«Αλήθεια σας λέω, όποιος δεν δεχτεί τη βασιλεία του Θεού σαν παιδί, δεν θα μπει σ' αυτήν.»
Μάρκος 10:15
Νομίζεις πως ξέρεις τι καταλαβαίνει το παιδί σου για τον Θεό. Άλλωστε, σου επαναλαμβάνει σωστά την ιστορία μετά το κατηχητικό. Ωστόσο, η αλήθεια κρύβεται βαθύτερα. Μέσα στο μικρό κεφάλι, οι λέξεις ανακατεύονται με τις εικόνες των παιχνιδιών, της τηλεόρασης και της φαντασίας του. Δηλαδή, το αποτέλεσμα συχνά σε αφήνει άφωνο.
Πάρε την περίπτωση της τετράχρονης Holly. Όταν ο μέντοράς της τη ρώτησε γιατί φερόταν άσχημα, εκείνη απάντησε σοβαρά: «Φταίνε οι μαθητές». Πράγματι, μόνο επειδή ο μεγάλος επέμεινε να ρωτάει, ανακάλυψε τι καταλαβαίνει το παιδί. Η Holly πίστευε ότι οι μαθητές ήταν «κακοί άντρες» που δεν ξέπλυναν καλά τις αμαρτίες της. Η λογική της ήταν αψεγάδιαστη. Απλώς ξεκινούσε από μια λάθος βάση.
Επομένως, χωρίς τις σωστές ερωτήσεις, δεν θα το είχε μάθει ποτέ. Σε αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί οι παρανοήσεις είναι τόσο συνηθισμένες. Επιπλέον, τι λέει η Αγία Γραφή για τη δική σου ευθύνη. Τέλος, πώς μια απλή συζήτηση γίνεται το πιο δυνατό εργαλείο για να μάθεις τι καταλαβαίνει το παιδί.
Γιατί δεν βλέπεις τι καταλαβαίνει το παιδί σου
Καταρχήν, τα παιδιά σκέφτονται κυριολεκτικά. Όταν ο δάσκαλος λέει «κάλεσε τον Ιησού στην καρδιά σου», το παιδί φαντάζεται ένα κόκκινο όργανο με μια μικρή πόρτα. Όταν ακούει για μια «λερωμένη καρδιά», βλέπει στο μυαλό του μια λεκιασμένη εικόνα. Δηλαδή, οι μεταφορές που για εμάς ξεκαθαρίζουν την αλήθεια, για εκείνο τη θολώνουν.
Επιπλέον, το παιδί δεν σε σταματάει για να ρωτήσει. Αντίθετα, δέχεται με εμπιστοσύνη ό,τι ακούει και χτίζει επάνω σ' αυτό. Έτσι, μια μικρή παρεξήγηση μεγαλώνει σιγά σιγά. Ωστόσο, εσύ δεν παίρνεις χαμπάρι, μέχρι τη στιγμή που θα κάτσεις να ακούσεις προσεκτικά.
Συνεπώς, η σωστή στιγμή για να μάθεις τι καταλαβαίνει το παιδί είναι ακριβώς όταν φαίνεται πιο δεκτικό. Πράγματι, η Αγία Γραφή θεωρεί την παιδική ψυχή εξαιρετικά δεκτική. Εξάλλου, ο ίδιος ο Κύριος έβαλε το παιδί ως πρότυπο πίστης για όλους μας. (Μάρκος 10:15)
Τι λέει η Αγία Γραφή για τη δική σου ευθύνη
Καταρχήν, η Αγία Γραφή δεν αφήνει τη διδασκαλία του παιδιού στην τύχη ή στο κατηχητικό. Αντίθετα, την τοποθετεί καθαρά στους ώμους σου, του γονιού. Πρώτον, ο Θεός ζητάει ο λόγος του να ζει στη δική σου καρδιά. (Δευτερονόμιο 6:6) Δεύτερον, να περνάει φυσικά στο παιδί σου, μέσα στο σπίτι.
Δηλαδή, δεν μιλάμε για ένα τυπικό μάθημα την Κυριακή. Αντίθετα, μιλάμε για κουβέντες την ώρα του φαγητού, στη διαδρομή, πριν τον ύπνο. (Δευτερονόμιο 6:7) Επομένως, όταν ξέρεις τι καταλαβαίνει το παιδί, αυτές οι στιγμές γίνονται η πιο φυσική ευκαιρία να διορθώσεις απαλά μια παρανόηση.
Ωστόσο, η ευθύνη αυτή έρχεται με μια προειδοποίηση: η διδασκαλία γίνεται με αγάπη, όχι με πίεση. Πράγματι, ο Παύλος ζητάει από τους πατέρες να μην εξοργίζουν τα παιδιά τους, αλλά να τα ανατρέφουν με υπομονή. (Εφεσίους 6:4) Συνεπώς, η αλήθεια συμβαδίζει πάντα με τη χάρη.
Πώς να ρωτήσεις και να μάθεις τι καταλαβαίνει το παιδί
Η μέθοδος είναι απλή και ευχάριστη: ρώτα το παιδί μετά το κατηχητικό. Ωστόσο, μη ρωτήσεις «τι έμαθες;» και να αρκεστείς σ' ένα «καλά». Αντίθετα, ζήτησέ του να σου ξαναπεί την ιστορία με δικά του λόγια. Εκεί, μέσα στις λεπτομέρειες, βγαίνουν στην επιφάνεια οι παρανοήσεις.
