Υπακοή στα εφηβικά: μην τα παρατάς - ο πραγματικός κίνδυνος είσαι εσύ

I.Γιατί η υπακοή στα εφηβικά παραμένει χρέος σου

Ας ξεκινήσουμε από μια αλήθεια που ξεκουράζει: η ευθύνη σου δεν λήγει όταν το παιδί γίνει δεκατριών. Η εντολή του Θεού προς τα παιδιά να υπακούουν στους γονείς τους (Εφεσίους 6:1) δεν έχει ημερομηνία λήξης στην εφηβεία. Όσο το παιδί ζει υπό τη φροντίδα σου, παραμένει υπό την καθοδήγησή σου.

Σκέψου το πρακτικά. Η λέξη που χρησιμοποιεί η Γραφή για «παιδιά» δεν περιγράφει μόνο τα μικρά· περιλαμβάνει και τους μεγαλύτερους γιους και κόρες. Δηλαδή ο έφηβος που κάθεται στο τραπέζι σου, τρώει το ψωμί σου και ζει στο σπίτι σου, εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στο πλαίσιο της υπακοής που ορίζει ο Θεός. Συνεπώς, η υπακοή στα εφηβικά δεν είναι εξαίρεση από τον κανόνα, αλλά η φυσική του συνέχεια.

Γι' αυτό η υπακοή στα εφηβικά δεν είναι κάτι προαιρετικό που μπορείς να αφήσεις στην άκρη όταν κουραστείς. Αντίθετα, είναι το ίδιο χρέος που είχες κι όταν το παιδί ήταν τριών χρόνων. Ο τρόπος αλλάζει· η ουσία της ευθύνης μένει η ίδια μέχρι εκείνο να αφήσει το σπίτι για τη δική του ζωή.

II.Γιατί οι κοσμικές απαντήσεις για τους εφήβους σε αφήνουν μόνο

Ο κόσμος γύρω σου σου ψιθυρίζει μια εύκολη λύση: «Άφησέ τον να βρει μόνος του τον δρόμο του, η αντίδραση είναι φυσιολογική, μην του βάζεις όρια.» Ακούγεται απελευθερωτικό, έτσι; Όμως κάτω από αυτή τη συμβουλή κρύβεται μια παραίτηση που πληρώνει ακριβά το ίδιο το παιδί σου.

Η εποχή μας, εξάλλου, δουλεύει συστηματικά εναντίον σου. Η Γραφή προειδοποίησε ότι στις έσχατες ημέρες θα έρθουν δύσκολοι καιροί (Β' Τιμόθεο 3:1), με ανθρώπους ανυπάκουους στους γονείς (Β' Τιμόθεο 3:2). Δηλαδή το ίδιο το πνεύμα της εποχής διδάσκει τα παιδιά να περιφρονούν κάθε αυθεντία και να θεωρούν αρετή την ανταρσία.

Συνεπώς, όταν ο κόσμος σου λέει «κάνε πίσω», σου ζητά στην ουσία να αφήσεις τον έφηβό σου μόνο μέσα σε αυτό το χάος. Οι κοσμικές απαντήσεις δεν αρκούν, επειδή ντύνουν την εγκατάλειψη με τη γλώσσα της ελευθερίας. Η υπακοή στα εφηβικά, αντίθετα, δεν είναι καταπίεση· είναι η αγάπη που αρνείται να σε αφήσει μόνο σου σε έναν εχθρικό κόσμο. Πράγματι, η σωστή διαπαιδαγώγηση εφήβου σε κρατά δίπλα του ακριβώς εκεί που ο κόσμος θέλει να τον αφήσεις έρμαιο.

III.Γιατί το να μην τα παρατάς είναι το θεμέλιο, όχι ο έλεγχος

Ίσως φοβάσαι ότι το να επιμένεις θα σε κάνει τον σκληρό, ψυχρό γονιό. Όμως η Γραφή σου δείχνει μια άλλη εικόνα. Η υπακοή που διδάσκεις σήμερα φυτεύεται για να μείνει: το παιδί που εκπαιδεύεται σωστά από την αρχή του δρόμου του, δεν θα απομακρυνθεί από αυτόν ούτε όταν γεράσει (Παροιμίες 22:6).

Πρόσεξε εδώ μια λεπτή ισορροπία. Ο ίδιος ο Θεός που ζητά υπακοή από τα παιδιά, στην ίδια ανάσα προειδοποιεί τους γονείς να μην εξοργίζουν τα παιδιά τους, αλλά να τα ανατρέφουν με την παιδεία και τη νουθεσία του Κυρίου (Εφεσίους 6:4). Με άλλα λόγια, το να μην τα παρατάς δεν σημαίνει να γίνεις τύραννος. Σημαίνει να μένεις παρών με σταθερότητα και ζεστασιά μαζί.

