Είναι αλήθεια χάσιμο χρόνου τα social, ή μήπως απλώς «έτσι μιλάει η γενιά μας»; Αν έχεις ακούσει τον εαυτό σου να λέει «και να είναι χάσιμο χρόνου, τι έγινε;», δεν είσαι ούτε τεμπέλα ούτε «κακή χριστιανή». Είσαι απλώς ειλικρινής, και αυτό είναι ήδη μια καλή αρχή.
Πράγματι, σε έρευνες ανάμεσα σε νέες κοπέλες, πολλές παραδέχτηκαν ότι περνούν 25 έως 30 ώρες την εβδομάδα στο κινητό, στο ίντερνετ και στη μουσική. Δηλαδή, σχεδόν μια ολόκληρη μέρα τη βδομάδα. Επομένως, δεν μιλάμε για ένα δικό σου ελάττωμα, αλλά για κάτι που το ζούμε σχεδόν όλες, ξανά και ξανά.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε μαζί, ήρεμα και χωρίς κήρυγμα, τρία πράγματα: γιατί νιώθεις ότι «δεν πειράζει» το χάσιμο χρόνου στα social, γιατί τελικά κρύβεται εδώ ένα ψέμα, και πού βρίσκεται η ελευθερία. Επομένως, όχι για να σε ντροπιάσει κανείς, αλλά για να ανασάνεις.
Το ψέμα: «δεν είναι χάσιμο χρόνου τα social»
Το ψέμα ακούγεται λογικό, γι' αυτό και πιάνει. Αρχικά, λες «έτσι μένω σε επαφή με τις φίλες μου». Έπειτα, «έτσι ξεκουράζομαι λίγο μετά το σχολείο». Επιπλέον, «τα παιχνίδια βελτιώνουν τα αντανακλαστικά μου». Και ξέρεις τι; Πραγματικά, μέσα σε όλα αυτά υπάρχει κι ένα κομμάτι αλήθειας, γι' αυτό δεν θα σου πω ότι το κινητό είναι ο εχθρός.
Ωστόσο, το ψέμα δεν είναι ότι τα social έχουν καλές πλευρές. Το ψέμα είναι το δεύτερο μισό: «και να είναι χάσιμο χρόνου, δεν πειράζει». Δηλαδή, η ιδέα ότι ο χρόνος σου είναι τόσος πολύς και τόσο φθηνός που δεν χρειάζεται να τον προσέχεις. Πραγματικά, εκεί κρύβεται η παγίδα.
Σκέψου το έτσι. Καμία μεγάλη αθλήτρια δεν έφτασε ψηλά επειδή έπαιζε ώρες στο κινητό, και καμία βαθιά φιλία δεν χτίστηκε μόνο με μηνύματα. Επομένως, το θέμα δεν είναι αν τα ΜΜΕ είναι κακά, αλλά αν τα έχεις εσύ ή σε έχουν εκείνα.
Γιατί ο χρόνος στην οθόνη σε αλλάζει χωρίς να το νιώθεις
Εδώ είναι το σημείο που πονάει, αλλά αξίζει να το πούμε με γλυκύτητα. Αυτό που κοιτάς, σιγά σιγά σε διαμορφώνει. Ο Ιησούς το είπε με μια απλή εικόνα (Λουκάς 11:34): το μάτι είναι σαν λυχνάρι, και ό,τι αφήνεις να μπει μέσα σου φωτίζει ή σκοτεινιάζει όλη σου την καρδιά. Δηλαδή, ο χρόνος στην οθόνη δεν είναι ποτέ «ουδέτερος».
Σκέψου πόσες φορές άνοιξες το κινητό «για ένα λεπτό» και μετά από μισή ώρα ένιωσες πιο άδεια, πιο ανήσυχη, ή να συγκρίνεις τη ζωή σου με τέλειες φωτογραφίες άλλων. Αυτό δεν είναι σύμπτωση. Πράγματι, ό,τι ταΐζεις τα μάτια σου, αυτό τρέφει και την ψυχή σου.
Γι' αυτό κι ο ψαλμωδός προσευχόταν κάτι πολύ τρυφερό (Ψαλμοί 119:37): «Κύριε, γύρισε τα μάτια μου μακριά από όσα δεν αξίζουν, και ζωντάνεψέ με». Με άλλα λόγια, δεν ζητάει να μη βλέπει τίποτα, αλλά να μη χάνει τον εαυτό του σε πράγματα κενά. Επομένως, η προσοχή στον χρόνο στην οθόνη δεν είναι στέρηση, είναι φροντίδα της καρδιάς σου.
Η αλήθεια: τα όρια στα ΜΜΕ είναι ελευθερία, όχι τιμωρία
Ίσως μέχρι τώρα νόμιζες ότι τα όρια στα ΜΜΕ σημαίνουν «οι γονείς μου δεν με καταλαβαίνουν». Ωστόσο, άκου μια έρευνα που λέει το αντίθετο. Συγκεκριμένα, παρατήρησαν παιδιά που έπαιζαν σε μια αυλή με φράχτη και άλλα σε ανοιχτό χώρο χωρίς όρια. Πού νομίζεις ότι ήταν πιο χαρούμενα και μάλωναν λιγότερο; Πραγματικά, στην αυλή με τον φράχτη.
Παράξενο, αλλά αληθινό. Τα όρια δεν μας φυλακίζουν, μας δίνουν ασφάλεια. Δηλαδή, ο φράχτης δεν είναι ο εχθρός του παιχνιδιού, είναι αυτός που το κάνει ξέγνοιαστο. Έτσι ακριβώς λειτουργούν και τα όρια στη ζωή σου: σου δίνουν χώρο να ζήσεις χωρίς άγχος.
