Όχι, ο Θεός δεν έγινε πιο ανεκτικός με τα χρόνια, και αυτό ακριβώς υπόσχεται το αμετάβλητο του Θεού: ένας Πατέρας που δεν γερνά, δεν μετανιώνει για τον χαρακτήρα Του και δεν προσαρμόζει τα ηθικά Του πρότυπα στη μόδα κάθε γενιάς. Αυτό που άλλαξε δεν είναι Εκείνος, αλλά ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να μας πλησιάσει.
Καταρχήν, το ψέμα ακούγεται λογικό. Όσο ωριμάζει η ανθρωπότητα, λέει, τόσο πιο επιεικής γίνεται η εικόνα μας για τον Θεό. Παλιά Τον φανταζόμασταν αυστηρό και απρόσιτο. Σήμερα, υποτίθεται, φτάσαμε σε ανώτερη γνώση και ο Θεός μας έγινε γλυκύτερος. Ωστόσο εδώ κρύβεται η παγίδα. Δηλαδή πλάθουμε τον Θεό με βάση τον εαυτό μας, αντί να Τον δεχόμαστε όπως αποκαλύπτεται.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί η ιδέα δύο διαφορετικών Θεών - ενός οργίλου της Παλαιάς και ενός στοργικού της Καινής - δεν στέκει, τι σημαίνει πραγματικά να μην αλλάζει ο Θεός, και γιατί αυτή η αλήθεια, αντί να μας τρομάζει, μας δίνει το πιο σταθερό έδαφος για να σταθούμε.
Γιατί το ψέμα ότι αλλάζει ο Θεός ακούγεται τόσο ελκυστικό
Πρώτα απ' όλα, αξίζει να καταλάβουμε γιατί αυτή η σκέψη μάς τραβά τόσο. Ένας Θεός που μαλακώνει με τον καιρό είναι, ομολογουμένως, βολικός. Σημαίνει ότι ό,τι ενοχλεί τη συνείδησή μας σήμερα μπορεί αύριο να θεωρηθεί ξεπερασμένο, και ότι τα όρια που βάζει η Γραφή είναι απλώς αποτύπωμα μιας πιο πρωτόγονης εποχής.
Επιπλέον, η ιδέα κολακεύει την υπερηφάνειά μας. Μας πείθει ότι εμείς, η σύγχρονη γενιά, καταλάβαμε τον Θεό καλύτερα από όλους όσοι έζησαν πριν. Όμως, αν το σκεφτούμε ψύχραιμα, αυτό δεν είναι γνώση του Θεού· είναι κατασκευή ενός θεού κατ' εικόνα μας. Δηλαδή, αντί να ανεβαίνουμε εμείς στο επίπεδό Του, Τον κατεβάζουμε στο δικό μας.
Συνεπώς, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι «πόσο ανεκτικός έγινε ο Θεός», αλλά «τι έχει πει ο ίδιος για τον εαυτό Του». Και εκεί ακριβώς η Γραφή μάς εκπλήσσει: ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης δεν είναι μόνο αυστηρός, αλλά και βαθιά ελεήμων.
Ο Θεός Παλαιάς και Καινής Διαθήκης: ένας, όχι δύο
Κάποιοι διαβάζουν τη Γραφή σαν να περιγράφει δύο πρόσωπα: τον οργισμένο Θεό των αρχαίων κειμένων και τον αγαπώντα Θεό του Ευαγγελίου. Ωστόσο, όποιος κόβει έτσι τη Γραφή στα δύο, δεν την αποδίδει σωστά. Ναι, η Παλαιά Διαθήκη έχει σκληρές τιμωρίες· έχει όμως και άφθονη χάρη.
Δες, για παράδειγμα, πώς περιγράφει ο Δαβίδ τον λεγόμενο «Θεό της Παλαιάς Διαθήκης». Δεν τον ζωγραφίζει ως τύραννο έτοιμο να εκραγεί, αλλά ως Κύριο γεμάτο οίκτο και υπομονή (Ψαλμοί 103:8). Μάλιστα προσθέτει ότι ο Θεός δεν μας ανταπέδωσε όσα αξίζαμε (Ψαλμοί 103:10). Πραγματικά, ακούγεται σχεδόν σαν προανάκρουσμα της χάρης του Σταυρού.
Ο ίδιος ο Θεός, εξάλλου, αυτοσυστήνεται στον Μωυσή με τα ίδια λόγια: οικτίρμων, ελεήμων, μακρόθυμος και πολυέλεος (Έξοδος 34:6). Με άλλα λόγια, ο έλεος δεν είναι μια νέα ιδέα που πρόσθεσε αργότερα η Καινή Διαθήκη· είναι μέρος του ίδιου του ονόματός Του από την αρχή. Συμπερασματικά, και στις δύο Διαθήκες συναντάμε τον ίδιο Θεό, με την ίδια ισορροπία αυστηρότητας και καλοσύνης.
