Συναισθήματα και πίστη: γιατί η αλήθεια του Θεού αντέχει όταν η καρδιά σου λέει ψέματα

I.Όταν τα συναισθήματα κρίνουν την πίστη και ανεβαίνουν στην έδρα του δικαστή

Ας ξεκινήσουμε από την πληγή που πονάει σήμερα. Όταν περνάς μέσα από κατάθλιψη ή βαθιά θλίψη, το πιο ύπουλο πράγμα δεν είναι μόνο το ίδιο το σκοτάδι. Είναι η φωνή που σου λέει ότι αυτό το σκοτάδι αποφασίζει ποιος είσαι εσύ και ποιος είναι ο Θεός. Δηλαδή, η διάθεσή σου σταματάει να είναι απλώς ένα συναίσθημα. Αντίθετα, μεταμορφώνεται σε δικαστή που εκδίδει αποφάσεις: «Δεν σε αγαπάει», «Δεν είσαι πραγματικά σωσμένος».

Πρόσεξε όμως κάτι σημαντικό. Πουθενά η Γραφή δεν λέει ότι τα συναισθήματα είναι ψεύτικα ή ασήμαντα. Αντίθετα, οι Ψαλμοί είναι γεμάτοι κραυγές, δάκρυα και παράπονα. Επομένως, το ζήτημα δεν είναι αν θα νιώσεις, αλλά ποιος θα έχει τον τελευταίο λόγο. Γι' αυτό βλέπουμε τον ψαλμωδό να κάνει κάτι εκπληκτικό. Αντί να υπακούσει στη διάθεσή του, της μιλάει. Στρέφεται προς την ίδια του την ψυχή και τη βάζει ξανά κάτω από την αλήθεια.

Με άλλα λόγια, η υγιής σχέση ανάμεσα στα συναισθήματα και πίστη δεν είναι να καταπιέσεις ό,τι νιώθεις. Ωστόσο, ούτε αφήνεις τη διάθεση να σε κυβερνά. Όταν η ψυχή σου σε ρωτάει «γιατί υπάρχεις ακόμα;», εσύ της απαντάς με αυτό που ξέρεις ότι είναι αλήθεια. Πράγματι, της μιλάς έτσι ακόμα κι αν δεν το νιώθεις εκείνη τη στιγμή. (Ψαλμοί 42:11)

II.Ο Ουίλιαμ Κάουπερ: αληθινή πίστη μέσα σε αληθινό σκοτάδι

Ο Ουίλιαμ Κάουπερ γεννήθηκε το 1731 στην Αγγλία. Αρχικά έχασε τη μητέρα του στα έξι του χρόνια, ένα τραύμα που τον στοίχειωσε για μισόν αιώνα. Αργότερα τον έστειλαν σε ένα σκληρό οικοτροφείο, και η ευαίσθητη ψυχή του δεν συνήλθε ποτέ πλήρως. Στα είκοσι ένα του πέρασε την πρώτη του βαριά κατάθλιψη. Ήταν η πρώτη από τέσσερις μεγάλες κρίσεις που τον τσάκισαν. Όπως έγραψε ο ίδιος, ένιωσε «νύχτα και μέρα βασανιστήρια κόλασης». Πράγματι, ο τρόμος τον άρπαζε το βράδυ και η απελπισία τον περίμενε το πρωί.

Και όμως αυτός ο ίδιος άνθρωπος έγραψε έναν από τους πιο παρηγορητικούς ύμνους της εκκλησίας, τον γνωστό «Ο Θεός κινείται με μυστηριώδη τρόπο». Μέσα σε αυτόν φωνάζει στους «αποκαρδιωμένους αγίους» να μην απελπιστούν. Πράγματι, τους λέει ότι το σύννεφο που τους απειλεί θα χύσει σύντομα ευλογία πάνω τους. Σκέψου το παράδοξο. Το χέρι που έγραψε αυτή την ελπίδα ήταν το ίδιο χέρι που, σε άλλες ώρες, δοκίμασε να βάλει τέλος στη ζωή του.

Ο Κάουπερ είναι, λοιπόν, ζωντανή απόδειξη μιας αλήθειας που πολλοί πιστοί χρειάζονται απεγνωσμένα. Δηλαδή, μπορεί κανείς να αγαπά γνήσια τον Χριστό και ταυτόχρονα να βυθίζεται στο σκοτάδι. Η κατάθλιψη δεν ήταν για εκείνον τιμωρία ούτε απόδειξη ότι ήταν ψεύτικος χριστιανός. Αντίθετα, ήταν μια αρρώστια της ψυχής που ο Θεός επέτρεψε, χωρίς ποτέ να σταματήσει να τον κρατάει.

Στην καρδιά αυτού του ύμνου υπάρχει ένας στίχος που συνοψίζει όλη τη μάχη. Λέει: «Εμπιστέψου τη χάρη του Θεού! Μην κάνεις δικαστή την αδύναμη καρδιά σου». Εδώ ακριβώς βρίσκεται το κλειδί. Ωστόσο, ο Κάουπερ δεν αρνήθηκε την απελπισία του. Απλώς αρνήθηκε να της δώσει την έδρα του δικαστή.

