«Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου - αυτή είναι η πρώτη εντολή που συνοδεύεται από υπόσχεση -»
Εφεσίους 6:2
Νιώθεις κουρασμένος να επαναλαμβάνεις το ίδιο πράγμα στο παιδί σου και αναρωτιέσαι αν τελικά αξίζει τόσος κόπος; Να ξέρεις τούτο: όταν του μαθαίνεις να υπακούει και να τιμά, δεν επιβάλλεις απλώς πειθαρχία. Αντίθετα, στηρίζεσαι στη μοναδική εντολή με υπόσχεση που έδωσε ο Θεός - την πέμπτη εντολή, «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου».
Είναι εύκολο να το ξεχνάμε μέσα στην καθημερινή κούραση. Φωνές, διαπραγματεύσεις, ξανά και ξανά τα ίδια. Ωστόσο πίσω από αυτή τη μάχη κρύβεται κάτι τεράστιο. Πράγματι, από όλες τις Δέκα Εντολές, μία και μόνη συνοδεύεται από ρητή υπόσχεση ευλογίας. Δηλαδή αυτή είναι ακριβώς η εντολή που αφορά τη σχέση του παιδιού με εσένα.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε μαζί γιατί οι κοσμικές απαντήσεις δεν αρκούν, τι λέει στ' αλήθεια η Αγία Γραφή για την πέμπτη εντολή, γιατί η τιμή προς τους γονείς είναι το θεμέλιο κάθε άλλης σχέσης, και ποια πρακτικά βήματα κάνουν την υπακοή στο σπίτι θεμέλιο χαρακτήρα για όλη τη ζωή.
Γιατί η πέμπτη εντολή είναι η μόνη εντολή με υπόσχεση
Ας ξεκινήσουμε από αυτό που κάνει την πέμπτη εντολή ξεχωριστή. Όταν ο απόστολος Παύλος μιλά για την υπακοή των παιδιών, σταματά και τονίζει κάτι σημαντικό: ότι αυτή είναι η πρώτη εντολή που έρχεται μαζί με μια υπόσχεση (Εφεσίους 6:2). Δηλαδή ανάμεσα σε όλες τις Δέκα Εντολές, μόνο αυτή υπόσχεται ρητά ευλογία σε όποιον την τηρεί.
Δες πόσο συγκεκριμένη είναι αυτή η υπόσχεση. Ήδη στην αρχική της μορφή, ο Θεός συνδέει την τιμή προς τους γονείς με μακροζωία και ευημερία πάνω στη γη (Έξοδος 20:12). Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για έναν ξερό κανόνα. Αντίθετα, πρόκειται για έναν δρόμο ζωής που, όταν τον ακολουθεί το παιδί, του ανοίγει την πόρτα σε μια ευλογημένη πορεία.
Γιατί όμως έχει τόση σημασία αυτό για εσένα τον γονιό; Επειδή σου δείχνει ότι η υπακοή δεν είναι θέμα βολικής συμπεριφοράς για να έχεις ησυχία. Είναι θεμέλιο χαρακτήρα. Συνεπώς, κάθε φορά που επιμένεις με αγάπη, δεν παλεύεις για τη δική σου άνεση· χτίζεις πάνω σε μια υπόσχεση που έδωσε ο ίδιος ο Θεός.
Γιατί το «τίμα τον πατέρα σου» είναι η βάση κάθε σχέσης
Ίσως αναρωτιέσαι: γιατί ο Θεός να βάλει τόση βαρύτητα ακριβώς εδώ; Η απάντηση είναι όμορφη. Καταρχήν, στις Δέκα Εντολές, οι πρώτες αφορούν τη σχέση μας με τον Θεό και οι υπόλοιπες τη σχέση μας με τους ανθρώπους. Δηλαδή η πρώτη από αυτές που αφορούν τους ανθρώπους είναι ακριβώς το «τίμα τον πατέρα σου».