Η Βίβλος το λέει με μια απρόσμενα γλυκιά εικόνα (Παροιμίες 25:16): ακόμα και το μέλι, που είναι γλυκό και καλό, αν φας υπερβολικά θα σε κάνει να αρρωστήσεις. Με άλλα λόγια, το πρόβλημα δεν είναι πάντα ότι κάτι είναι κακό, αλλά ότι είναι πάρα πολύ. Επομένως, λίγο μέλι σε γλυκαίνει, πολύ μέλι σε αναγουλιάζει, και το ίδιο ισχύει για την οθόνη.
Πότε γίνεται εξάρτηση από το κινητό (και πώς να το δεις)
Ας το πούμε απλά, χωρίς δράμα. Υπάρχει ένα ειλικρινές τεστ: αν δεν μπορείς να αφήσεις ένα μέσο για 30 μέρες, τότε μάλλον υπάρχει μια εξάρτηση από το κινητό ή από κάποια εφαρμογή. Δεν το λέω για να σε τρομάξω, αλλά για να σε βοηθήσω να δεις καθαρά πού στέκεσαι.
Δοκίμασε να κάνεις στον εαυτό σου μερικές ήσυχες ερωτήσεις. Αυτό που βλέπω, θα ήμουν άνετη να το δω παρέα με τον Ιησού; Μου φέρνει καβγάδες με τους γονείς μου; Με κάνει να ξεχνάω ανθρώπους που αγαπώ; Πάει κόντρα σε όσα είναι αληθινά, καθαρά και όμορφα (Φιλιππησίους 4:8); Αν σε κάποια απαντάς «ναι», δεν σημαίνει ότι είσαι κακή, αλλά ότι χρειάζεσαι λίγη βοήθεια να βάλεις τάξη.
Πρόσεξε επίσης κάτι πιο λεπτό. Όταν η καρδιά σου τρέχει συνέχεια στην οθόνη, σιγά σιγά κρυώνει η αγάπη σου για τον Θεό και για τους δικούς σου ανθρώπους, χωρίς καν να το καταλάβεις. Γι' αυτό η Παύλος μάς καλεί να γεμίζουμε το μυαλό μας με ό,τι είναι αληθινό και αξιοπρεπές (Φιλιππησίους 4:8), όχι με ό,τι τύχει.
Πρακτικά: πώς να σταματήσεις το χάσιμο χρόνου στα social
Καλή είδηση: δεν χρειάζεται να πετάξεις το κινητό σου ή να γίνεις «η αυστηρή». Χρειάζεται απλώς να βάλεις λίγα ξεκάθαρα όρια, που τα διαλέγεις εσύ. Για παράδειγμα, αποφάσισε πόση ώρα τη μέρα θες να δίνεις στα social, και βάλε ένα όριο που να σε σέβεται. Έτσι, σταματάς το χάσιμο χρόνου στα social πριν σου φάει τη μέρα.
Έπειτα, φύλαξε μια γωνία ησυχίας. Η ψυχή σου ανθίζει όταν ηρεμεί, και ο Θεός σού μιλάει πιο εύκολα όταν είσαι ήσυχη (Ψαλμοί 46:10). Ακόμα κι ο ίδιος ο Ιησούς, που είχε χίλια να κάνει, σηκωνόταν νωρίς το πρωί και πήγαινε κάπου μόνος για να προσευχηθεί (Μάρκος 1:35). Δηλαδή, αν Εκείνος χρειαζόταν ησυχία, πόσο μάλλον εμείς.
Πρακτικά, δοκίμασε μικρά βήματα. Άφησε το κινητό έξω από το δωμάτιο το βράδυ. Μίλα πρώτα στον Θεό το πρωί, πριν ανοίξεις τις εφαρμογές. Συνάντησε τις φίλες σου από κοντά, όχι μόνο στην οθόνη. Αν θέλεις βοήθεια να μάθεις τη Βίβλο με απλό τρόπο, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει μαθήματα φτιαγμένα ειδικά για νέους.
Στο τέλος, θυμήσου: δεν παλεύεις ενάντια στη χαρά, παλεύεις για να την κρατήσεις αληθινή. Δηλαδή, όταν κόβεις το χάσιμο χρόνου στα social, δεν χάνεις κάτι, αλλά κερδίζεις χρόνο για όσα μετράνε. Επομένως, τα όρια δεν είναι «όχι» στη ζωή, αλλά ένα μεγάλο «ναι» σε μια ζωή με βάθος, με αληθινές σχέσεις και με ησυχία στην καρδιά σου.
Βασικά σημεία
- 01Το να σκέφτεσαι «και να είναι χάσιμο χρόνου τα social, δεν πειράζει» δεν σε κάνει τεμπέλα. Πραγματικά, είναι ένα κοινό ψέμα, και η αρχή της λύσης είναι να το πεις ειλικρινά.
- 02Ο χρόνος στην οθόνη δεν είναι ουδέτερος. Αντίθετα, ό,τι κοιτάς σε διαμορφώνει σιγά σιγά, γι' αυτό αξίζει να διαλέγεις με προσοχή τι αφήνεις να μπει μέσα σου.
- 03Τα όρια στα ΜΜΕ δεν είναι τιμωρία αλλά ελευθερία. Όπως ο φράχτης κάνει το παιχνίδι πιο ξέγνοιαστο, έτσι και τα όρια σου δίνουν ασφάλεια και ηρεμία.
- 04Αν δεν μπορείς να αφήσεις ένα μέσο για 30 μέρες, ίσως υπάρχει εξάρτηση από το κινητό. Ωστόσο, με μικρά βήματα και λίγη ησυχία με τον Θεό, μπορείς να ξαναβρείς την ισορροπία σου.
