Επιστροφή στη Βαιθήλ: ο δρόμος πίσω όταν όλα στράβωσαν στο σπίτι

I.Όταν στραβώνει το σπίτι: η ρίζα του προβλήματος

Η οικογένεια του Ιακώβ δεν κατέρρευσε σε μία μέρα. Ξεκίνησε με μικρά βήματα προς τα πλάγια. Αντί να ζει ως πάροικος, σαν τον Αβραάμ και τον Ισαάκ, ο Ιακώβ έχτισε καλύβες στη Συχέμ και αγόρασε χωράφι. Δηλαδή προσπάθησε να ριζώσει εκεί όπου ο Θεός τον ήθελε ταξιδιώτη. Φαινομενικά ήταν ένα αθώο βήμα, ωστόσο ήταν ένας συμβιβασμός. Και ο συμβιβασμός είναι συχνά χειρότερος από μια ανοιχτή παρακοή, γιατί κρύβεται πίσω από τη φαινομενική κανονικότητα.

Σιγά σιγά, ωστόσο, η οικογένεια άρχισε να μοιάζει στους γείτονές της. Τα παιδιά βρέθηκαν στα σπίτια και στις γιορτές των ανθρώπων του τόπου, και η Δείνα, η μοναχοκόρη, μπλέχτηκε σε έναν κόσμο που έφερε ντροπή και αίμα. Επιπλέον, μέσα στο ίδιο το σπίτι υπήρχαν κρυμμένα είδωλα: η Ραχήλ κρατούσε τα θεραφίμ του πατέρα της. Συνεπώς, ενώ απ' έξω όλα έδειχναν θρησκευτικά εντάξει, η καρδιά του σπιτιού ήταν διχασμένη.

Η Γραφή είναι ξεκάθαρη ότι τα παιδιά του Θεού δεν μπορούν να ζευχθούν με τον κόσμο χωρίς ζημιά (Β' Κορινθίους 6:14). Φωτιά και νερό δεν φτιάχτηκαν να ανακατεύονται. Πράγματι, η προσπάθεια του Ιακώβ να ζήσει με το ένα πόδι στην υπόσχεση και το άλλο στη Συχέμ γέννησε τη μία συμφορά μετά την άλλη. Ωστόσο αυτό δεν είναι μια ιστορία για να καταδικάσουμε εκείνον· είναι ένας καθρέφτης για εμάς.

Πόσο εύκολα, δηλαδή, γλιστράει και το δικό μας σπίτι. Δεν χρειάζεται μια μεγάλη αποστασία. Αρκεί να αφήσουμε σιγά σιγά την προσευχή της οικογένειας, να συμβιβαστούμε με συνήθειες που ο Θεός δεν θα ευλογούσε, να θέλουμε περισσότερο να μοιάσουμε στους γύρω μας παρά να ανήκουμε σε Εκείνον. Επομένως, το πρώτο βήμα κάθε αναμόρφωσης είναι να δούμε με ειλικρίνεια πού ακριβώς ξεστρατίσαμε.

II.«Σήκω και ανέβα»: η κλήση για επιστροφή στη Βαιθήλ

Όταν όλα έμοιαζαν να καταρρέουν, ο Θεός μίλησε. Δεν κατηγόρησε τον Ιακώβ, δεν του θύμισε σκληρά τις αποτυχίες του. Απλώς του έδωσε μια εντολή γεμάτη ελπίδα: «Σήκω και ανέβα στη Βαιθήλ και κατοίκησε εκεί· και κάμε εκεί θυσιαστήριο στον Θεό που σου εμφανίστηκε όταν έφευγες από τον αδελφό σου τον Ησαύ» (Γένεση 35:1). Δηλαδή ο πρώτος δρόμος της αναμόρφωσης είναι μια αποφασιστική επιστροφή στον τόπο όπου ο Θεός μας συνάντησε.

Η Βαιθήλ σήμαινε χωρισμό από τη Συχέμ. Σήμαινε να αφήσει ο Ιακώβ τους δεσμούς που τον είχαν παγιδέψει και να ανέβει ψηλά, στο βουνό της συνάντησης. Ομοίως, υπάρχουν φορές που πρέπει να πούμε στους εαυτούς μας και στους δικούς μας: «Έχουμε μπλεχτεί σε σχέσεις και συνήθειες που μας βλάπτουν. Πρέπει να σπάσουμε τα νήματα και να γυρίσουμε εκεί όπου ο Θεός μας φανέρωσε για πρώτη φορά την αγάπη Του».