Σκέψου τι σημαίνει αυτό πρακτικά. Το παιδί σου δεν θα μάθει να σέβεται τον δάσκαλο, τον εργοδότη, τον σύζυγο ή την κοινωνία αν πρώτα δεν μάθει να σέβεται εσένα. Πράγματι, το σπίτι είναι το πρώτο σχολείο σχέσεων. Επομένως η τιμή που μαθαίνει στο σπίτι γίνεται το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα χτιστεί κάθε άλλη υγιής σχέση της ζωής του.
Δεν είναι τυχαίο που ο ίδιος ο Ιησούς συνόψισε τη δεύτερη ομάδα εντολών στην αγάπη προς τον πλησίον (Ματθαίος 22:39). Πράγματι, το παιδί που μαθαίνει να τιμά τους γονείς του, μαθαίνει στην πράξη τι σημαίνει να αγαπάς και να σέβεσαι τον άλλον. Έτσι, η πέμπτη εντολή δεν είναι ένας απομονωμένος κανόνας· είναι η ρίζα από την οποία βλασταίνει ολόκληρη η ηθική του χαρακτήρα.
Γιατί οι κοσμικές απαντήσεις για την υπακοή δεν αρκούν
Ο κόσμος γύρω σου σου λέει το αντίθετο από αυτό που λέει ο Θεός. Σου ψιθυρίζει ότι η υπακοή καταπιέζει το παιδί, ότι η αυθεντία είναι κάτι κακό, ότι η ανταρσία είναι ένδειξη ελευθερίας. Πράγματι, παντού, από τις οθόνες ως το σχολείο, το παιδί ακούει ότι το να αμφισβητεί κάθε αυθεντία είναι αρετή. Δηλαδή καταλαβαίνεις γιατί νιώθεις ότι κολυμπάς κόντρα στο ρεύμα.
Όμως οι κοσμικές απαντήσεις δεν αρκούν, και ο λόγος είναι απλός. Το παιδί δεν είναι από τη φύση του υπάκουο. Κανείς δεν χρειάστηκε ποτέ να διδάξει ένα παιδί πώς να παρακούει· αυτό το ξέρει μόνο του από την αρχή. Η ανυπακοή είναι η φυσική του κλίση, ενώ η υπακοή είναι κάτι που πρέπει να μάθει. Συνεπώς, το να αφήσεις το παιδί «να βρει μόνο του τον δρόμο του» δεν είναι ελευθερία· είναι εγκατάλειψη.
Η Αγία Γραφή, αντίθετα, μιλά καθαρά. Καλεί τα παιδιά να υπακούουν στους γονείς τους, γιατί αυτό είναι το σωστό (Εφεσίους 6:1), και προσθέτει ότι αυτή η υπακοή είναι ευάρεστη στον Κύριο (Κολοσσαείς 3:20). Δηλαδή η υπακοή δεν είναι ανθρώπινη επινόηση για να βολευόμαστε εμείς οι γονείς. Είναι εντολή του Θεού, με βαθύτερο σκοπό: να μάθει το παιδί να εμπιστεύεται και να ακολουθεί, πρώτα εσένα και μέσα από εσένα τον ίδιο τον Θεό.
Πρακτικά βήματα: πώς η υπακοή γίνεται θεμέλιο χαρακτήρα
Ωραία η θεωρία, θα πεις, αλλά πώς γίνεται αυτό μέσα στο πραγματικό, ακατάστατο σπίτι; Ας γίνουμε συγκεκριμένοι. Πρώτον, μην παρατάς τον αγώνα όσο μεγαλώνει το παιδί. Πράγματι, ένα από τα μεγαλύτερα λάθη είναι να τα παραδίνουμε στην εφηβεία, λέγοντας «δεν αλλάζει πια». Επομένως, όσο το παιδί ζει υπό τη φροντίδα σου, οφείλεις - με υπομονή - να συνεχίζεις να του μαθαίνεις την υπακοή.
Δεύτερον, να είσαι σταθερός αλλά όχι σκληρός. Ο ίδιος ο Θεός, ενώ ζητά υπακοή από τα παιδιά, καλεί τους γονείς να μην εξοργίζουν τα παιδιά τους, αλλά να τα ανατρέφουν με την παιδεία και τη νουθεσία του Κυρίου (Εφεσίους 6:4). Με άλλα λόγια, η πειθαρχία χωρίς ζεστασιά γεννά πικρία, ενώ η αγάπη χωρίς όρια γεννά χάος. Χρειάζεσαι και τα δύο μαζί: αλήθεια με χάρη.