Για παράδειγμα, ένα αγοράκι διηγήθηκε τη βάπτιση του Ιησού και κατέληξε ότι «κατέβηκε μια χοντρή πάπια από τον ουρανό». Είχε ακούσει «πάπια» αντί για «περιστέρι». Πράγματι, είχε ζωγραφίσει ακόμη και το ράμφος. Κατά τα άλλα, είχε πιάσει σωστά το νόημα. Απλώς μια λέξη είχε παρεξηγηθεί.
Όταν εντοπίσεις μια τέτοια παρανόηση, μην τη διορθώσεις απότομα. Αντίθετα, κάνε κι άλλες ερωτήσεις και άκουσε τη λογική του. Έπειτα, με ηρεμία, βάλε το σωστό κομμάτι στη θέση του. Δηλαδή, η συζήτηση με το παιδί δεν είναι εξέταση· είναι ένας περίπατος όπου κρατάς το χέρι του και το διδάσκεις από την αρχή του δρόμου του. (Παροιμίες 22:6)
Ξεχώρισε την πραγματικότητα από τη φαντασία
Καταρχήν, τα παιδιά σήμερα βομβαρδίζονται με υπερήρωες, κινούμενα σχέδια και κόσμους που δεν υπάρχουν. Επομένως, αν δεν τραβήξεις μια καθαρή γραμμή, μπερδεύουν τις βιβλικές ιστορίες με τα παραμύθια. Μια τρίχρονη κάποτε νόμιζε ότι ο Δαβίδ της Βίβλου ήταν ο ήρωας της σειράς της. Πράγματι, είπε πως «πάτησε τον γίγαντα και του ξερίζωσε το κεφάλι».
Συνεπώς, όταν διηγείσαι μια αληθινή ιστορία, πες καθαρά στο παιδί ότι συνέβη πραγματικά. Αντίθετα, όταν διαβάζετε ένα παραμύθι, πες του ξεκάθαρα ότι είναι φανταστικό. Δηλαδή, αυτή η μικρή διευκρίνιση τού χτίζει ένα στέρεο θεμέλιο: ο Θεός ανήκει στον πραγματικό κόσμο, όχι στη χώρα των ηρώων.
Ωστόσο, η φαντασία δεν είναι εχθρός· είναι δώρο. Δηλαδή, το ζητούμενο δεν είναι να την καταργήσεις, αλλά να ξεκαθαρίσεις τι είναι αλήθεια και τι παιχνίδι, ώστε το παιδί να μην μπερδεύει τα δύο. Έτσι, από βρέφος ακόμη, τα ιερά γράμματα στέκουν στη θέση τους ως αλήθεια που σώζει. (Β' Τιμόθεο 3:15)
Έχε υπομονή: η αλήθεια χτίζεται με επανάληψη
Καταρχήν, μην περιμένεις να τα καταλάβει όλα με τη μία. Τα παιδιά σπάνια πιάνουν ολόκληρο το μήνυμα από την πρώτη φορά. Πράγματι, αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό. Γι' αυτό άλλωστε ένα καλό μάθημα έχει πολλή επανάληψη: το ίδιο θέμα επιστρέφει ξανά και ξανά, μέχρι να ριζώσει.
Η Holly, για παράδειγμα, χρειάστηκε αρκετές κουβέντες μέχρι να πειστεί ότι οι μαθητές δεν ήταν «κακοί άντρες». Δηλαδή, δεν άλλαξε γνώμη σε ένα απόγευμα. Ωστόσο, ο γονιός που επέμενε με αγάπη, χωρίς να την πιέζει, την οδήγησε στην αλήθεια. Επομένως, η υπομονή σου είναι το πιο δυνατό σου εργαλείο.
Πάνω απ' όλα, θυμήσου: είσαι ο πρώτος πνευματικός οδηγός του παιδιού σου. Συνεπώς, η μεγαλύτερη χαρά της γονεϊκότητας δεν βρίσκεται στα τέλεια λόγια. Αντίθετα, βρίσκεται στις ζεστές κουβέντες που δείχνουν τι καταλαβαίνει το παιδί και ποιος είναι αληθινά ο Θεός: ένας Θεός που τον αγαπάμε με όλη την καρδιά, την ψυχή και τη δύναμή μας. (Δευτερονόμιο 6:5) Για περισσότερη βοήθεια στην ανάγνωση της Γραφής με τα παιδιά σου, αξίζει να δεις τους πόρους του Ελληνικού Βιβλικού Σχολείου Λόγος.
Βασικά σημεία
- 01Τα παιδιά σκέφτονται κυριολεκτικά: οι μεταφορές («βάλε τον Ιησού στην καρδιά σου») τα μπερδεύουν αντί να τα βοηθούν, γι' αυτό δεν φαίνεται με την πρώτη τι καταλαβαίνει το παιδί.
- 02Η Αγία Γραφή βάζει την ευθύνη της διδασκαλίας πάνω σου, μέσα στην καθημερινότητα του σπιτιού - με αλήθεια αλλά και με χάρη.
- 03Οι ερωτήσεις στα παιδιά για τον Θεό, ιδίως μετά το κατηχητικό, αποκαλύπτουν τις παρανοήσεις τους και σου δίνουν την ευκαιρία να τις διορθώσεις απαλά.
- 04Ξεχώρισε καθαρά την πραγματικότητα από τη φαντασία και έχε υπομονή: η αλήθεια ριζώνει με την επανάληψη, όχι με τη μία.