Αυτή η ανάβαση κοστίζει. Κάποιοι θα τη νιώσουν σαν σταυρό, γιατί σημαίνει να αφήσεις πίσω πράγματα βολικά. Ωστόσο ο ψαλμωδός ρωτάει: «Ποιος θα ανέβει στο όρος του Κυρίου;» και απαντά: «Εκείνος που έχει αθώα χέρια και καθαρή καρδιά» (Ψαλμοί 24:3). Η επιστροφή στη Βαιθήλ, λοιπόν, δεν είναι μια συναισθηματική νοσταλγία· είναι μια συνειδητή απόφαση να σταθούμε ξανά καθαροί μπροστά στον Θεό.

Πρόσεξε, εξάλλου, πόσο τρυφερά ενεργεί ο Θεός. Δεν σπρώχνει τον Ιακώβ με τη βία. Τον φέρνει σε μια κατάσταση όπου ο ίδιος θα θυμηθεί την παλιά του υπόσχεση και θα θελήσει να γυρίσει. Έτσι κάνει και με εμάς: συχνά δεν μας μαλώνει με σκληρότητα, αλλά μας οδηγεί απαλά να αναγνωρίσουμε ότι ήρθε η ώρα να επιστρέψουμε.

III.Πετάξτε τα ξένα είδωλα: ο καθαρισμός του σπιτιού

Πριν ανέβει στη Βαιθήλ, ο Ιακώβ έπρεπε να βάλει τάξη μέσα στο σπίτι του. Δεν μπορούσε να λατρέψει τον αληθινό Θεό αφήνοντας ταυτόχρονα κρυφά είδωλα να κατοικούν ανάμεσά τους. Γι' αυτό μάζεψε όλους τους δικούς του και τους είπε καθαρά: «Βγάλτε τους ξένους θεούς που είναι ανάμεσά σας, και καθαριστείτε και αλλάξτε τα ρούχα σας» (Γένεση 35:2). Δηλαδή η επιστροφή ξεκίνησε με μια ριζική κάθαρση.

Ποια ήταν αυτά τα είδωλα; Κάποια ήταν χειροπιαστά, σαν τα θεραφίμ της Ραχήλ. Πολλά όμως ήταν αόρατα: ο θυμός των γιων, οι συμβιβασμοί των μεγάλων, η διχασμένη καρδιά που δεν ανήκε ολόκληρη στον Θεό. Έτσι και σήμερα, τα είδωλα του σπιτιού σπάνια είναι αγάλματα. Είναι πιο πολύ οι κρυφές προσκολλήσεις, οι αμαρτίες που χαϊδεύουμε, τα πράγματα που βάζουμε στον θρόνο που ανήκει μόνο στον Θεό.

Πρόσεξε ότι ο λαός υπάκουσε: «Έδωσαν στον Ιακώβ όλους τους ξένους θεούς που είχαν στα χέρια τους», και εκείνος τους έκρυψε κάτω από τη βελανιδιά (Γένεση 35:4). Τα είδωλα δεν φυλάχτηκαν για ώρα ανάγκης· θάφτηκαν. Συνεπώς, αν θέλουμε αληθινή αναμόρφωση, δεν αρκεί να κρύψουμε προσωρινά την αμαρτία. Πρέπει να τη θάψουμε, να την αφήσουμε οριστικά πίσω.

Ο καθαρισμός αυτός είναι πάντοτε δύσκολος, ωστόσο είναι απελευθερωτικός. Πράγματι, ο ψαλμός λέει ότι ανεβαίνει στο όρος εκείνος που έχει «καθαρή καρδιά» (Ψαλμοί 24:4). Δεν μπορούμε να απολαύσουμε την εγγύτητα του Θεού όσο κρατάμε τα είδωλά μας. Επομένως, η ειλικρινής εξέταση -«τι κάθεται στον θρόνο της καρδιάς μου;»- είναι ένα από τα πιο γενναία και πιο λυτρωτικά βήματα που μπορεί να κάνει μια οικογένεια.

IV.Η πρώτη αγάπη: να θυμηθείς από πού ξεκίνησες

Η εντολή προς τον Ιακώβ είχε μέσα της και μια ανάμνηση: «Κάμε θυσιαστήριο στον Θεό που σου εμφανίστηκε όταν έφευγες». Δηλαδή ο Θεός τον καλούσε να ξαναζωντανέψει την πρώτη αγάπη, τη μέρα που, μόνος και φυγάδας, είδε τον ουρανό ανοιχτό. Συνεπώς, η ανάμνηση γίνεται καύσιμο για την επιστροφή. Πράγματι, όταν θυμόμαστε πώς ξεκινήσαμε με τον Θεό, ξυπνά μέσα μας κάτι που είχε κοιμηθεί.