III.Όταν περπατάς στο σκοτάδι χωρίς φως

Ίσως αναρωτιέσαι: μα πώς γίνεται να εμπιστεύεσαι τον Θεό όταν δεν νιώθεις τίποτα από Αυτόν; Η Γραφή δεν αποφεύγει αυτό το ερώτημα. Αντίθετα, μιλάει ευθέως για πιστούς που περπατούν στο σκοτάδι και δεν έχουν φως. Επιπλέον, τους δίνει μια εντολή που φαίνεται σχεδόν αδύνατη. Τους ζητάει να στηριχτούν στον Θεό τους ακριβώς εκεί όπου δεν βλέπουν τίποτα.

Πρόσεξε ότι ο προφήτης δεν λέει στον άνθρωπο που βρίσκεται στο σκοτάδι να βρει πρώτα το φως. Αντίθετα, λέει το ακριβώς αντίθετο. Στήριξε την ψυχή σου στο όνομα του Κυρίου τώρα, μέσα στο σκοτάδι, χωρίς να περιμένεις να αλλάξει η διάθεσή σου. Δηλαδή, η πίστη δεν είναι ένα συναίσθημα ζεστασιάς. Είναι μια πράξη εμπιστοσύνης που συχνά γίνεται με κρύα καρδιά και βουρκωμένα μάτια.

Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στην απελπισία και ελπίδα. Η απελπισία λέει: «Αφού δεν βλέπω φως, δεν υπάρχει φως». Ωστόσο, η ελπίδα λέει: «Δεν βλέπω φως, αλλά ξέρω Εκείνον που είναι το φως». Έτσι κρατιέται από το όνομά Του μέχρι να ξημερώσει. Ο Κάουπερ έζησε ολόκληρες εποχές μέσα σε αυτό το σκοτάδι. Και όμως η χάρη τον κράτησε ζωντανό και τον έβαλε ξανά να γράφει για το φως που δεν έβλεπε. (Ησαΐας 50:10)

IV.Συγχυσμένος αλλά όχι απελπισμένος: η αλήθεια πέρα από τη διάθεση

Ο απόστολος Παύλος δεν ήταν άνθρωπος που αγνοούσε τον πόνο. Όταν περιγράφει τη ζωή του, χρησιμοποιεί λέξεις που θα μπορούσε να έχει γράψει ο Κάουπερ: θλιμμένος, διωγμένος, ριγμένος κάτω. Και όμως, δίπλα σε κάθε σκοτεινή λέξη βάζει ένα «αλλά». Πιεσμένος, αλλά όχι συντριμμένος. Σε αδιέξοδο, αλλά όχι απελπισμένος. Εδώ φαίνεται η αλήθεια πέρα από τη διάθεση. Πράγματι, αυτή κρατάει τον πιστό όρθιο ακόμα κι όταν όλα μέσα του φωνάζουν το αντίθετο.

Παρατήρησε ότι ο Παύλος δεν αρνείται την πρώτη λέξη. Δεν λέει «δεν είμαι θλιμμένος» ή «δεν είμαι σε αδιέξοδο». Η πίστη δεν σε υποχρεώνει να προσποιείσαι ότι είσαι καλά. Σε καλεί όμως να μην σταματάς στην πρώτη λέξη, αλλά να φτάνεις μέχρι το «αλλά» του Θεού. Επομένως, το αδιέξοδο είναι πραγματικό, αλλά η τελική λέξη δεν είναι «απελπισία».

Σε αυτό ακριβώς το σημείο, πολλοί καλοπροαίρετοι άνθρωποι κάνουν κακό αντί για καλό. Λένε στον πονεμένο «προσευχήσου περισσότερο» ή «αν είχες αρκετή πίστη δεν θα ένιωθες έτσι». Όμως αυτά τα λόγια ρίχνουν ενοχή πάνω σε μια ήδη τσακισμένη ψυχή. Αντίθετα, η Γραφή τιμά τον πόνο σου και τον ονομάζει με το όνομά του. Ύστερα προσθέτει το θεϊκό «αλλά» που κρατάει την ελπίδα ζωντανή. (Β' Κορινθίους 4:8)

V.Όταν τα συναισθήματα αδυνατίζουν αλλά ο Θεός μένει η δύναμη της πίστης

Ένα από τα πιο τίμια εδάφια της Γραφής έρχεται από έναν άνθρωπο που παραδέχτηκε ανοιχτά την κατάρρευσή του. Λέει ότι η σάρκα του και η καρδιά του απέτυχαν, λύγισαν, εξαντλήθηκαν. Δεν κρύβει την αδυναμία του πίσω από ευσεβή λόγια. Και όμως, στην ίδια αναπνοή, ομολογεί κάτι μεγάλο. Δηλαδή, ο Θεός παραμένει η δύναμη της καρδιάς του και η μερίδα του στον αιώνα.