Τρίτον, σύνδεσε την υπακοή προς εσένα με την υπακοή προς τον Θεό. Όταν το παιδί σε υπακούει, εξηγείς του απαλά ότι μαθαίνει κάτι μεγαλύτερο: να εμπιστεύεται και να ακολουθεί τον Θεό. Συνεπώς η καθημερινή υπακοή στο σπίτι παύει να είναι ξερός κανόνας και γίνεται γέφυρα προς μια ζωντανή σχέση με τον Κύριο.
Τέλος, μείνε συνεπής. Τα παιδιά μαθαίνουν λιγότερο από τα λόγια μας και περισσότερο από τη σταθερότητά μας. Αν σήμερα επιμένεις και αύριο υποχωρείς, διδάσκεις στην ουσία ότι η εντολή είναι διαπραγματεύσιμη. Αντίθετα, η ήρεμη, αγαπητική συνέπεια χτίζει σιγά σιγά τον χαρακτήρα, τούβλο τούβλο.
Γιατί η εντολή με υπόσχεση ευλογεί όλη τη ζωή του παιδιού
Ένα τελευταίο, παρήγορο σημείο. Ο κόπος που κάνεις τώρα δεν τελειώνει όταν το παιδί φύγει από το σπίτι. Η τιμή προς τους γονείς δεν είναι κάτι που σταματά όταν το παιδί ενηλικιωθεί. Η Γραφή καλεί ακόμη και τον ενήλικο να ακούει τον πατέρα του και να μην περιφρονεί τη μητέρα του, ακόμη κι όταν εκείνη γεράσει (Παροιμίες 23:22).
Σκέψου τι σημαίνει αυτό. Όταν διδάσκεις στο μικρό σου παιδί την υπακοή σήμερα, φυτεύεις έναν σπόρο σεβασμού που θα καρποφορεί για δεκαετίες. Πράγματι, το παιδί που μαθαίνει νωρίς να τιμά, θα φέρει αυτή την ευγένεια στον γάμο του, στη δουλειά του, στη δική του οικογένεια. Δηλαδή η ευλογία της υπακοής ξεπερνά κατά πολύ τα παιδικά χρόνια.
Γι' αυτό μην αποθαρρύνεσαι όταν η μέρα είναι δύσκολη. Στηρίζεσαι στη μοναδική εντολή με υπόσχεση, και ο Θεός που την έδωσε μένει πιστός. Αν θέλεις να εμβαθύνεις στη μελέτη του λόγου ώστε να καθοδηγείς σωστά την οικογένειά σου, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει δωρεάν μαθήματα που στηρίζουν ακριβώς αυτό το έργο. Σπείρε λοιπόν πιστά σήμερα, και άσε την υπόσχεση του Θεού να χτίσει το μέλλον του παιδιού σου.
Βασικά σημεία
- 01Η πέμπτη εντολή είναι η μόνη εντολή με υπόσχεση: ο Θεός συνδέει το «τίμα τον πατέρα σου» με μακροζωία και ευλογία.
- 02Η τιμή προς τους γονείς είναι το θεμέλιο κάθε άλλης σχέσης· το παιδί που τιμά εσένα, μαθαίνει να αγαπά και να σέβεται τον πλησίον.
- 03Οι κοσμικές απαντήσεις δεν αρκούν: το παιδί δεν είναι από τη φύση του υπάκουο, γι' αυτό η υπακοή πρέπει να διδαχθεί με υπομονή.
- 04Δίδαξε με αλήθεια και χάρη μαζί: σταθερός αλλά όχι σκληρός, ώστε η πειθαρχία να μη γεννά πικρία αλλά χαρακτήρα.
- 05Η ευλογία της υπακοής συνεχίζεται σε όλη τη ζωή: ο σπόρος σεβασμού που φυτεύεις σήμερα καρποφορεί για δεκαετίες.