Ο προφήτης Ιερεμίας μεταφέρει τα λόγια του Κυρίου με συγκίνηση: «Θυμάμαι την ευμένεια της νεότητάς σου, την αγάπη της νυμφεύσεώς σου, όταν με ακολουθούσες στην έρημο» (Ιερεμίας 2:2). Υπάρχει μια πρώτη αγάπη που ο Θεός δεν την ξεχνά. Ωστόσο εμείς συχνά τη χάνουμε μέσα στις φροντίδες και τους συμβιβασμούς. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι αν θυμόμαστε ακόμη τη φλόγα των πρώτων ημερών.

Η Καινή Διαθήκη απευθύνει την ίδια κλήση. Στην εκκλησία της Εφέσου, που εργαζόταν σκληρά αλλά είχε κρυώσει, ο Κύριος λέει: «Έχω εναντίον σου ότι άφησες την πρώτη σου αγάπη» (Αποκάλυψη 2:4). Επομένως, η πτώση σπάνια είναι θεαματική· είναι συνήθως μια αργή ψύχρανση. Και η θεραπεία δεν είναι να δουλέψουμε ακόμη πιο πολύ, αλλά να γυρίσουμε στην αγάπη που χάσαμε.

Αυτό σημαίνει πρακτικά να επιστρέψεις εκεί που άφησες τη χαρά σου, γιατί εκεί σε περιμένει. Ίσως παραμέλησες την προσωπική προσευχή· μπορεί να σταμάτησες να ψάχνεις τον Λόγο· πιθανόν απομακρύνθηκες από τον καθημερινό περίπατο κοντά στον Χριστό. Επομένως, η επιστροφή στη Βαιθήλ είναι ακριβώς αυτό: να γυρίσεις, με δάκρυα αν χρειαστεί, στις πρώτες ώρες της κοινωνίας μαζί Του.

V.Το θυσιαστήριο στο σπίτι: ο πατέρας ως ιερέας

Η επιστροφή κορυφώθηκε με μια πράξη λατρείας. Στη Βαιθήλ ο Ιακώβ έστησε θυσιαστήριο για «τον Θεό που του απάντησε στην ημέρα της θλίψεώς του και ήταν μαζί του στον δρόμο που πορεύτηκε» (Γένεση 35:3). Δηλαδή η αναμόρφωση της οικογένειας δεν ολοκληρώθηκε με κανόνες, αλλά με κοινή λατρεία. Το σπίτι έγινε ξανά τόπος συνάντησης με τον Θεό.

Εδώ βρίσκεται ένα παραμελημένο μυστικό της χριστιανικής οικογένειας: η οικογενειακή προσευχή. Όταν ο πατέρας στέκεται μπροστά στον Θεό μαζί με τους δικούς του, το σπίτι γίνεται ναός και εκείνος γίνεται, με την καλή έννοια, ιερέας στο σπιτικό του. Πράγματι, η Γραφή υπενθυμίζει ότι, αν ο Κύριος δεν χτίσει το σπίτι, μάταια κοπιάζουν οι χτίστες (Ψαλμοί 127:1). Καμία αναμόρφωση δεν κρατά χωρίς τον Θεό στο κέντρο.

Γι' αυτό η πνευματική ηγεσία στο σπίτι δεν είναι θέμα εξουσίας, αλλά παραδείγματος και προσευχής. Ο Ιησούς του Ναυή το διακήρυξε καθαρά: «Εγώ όμως και η οικογένειά μου θα λατρεύουμε τον Κύριο» (Ιησούς του Ναυή 24:15). Συνεπώς, ο πιο σημαντικός ηγέτης μιας οικογένειας είναι εκείνος που γονατίζει πρώτος και οδηγεί τους δικούς του στον θρόνο της χάρης.

Ίσως έχεις παραμελήσει αυτό το θυσιαστήριο. Ίσως η οικογενειακή προσευχή έχει γίνει βιαστική ή έχει σβήσει εντελώς. Αν ναι, η σημερινή μέρα μπορεί να γίνει η δική σου Βαιθήλ. Δεν χρειάζεται κάτι θεαματικό· αρκεί να μαζέψεις τους δικούς σου, να ανοίξεις τον Λόγο και να ζητήσεις από τον Θεό να ξανανάψει τη φλόγα στο σπίτι.