Γι' αυτό η συνέχιση της διδασκαλίας δεν είναι έλεγχος, αλλά θεμέλιο. Όπως δεν σταματάς να ποτίζεις ένα δέντρο επειδή ψήλωσε, έτσι δεν σταματάς να καθοδηγείς τον έφηβό σου επειδή μεγάλωσε. Πράγματι, αυτά τα τελευταία χρόνια στο σπίτι είναι που σφραγίζουν τον χαρακτήρα του για όλη τη ζωή.

IV.Πώς να βάλεις όρια σε εφήβους με αλήθεια και χάρη

Ωραία η θεωρία, θα πεις, αλλά πώς γίνεται μέσα στο πραγματικό σπίτι, με βρόντους στις πόρτες και κουρασμένα βράδια; Ας γίνουμε συγκεκριμένοι. Πρώτον, μην ταυτίζεις τα όρια με τον θυμό. Όταν βάζεις όρια σε εφήβους, εξήγησε ήρεμα το «γιατί», και μην αφήνεις την κούραση να μετατρέψει τον κανόνα σε φωνή.

Δεύτερον, να είσαι σταθερός χωρίς να γίνεσαι σκληρός. Ο έφηβος δοκιμάζει τα όριά σου ακριβώς για να δει αν θα κρατήσουν. Αν σήμερα επιμένεις και αύριο υποχωρείς από κούραση, του διδάσκεις στην ουσία ότι ο κανόνας είναι διαπραγματεύσιμος. Αντίθετα, η ήρεμη συνέπεια του δίνει ασφάλεια, ακόμη κι όταν διαμαρτύρεται.

Τρίτον, σύνδεσε την υπακοή προς εσένα με την υπακοή προς τον Θεό. Ο Ιησούς υπενθύμισε ότι το «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου» είναι εντολή του Θεού (Ματθαίος 15:4), όχι απλώς οικογενειακός κανόνας. Επομένως, μίλα στον έφηβό σου σαν σε ενήλικα που μαθαίνει να εμπιστεύεται μια αυθεντία μεγαλύτερη από εσένα.

Τέλος, κράτα τη σχέση ζωντανή, όχι μόνο τους κανόνες. Τα όρια χωρίς σχέση γεννούν αντίσταση, ενώ η σχέση χωρίς όρια γεννά χάος. Χρειάζεσαι και τα δύο: αλήθεια με χάρη. Άκουσέ τον πραγματικά, γέλασε μαζί του, και μέσα σε αυτό το κλίμα εμπιστοσύνης η διαπαιδαγώγηση εφήβου γίνεται πολύ πιο εύκολη.

V.Γιατί η υπακοή στα εφηβικά ετοιμάζει το παιδί να φύγει σωστά

Ένα τελευταίο, παρήγορο σημείο, που δίνει νόημα σε όλο τον κόπο. Ο στόχος σου δεν είναι να κρατήσεις το παιδί για πάντα κάτω από τη στέγη σου. Αντίθετα, η Γραφή λέει ότι κάποτε ο άνθρωπος θα αφήσει τον πατέρα και τη μητέρα του και θα ενωθεί με τον σύζυγό του (Γένεση 2:24). Τον ετοιμάζεις, δηλαδή, να φύγει· και η υπακοή στα εφηβικά είναι ακριβώς αυτή η προετοιμασία.

Σκέψου τι σημαίνει αυτό. Κάθε φορά που σήμερα επιμένεις στην υπακοή, δεν χτίζεις μια φυλακή· χτίζεις τα φτερά με τα οποία θα πετάξει αύριο. Ο έφηβος που μαθαίνει σταθερότητα και σεβασμό στο σπίτι, θα φέρει αυτή την ωριμότητα στον γάμο του, στη δουλειά του και στη δική του οικογένεια.

Γι' αυτό μην αποθαρρύνεσαι όταν η μέρα είναι σκληρή και η πόρτα βροντάει. Δεν παλεύεις μόνος· στηρίζεσαι σε μια εντολή του ίδιου του Θεού. Αν θέλεις να εμβαθύνεις στον λόγο ώστε να καθοδηγείς σοφά την οικογένειά σου, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει δωρεάν μαθήματα που στηρίζουν ακριβώς αυτό το έργο. Μη τα παρατάς λοιπόν σήμερα· αύριο το παιδί σου θα ευγνωμονεί τη σταθερότητά σου.