτης: η μαρτυρία των αποστόλων
Δεν μιλά μόνο ο Ιησούς έτσι. Οι απόστολοι, που πέθαναν για το μήνυμά τους, κράτησαν την ίδια ακριβώς πεποίθηση. Ο Παύλος, για παράδειγμα, δεν αφήνει περιθώριο για πολλούς ενδιάμεσους ανάμεσα στον Θεό και στους ανθρώπους. (Α' Τιμόθεο 2:5) (Α' Τιμόθεο 2:6)
Ο λόγος είναι βαθύς. Πράγματι, ένας μεσίτης πρέπει να αγγίζει και τις δύο πλευρές. Ο Χριστός είναι αληθινός Θεός και αληθινός άνθρωπος, και έδωσε τον εαυτό Του ως αντίλυτρο. Συνεπώς, καμία ανθρώπινη ευσέβεια, όσο ειλικρινής, δεν μπορεί να γεφυρώσει το χάσμα της αμαρτίας· μόνο το τίμημα που πλήρωσε Εκείνος.
Ο Πέτρος το είπε ακόμη πιο κοφτά μπροστά στο συνέδριο. Δεν υπάρχει σωτηρία σε κανέναν άλλον, ούτε άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό δοσμένο στους ανθρώπους. (Πράξεις 4:12) Πρόσεξε πόσο σαρωτική είναι η δήλωση: όχι «λίγη» σωτηρία αλλού, αλλά καμία.
Ο Κορνήλιος και η σωτηρία μόνο διά Χριστού: τι λέει το κείμενο
Εδώ συνήθως μπαίνει το πιο δυνατό αντεπιχείρημα. Για παράδειγμα, ο Κορνήλιος ήταν ευσεβής, φοβόταν τον Θεό, και ο Πέτρος ομολόγησε πως ο Θεός δέχεται κάθε άνθρωπο που Τον φοβάται. (Πράξεις 10:34) (Πράξεις 10:35) Δεν σημαίνει αυτό ότι κάποιοι σώζονται χωρίς το Ευαγγέλιο;
Ωστόσο, το ίδιο το κείμενο λέει το αντίθετο. Ο Κορνήλιος δεν ήταν ήδη σεσωσμένος ειδωλολάτρης· είχε ήδη ανταποκριθεί στην αποκάλυψη που είχε λάβει και περίμενε περισσότερο φως. Γι' αυτό ο άγγελος του είπε ρητά ότι ο Πέτρος θα του έφερνε λόγια διά των οποίων θα σωνόταν αυτός και όλο του το σπίτι. (Πράξεις 11:14)
Δηλαδή, η σωτηρία ήρθε αφού κηρύχθηκε ο λόγος, όχι πριν. Όταν ο Πέτρος λέει πως ο Θεός δεν είναι προσωπολήπτης, δεν εννοεί πως οι θρησκείες είναι ισοδύναμες. Εννοεί κάτι ριζοσπαστικό για έναν Ιουδαίο: ότι ακόμη και ένας εθνικός μπορεί να δεχτεί το Ευαγγέλιο. Η πόρτα είναι ανοιχτή για όλα τα έθνη, αλλά είναι η ίδια πόρτα, ο Χριστός.
Ο κίνδυνος να φτιάχνουμε έναν Θεό «δίκαιο» κατά τα μέτρα μας
Το βαθύτερο πρόβλημα του θρησκευτικού ινκλουσιβισμού δεν είναι μια λάθος ερμηνεία ενός εδαφίου. Είναι μια μέθοδος. Πρώτον, αποφασίζουμε τι θα ήταν «δίκαιο» αν ήμασταν εμείς ο Θεός, και μετά λυγίζουμε το κείμενο για να συμφωνήσει. Όμως, μόλις γίνει η ανθρώπινη ιδέα της δικαιοσύνης το κριτήριο, οι εξαιρέσεις φυτρώνουν σαν μανιτάρια.