VI.Η επιστροφή στη Βαιθήλ και η νέα συνάντηση με τον Θεό

Η ιστορία δεν τελειώνει με τον κόπο της επιστροφής, αλλά με τη χαρά της συνάντησης. Μόλις ο Ιακώβ γύρισε στη Βαιθήλ καθαρισμένος, «εμφανίστηκε πάλι ο Θεός σε αυτόν και τον ευλόγησε» (Γένεση 35:9). Δηλαδή ο Θεός δεν τον υποδέχτηκε με κατηγορίες, αλλά με μια καινούρια αποκάλυψη του εαυτού Του. Αυτό είναι το έπαθλο των σπασμένων ειδώλων: μια φρέσκια συνάντηση με τον ζωντανό Θεό.

Όποιος φοβάται ότι η επιστροφή σημαίνει μόνο πόνο, ας προσέξει αυτή τη σκηνή. Πράγματι, ο Θεός ανανέωσε τις παλιές υποσχέσεις και τις άνοιξε σε νέους ορίζοντες. Δεν έδωσε καινούριες υποσχέσεις· έκανε τις παλιές να λάμψουν σαν ποτέ. Συνεπώς, όταν γυρίζουμε σε Εκείνον, ολόκληρη η Γραφή ξαναζωντανεύει μπροστά μας σαν ένα καινούριο βιβλίο.

Υπάρχει, βέβαια, και πόνος στον δρόμο. Στη Βαιθήλ πέθανε η αγαπημένη τροφός Δεβόρα, και λίγο αργότερα η ίδια η Ραχήλ. Ωστόσο η Γραφή μάς διδάσκει ότι όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί (Εβραίους 12:6). Επομένως, αν ένας πόνος σε βρει ακριβώς την ώρα που πλησιάζεις τον Θεό, μην το εκλάβεις ως σημάδι οργής. Είναι συχνά το τρυφερό κλάδεμα του γεωργού που θέλει περισσότερο καρπό.

Η ίδια υπόσχεση φτάνει ως εμάς. Όταν επιστρέφεις στον Θεό με ειλικρινή απόφαση, βρίσκει εφαρμογή ο λόγος ότι όταν οι δρόμοι ενός ανθρώπου αρέσουν στον Κύριο, ακόμη και τους εχθρούς του τους κάνει να ειρηνεύουν μαζί του (Παροιμίες 16:7). Πολλές δυσκολίες που σε βαραίνουν τώρα μπορεί να γαληνέψουν, μόλις αποφασίσεις να σταθείς αποφασιστικά κοντά Του.

VII.Η δική σου επιστροφή στη Βαιθήλ ξεκινά σήμερα

Μπορεί να διαβάζεις αυτές τις γραμμές νιώθοντας ακριβώς όπως ο Ιακώβ: το σπίτι μοιάζει αλλιώτικο, η πρώτη αγάπη έχει κρυώσει, και κάτι μέσα σου ψιθυρίζει ότι πρέπει να αλλάξει. Η καλή είδηση είναι ότι ο Θεός δεν περιμένει να γίνεις τέλειος για να σε καλέσει πίσω. Σου λέει απλώς «ανέβα». Η επιστροφή στη Βαιθήλ δεν είναι μια ανέφικτη πνευματική επανεκκίνηση για λίγους· είναι η ανοιχτή πρόσκληση κάθε οικογένειας που θέλει να ξαναβρεί τον Θεό της.

Πρακτικά, ξεκίνα με τρία βήματα. Πρώτον, ονόμασε με ειλικρίνεια τα είδωλα του σπιτιού και άφησέ τα οριστικά πίσω. Δεύτερον, θυμήσου από πού ξεκίνησες με τον Θεό και ζήτησε να ξανανάψει η πρώτη αγάπη. Τρίτον, ξαναστήσε το θυσιαστήριο, δηλαδή την κοινή προσευχή και τη μελέτη του Λόγου, στο κέντρο του σπιτιού. Αν θέλεις βοήθεια να εμβαθύνεις στη Γραφή με τους δικούς σου, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει μαθήματα που σε στηρίζουν σε αυτό ακριβώς το ταξίδι.

Συμπερασματικά, καμία οικογένεια δεν είναι τόσο μακριά ώστε να μην μπορεί να γυρίσει. Ο ίδιος Θεός που συνάντησε τον φυγάδα Ιακώβ, που έθαψε τα είδωλά του και ανανέωσε τις υποσχέσεις Του, καλεί και εσένα σήμερα. Σήκω, λοιπόν, και ανέβα. Η Βαιθήλ, ο τόπος της νέας αρχής, σε περιμένει.