Τι σημαίνει στ' αλήθεια το αμετάβλητο του Θεού
Ας ορίσουμε τώρα με ακρίβεια τι εννοούμε. Το αμετάβλητο του Θεού δεν σημαίνει απλώς ότι κρατά τις υποσχέσεις Του· σημαίνει ότι δεν μπορεί να γίνει ούτε καλύτερος ούτε χειρότερος. Με άλλα λόγια, δεν αποκτά νέες ιδιότητες ούτε χάνει παλιές. Επιπλέον, σοφότερος δεν γίνεται, γιατί τα γνωρίζει ήδη όλα· δυνατότερος επίσης δεν γίνεται, γιατί είναι ήδη παντοδύναμος.
Πρώτον, είναι αιώνιος. Πριν ακόμη γεννηθούν τα βουνά και πλαστεί η γη, Εκείνος ήταν ήδη Θεός, από αιώνα σε αιώνα (Ψαλμοί 90:2). Δεύτερον, ο χαρακτήρας Του δεν γνωρίζει διακυμάνσεις: κάθε καλό δώρο κατεβαίνει από τον Πατέρα των φώτων, στον οποίο δεν υπάρχει αλλοίωση ούτε ίχνος μεταβολής (Ιακώβου 1:17).
Τρίτον, ο ίδιος ο Θεός το δηλώνει ρητά μέσω του Μαλαχία, σχεδόν προκλητικά λιτά: «Εγώ ο Κύριος δεν αλλάζω» (Μαλαχίας 3:6). Και η Καινή Διαθήκη το επιβεβαιώνει για τον Χριστό, λέγοντας ότι είναι ο ίδιος χθες, σήμερα και στους αιώνες (Εβραίους 13:8). Επομένως, αν κάποια εδάφια μιλούν για Θεό που «μετάνιωσε», δεν εννοούν ότι άλλαξε γνώμη απρόβλεπτα, αλλά ότι άλλαξε τη στάση Του απέναντι στους ανθρώπους ανάλογα με τη δική τους συμπεριφορά - πάντα μέσα στο ίδιο, αιώνιο σχέδιό Του.
Η αγιότητα του Θεού δεν μαλάκωσε: το πρότυπο μένει
Εδώ είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο του ψέματος. Αν ο Θεός υποτίθεται ότι έγινε πιο ανεκτικός, τότε και η αγιότητα του Θεού θα έπρεπε να έχει χαλαρώσει, και τα ηθικά Του πρότυπα να έχουν προσαρμοστεί στις δικές μας ευκολίες. Όμως οι Δέκα Εντολές δεν είναι μια τυχαία λίστα κανόνων· είναι καθρέφτης του ίδιου του χαρακτήρα Του.
Γι' αυτό και η εντολή της αγιότητας διατυπώνεται με τα ίδια ακριβώς λόγια και στις δύο Διαθήκες. Στην Παλαιά ο Θεός λέει «να είστε άγιοι, γιατί εγώ είμαι άγιος» (Λευιτικό 11:44), και ο απόστολος Πέτρος επαναλαμβάνει την ίδια εντολή στην Καινή (Α' Πέτρου 1:16). Η απαίτηση δεν χαμήλωσε ούτε ένα εκατοστό· αν κάτι, ο Ιησούς την ανέβασε ψηλότερα, ζητώντας μας να αγαπάμε ακόμη και τους εχθρούς μας (Λουκάς 6:35).
Ωστόσο αυτό το ψηλό πρότυπο δεν είναι ιδιοτροπία ενός θεού του χθες· πηγάζει από το ποιος είναι. Και επειδή ο λόγος Του δεν μαραίνεται όπως το χορτάρι, αλλά μένει στον αιώνα (Ησαΐας 40:8), οι εντολές Του δεν έχουν ημερομηνία λήξης. Δηλαδή ο Θεός εξακολουθεί να μισεί την αμαρτία σήμερα όσο και τότε.
Αν δεν αλλάζει ο Θεός, γιατί άλλαξε ο τρόπος Του; Σινά και Γολγοθάς
Εδώ ξεκαθαρίζεται η μεγάλη παρεξήγηση. Αν ο Θεός δεν μπορεί να γίνει πιο ανεκτικός, γιατί δεν εφαρμόζουμε πια τις τιμωρίες της Παλαιάς Διαθήκης; Η απάντηση είναι ότι η κρίση Του παρέμεινε ίδια· άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο εκτελείται. Ο Θεός μάς πλησιάζει διαφορετικά, χωρίς όμως να ζητά λιγότερα ή να ανέχεται περισσότερα.