Σκέψου το πρακτικά. Ο ένας απέρριψε το Ευαγγέλιο επειδή του το είπε ένας υποκριτής. Κάποιος άλλος δεν το κατάλαβε λόγω παιδείας. Ένας τρίτος ήταν πολύ απασχολημένος με τα πλούτη του. Συνεπώς, αν η «δικαιοσύνη» κατά τα δικά μας μέτρα γίνει ο κανόνας, τότε ο καθένας αποκτά μια έγκυρη δικαιολογία και το Ευαγγέλιο παύει να καλεί κανέναν σε μετάνοια.
Αντίθετα, η Βίβλος μάς θυμίζει διαρκώς ότι δεν είμαστε εμείς ο Θεός. Η σωτηρία είναι δώρο χάριτος που λαμβάνεται διά της πίστεως, όχι αμοιβή για την ειλικρίνειά μας. (Εφεσίους 2:8) Και η πίστη γεννιέται όταν ακούγεται ο λόγος, γι' αυτό και η αποστολή δεν είναι πολυτέλεια. (Ρωμαίους 10:14) (Ρωμαίους 10:17) Αν οι άνθρωποι σώζονταν ασυνείδητα, η μεγάλη εντολή θα ήταν περιττή.
Γιατί η αποκλειστικότητα του Ευαγγελίου είναι τελικά καλά νέα
Μπορεί να φαίνεται παράδοξο, αλλά η αποκλειστικότητα του Ευαγγελίου δεν είναι μήνυμα απόρριψης· είναι μήνυμα ασφάλειας. Πράγματι, αν υπήρχαν πολλοί δρόμοι, κανείς δεν θα ήξερε ποτέ αν διάλεξε τον σωστό ή αν προσπάθησε αρκετά. Επειδή όμως υπάρχει ένας Σωτήρας που πλήρωσε τα πάντα, η βεβαιότητα στηρίζεται σε Εκείνον, όχι στην απόδοσή μας.
Πρόσεξε επίσης τι λέει αυτή η αλήθεια για τον Θεό. Δεν περιμένει να γίνουμε αρκετά καλοί. Αντιθέτως, ήρθε ο ίδιος, έγινε άνθρωπος, και πλήρωσε το τίμημα που δεν μπορούσαμε να πληρώσουμε. Συνεπώς, η αποκλειστικότητα δεν περιορίζει τη χάρη· την εγγυάται, γιατί δεν εξαρτάται από εμάς.
Τέλος, αυτή η αλήθεια μάς βγάζει από την καρέκλα του κριτή και μας βάζει στον δρόμο του αγγελιοφόρου. Αν ο Χριστός είναι ο μόνος δρόμος, τότε η αγάπη δεν σιωπά. Αντί να φανταζόμαστε σενάρια για το πώς ίσως σωθεί ο μακρινός αναζητητής, του μεταφέρουμε το όνομα που σώζει. Αν θέλεις να εμβαθύνεις σε αυτά τα ζητήματα με σοβαρότητα, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει υπεύθυνη μελέτη της Γραφής.
Βασικά σημεία
- 01Η σωτηρία μόνο διά Χριστού δεν είναι ανθρώπινη στενομυαλιά· είναι η ρητή δήλωση του ίδιου του Ιησού ότι κανείς δεν έρχεται στον Πατέρα παρά μόνο μέσω Αυτού.
- 02Ο θρησκευτικός ινκλουσιβισμός ξεκινά από το τι μας φαίνεται «δίκαιο» και μετά λυγίζει το κείμενο· έτσι όμως διορθώνουμε τη Γραφή αντί να την ακούμε.
- 03Ο Κορνήλιος δεν σώθηκε χωρίς το Ευαγγέλιο· σώθηκε αφού άκουσε τον κηρυγμένο λόγο, και η πόρτα για όλα τα έθνη είναι η ίδια πόρτα, ο Χριστός.
- 04Επειδή υπάρχει ένας μόνο μεσίτης που πλήρωσε τα πάντα, η αποκλειστικότητα του Ευαγγελίου γίνεται καλά νέα: η βεβαιότητά μας στηρίζεται σε Εκείνον και όχι στην απόδοσή μας.