Αυτό είναι κρίσιμο για όποιον παλεύει με την κατάθλιψη. Η αδυναμία της καρδιάς σου δεν ακυρώνει τη δύναμη του Θεού. Μπορεί τα συναισθήματά σου να έχουν στερέψει και η ενέργειά σου να έχει εξαντληθεί. Όμως ο Θεός δεν στηρίζεται στη δική σου δύναμη για να σε κρατήσει. Αντίθετα, σε κρατάει με τη δική Του.

Εδώ φαίνεται καθαρά η αγάπη του Θεού στο σκοτάδι. Δεν είναι μια αγάπη που σου ζητάει να φωτιστείς πρώτα για να σε δεχτεί. Αντίθετα, είναι μια αγάπη που κατεβαίνει στο σκοτάδι σου. Γίνεται η ίδια η δύναμη μιας καρδιάς που δεν έχει πια δύναμη. Έτσι ο Κάουπερ, ακόμα και στις χειρότερες ώρες του, ήταν κρατημένος από αυτή την αγάπη, είτε το ένιωθε είτε όχι. (Ψαλμοί 73:26)

VI.Τίποτα δεν χωρίζει: η αγάπη του Θεού στο σκοτάδι αντέχει

Φτάνουμε τώρα στο θεμέλιο πάνω στο οποίο στέκεται όλη αυτή η ελπίδα. Αν η αγάπη του Θεού εξαρτιόταν από τη διάθεσή σου, τότε θα την έχανες κάθε φορά που βυθίζεσαι. Η Γραφή όμως διακηρύσσει το ακριβώς αντίθετο. Δηλαδή, καμία απολύτως δύναμη δεν μπορεί να σε χωρίσει από την αγάπη του Θεού που είναι στον Χριστό.

Σκέψου ότι ο απόστολος αναφέρει ρητά το «βάθος». Υπάρχει βάθος απελπισίας που νιώθεις ότι κανείς δεν μπορεί να φτάσει. Και όμως, ακριβώς εκείνο το βάθος δεν έχει τη δύναμη να σε αποσπάσει από την αγάπη Του. Επομένως, η διάθεσή σου δεν είναι ισχυρότερη από τον σταυρό. Τα συναισθήματά σου δεν μπορούν να ακυρώσουν αυτό που ο Χριστός εξασφάλισε με το αίμα Του.

Αυτή είναι η τελική απάντηση στη μάχη ανάμεσα στα συναισθήματα και πίστη. Δεν κερδίζεις τη μάχη νιώθοντας καλύτερα, αλλά πιστεύοντας πιο αληθινά. Όταν λοιπόν η καρδιά σου σου λέει ότι ο Θεός σε άφησε, εσύ της απαντάς με τον λόγο Του. Πράγματι, τίποτα δεν μπορεί να σε χωρίσει από την αγάπη Του. Ο Κάουπερ πέθανε κρατημένος από αυτή την αλήθεια, και η ίδια αλήθεια κρατάει κι εσένα. (Ρωμαίους 8:38)

VII.Πρακτική παρηγοριά: πώς να μην κάνεις τα συναισθήματα δικαστή της πίστης

Ας γίνουμε πρακτικοί, γιατί η αλήθεια χρειάζεται χέρια και πόδια. Πρώτον, μάθε να μιλάς στην ψυχή σου αντί να την ακούς παθητικά. Όπως ο ψαλμωδός ρωτάει «γιατί είσαι περίλυπη, ψυχή μου;», έτσι κι εσύ μπορείς να στραφείς στον εαυτό σου. Θύμισέ του την αλήθεια, ακόμα κι αν δεν τη νιώθεις. Πράγματι, η διαφορά ανάμεσα στην απελπισία και ελπίδα συχνά κρίνεται σε αυτή τη μικρή στροφή.

Δεύτερον, μη μένεις μόνος. Ο Κάουπερ κρατήθηκε εν μέρει χάρη στους ανθρώπους που τον αγάπησαν και έμειναν δίπλα του στα σκοτεινά του χρόνια. Αν παλεύεις με σκέψεις ότι δεν θέλεις να ζεις, μίλησε σε έναν έμπιστο ποιμένα, σε έναν αδελφό, σε έναν γιατρό. Επιπλέον, η κατάθλιψη συχνά έχει και σωματική διάσταση. Έτσι η φροντίδα του σώματος δεν είναι έλλειψη πίστης, αλλά πράξη σοφίας.

Τρίτον, στήριξε την πίστη σου σε γεγονότα, όχι σε αισθήματα. Γι' αυτό βοηθάει η συστηματική μελέτη του λόγου, όπως προσφέρει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος. Εκεί μαθαίνεις να θεμελιώνεις την ελπίδα σου στην αλήθεια του Θεού και όχι στη διάθεσή σου. Τέλος, θυμήσου ότι ο πόνος σου δεν είναι τιμωρία. Η μπουμπούκα μπορεί να είναι πικρή, αλλά ο καρπός θα είναι, όπως έγραψε ο Κάουπερ, γλυκός και όμορφος.