Σκέψου τη διαφορά ανάμεσα στο Σινά και στον Γολγοθά. Στο Σινά ο λαός δεν πλησίασε ένα βουνό που έκαιγε, μέσα σε σκοτάδι, θύελλα και ήχο σάλπιγγας (Εβραίους 12:18)· η ίδια η απόσταση από το βουνό φανέρωνε την ηθική απόσταση ανάμεσα στον άγιο Θεό και τον αμαρτωλό άνθρωπο. Στον Γολγοθά ο ίδιος άγιος Θεός άνοιξε ο ίδιος τον δρόμο, βάζοντας τον Χριστό ανάμεσα σε εμάς και στην οργή που μας άξιζε.
Άρα δεν έχουμε δύο Θεούς, αλλά έναν Θεό που εκτελεί το αμετάβλητο σχέδιό Του σε δύο φάσεις. Όπως άλλωστε λέει η Γραφή, ο Θεός δεν είναι άνθρωπος για να πει ψέματα ούτε γιος ανθρώπου για να μεταμεληθεί (Αριθμοί 23:19). Η αλλαγή στη μέθοδο δεν είναι αλλαγή στον χαρακτήρα· είναι η ίδια αγιότητα και η ίδια αγάπη, εκφρασμένες με νέο τρόπο.
Γιατί ένας αμετάβλητος Θεός αλλάζει τη ζωή σου
Τελικά, γιατί όλα αυτά έχουν σημασία για την καθημερινότητά μας; Επειδή ένας Θεός που δεν αλλάζει είναι το μόνο σταθερό σημείο σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται διαρκώς. Οι άνθρωποι μάς απογοητεύουν, οι συνθήκες αλλάζουν, οι ίδιες μας οι αποφάσεις αμφιταλαντεύονται· Εκείνος όμως μένει ο ίδιος.
Πρώτον, αυτό μας δίνει βεβαιότητα: ο Θεός που κάλεσε τον Αβραάμ, που έσωσε τον Παύλο στον δρόμο της Δαμασκού, είναι ο ίδιος που μπορεί να σώσει κι εμάς σήμερα. Δεύτερον, μας δίνει σιγουριά για τις υποσχέσεις Του· αφού δεν αλλάζει γνώμη, ό,τι υποσχέθηκε θα το εκπληρώσει. Αν θέλεις να εμβαθύνεις σε αυτή την αλήθεια, αξίζει η μελέτη μέσα από το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου το αμετάβλητο του Θεού γίνεται θεμέλιο πρακτικής ζωής.
Τρίτον, μας καλεί σε σοβαρότητα. Επειδή η αγιότητά Του δεν μαλάκωσε, η αμαρτία παραμένει σοβαρό ζήτημα· επειδή όμως η χάρη Του είναι εξίσου αμετάβλητη, υπάρχει πάντοτε ανοιχτός δρόμος επιστροφής. Έτσι, αντί να φοβόμαστε έναν Θεό που τάχα έγινε αυστηρός ή χαλαρός κατά τα κέφια μας, μπορούμε να εμπιστευτούμε Εκείνον που, μέσα στον Χριστό, αγάπησε τόσο πολύ τον κόσμο ώστε έδωσε τον μονογενή Του Υιό (Ιωάννης 3:16).
Βασικά σημεία
- 01Το αμετάβλητο του Θεού σημαίνει ότι ο χαρακτήρας Του δεν γίνεται ούτε καλύτερος ούτε χειρότερος: δεν γερνά, δεν μετανιώνει και δεν προσαρμόζεται στη μόδα κάθε εποχής.
- 02Δεν υπάρχουν δύο Θεοί - ένας οργίλος της Παλαιάς και ένας στοργικός της Καινής - αλλά ένας Θεός που αποκαλύπτει την ίδια ισορροπία αυστηρότητας και ελέους και στις δύο Διαθήκες.
- 03Η αγιότητα του Θεού δεν χαλάρωσε· η εντολή «να είστε άγιοι» επαναλαμβάνεται αυτούσια, και ο Ιησούς ανεβάζει ακόμη ψηλότερα το πρότυπο, ζητώντας αγάπη και για τους εχθρούς.
- 04Αυτό που άλλαξε ανάμεσα στο Σινά και τον Γολγοθά είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Θεός μας πλησιάζει, όχι το αν αλλάζει ο Θεός στον χαρακτήρα ή στις απαιτήσεις Του.
- 05Ένας αμετάβλητος Θεός είναι το πιο σταθερό έδαφος της ζωής μας: εγγυάται ότι οι υποσχέσεις Του ισχύουν και ότι ο δρόμος της χάρης μένει πάντα ανοιχτός.