«Αγαπητοί, μην παραξενεύεστε για τη δοκιμασία που σας βρίσκει σαν φωτιά, σαν να σας συνέβαινε κάτι παράξενο.»
Α' Πέτρου 4:12
Αν διαβάζεις αυτές τις γραμμές μέσα από έναν πόνο που δεν λέει να περάσει, ίσως η πιο σκληρή σκέψη να μην είναι ο ίδιος ο πόνος, αλλά η υποψία ότι όλα αυτά πάνε χαμένα. Ωστόσο η αντοχή στον πόνο δεν είναι ποτέ στείρα στα χέρια του Θεού. Αντίθετα, είναι το χωράφι όπου Εκείνος καλλιεργεί τον πιο διαρκή καρπό, ακόμα κι όταν εσύ βλέπεις μόνο σκοτάδι.
Τρεις άντρες το έζησαν αυτό στο πετσί τους. Αρχικά ο Τζον Μπάνιαν έγραψε το αριστούργημά του μέσα από τη φυλακή. Έπειτα ο Γουίλιαμ Κάουπερ χάρισε ύμνους παρηγοριάς μέσα από μια βαθιά κατάθλιψη που τον κυνηγούσε όλη του τη ζωή. Τέλος ο Ντέιβιντ Μπρέιναρντ άναψε μια παγκόσμια ιεραποστολή μέσα από την αρρώστια και τη μοναξιά που τον σκότωσαν νέο. Κανείς τους δεν διάλεξε τον πόνο του. Κι όμως, τα ωραιότερα πράγματα που άφησαν πίσω τους φύτρωσαν ακριβώς εκεί.
Σε αυτό το άρθρο, λοιπόν, θα δούμε τις ιστορίες τους και, κυρίως, την αλήθεια της Γραφής που τις κρατούσε όρθιες. Όχι για να ομορφύνουμε τον πόνο σου, αλλά για να σου δείξουμε ότι ένας Θεός που σε αγαπά μπορεί, πράγματι, να δουλεύει βαθιά μέσα στο σκοτάδι σου, ακόμα κι όταν το πρόσωπό Του φαίνεται κρυμμένο. Συνεπώς η αντοχή στον πόνο που ζεις σήμερα ίσως κρύβει περισσότερα από όσα μπορείς να δεις.
Όταν η αντοχή στον πόνο φαίνεται στείρα και χαμένη
Ας ξεκινήσουμε από εκεί που βρίσκεσαι ίσως κι εσύ τώρα. Αρχικά, ο πόνος σπάνια μοιάζει με χωράφι που θα δώσει καρπό. Αντίθετα, μοιάζει περισσότερο με τοίχο. Προσεύχεσαι και τίποτα δεν αλλάζει. Δηλαδή αντέχεις, και η μόνη ανταμοιβή φαίνεται να είναι περισσότερη αντοχή. Επομένως είναι φυσικό να ρωτάς: αν ο Θεός με αγαπά, γιατί δεν σταματά αυτό;
Η Γραφή δεν αντιμετωπίζει αυτή την ερώτηση με ένα ψυχρό «κάνε υπομονή». Αντίθετα, μας προετοιμάζει με ειλικρίνεια ότι η δοκιμασία θα έρθει και ότι δεν είναι κάτι παράξενο για τον πιστό (Α' Πέτρου 4:12). Δηλαδή ο πόνος σου δεν σημαίνει ότι κάτι πήγε στραβά στη σχέση σου με τον Θεό. Πολλές φορές σημαίνει ακριβώς το αντίθετο: ότι ο Θεός σε εμπιστεύεται με κάτι βαθύ.
Επιπλέον, η Γραφή τολμά να πει ότι μέσα στη δοκιμασία κρύβεται κέρδος. Η αντοχή στον πόνο, λέει ο Ιάκωβος, δεν είναι σπατάλη χρόνου αλλά εργαστήριο όπου σφυρηλατείται η υπομονή (Ιακώβου 1:2) (Ιακώβου 1:3). Ωστόσο πρόσεξε: ο Λόγος δεν λέει «να χαίρεσαι για τον πόνο». Αντίθετα, λέει «να βλέπεις τι γεννά ο πόνος». Πραγματικά, αυτή η μικρή διαφορά τα αλλάζει όλα.
Τζον Μπάνιαν: η φυλακή που γέννησε ένα αριστούργημα
Ο Τζον Μπάνιαν έμεινε δώδεκα ολόκληρα χρόνια στη φυλακή, και ο λόγος ήταν απλός: αρνήθηκε να σταματήσει να κηρύττει το ευαγγέλιο. Είχε γυναίκα και παιδιά, ανάμεσά τους μια τυφλή κορούλα που αγαπούσε όσο τίποτα. Η σκέψη ότι τους άφηνε απροστάτευτους τον πλήγωνε, όπως ο ίδιος έγραψε, σαν να του ξεκόλλαγαν τη σάρκα από τα κόκαλα.
Κι όμως, μέσα από εκείνη τη φυλακή γεννήθηκε η «Οδοιπορία του Χριστιανού», το βιβλίο που μετά τη Βίβλο διαβάστηκε όσο κανένα άλλο στον αγγλόφωνο κόσμο. Πράγματι, ο Τζορτζ Γουάιτφιλντ έλεγε ότι το μεγάλο αυτό βιβλίο «μυρίζει φυλακή». Ωστόσο η αντοχή στον πόνο του Μπάνιαν δεν ήταν τυφλή καρτερία. Αντίθετα, ήταν μια επιλογή να εμπιστευτεί ότι πίσω από τα σίδερα στεκόταν ένα σχέδιο.
Ο ίδιος ο Μπάνιαν, εξάλλου, δεν είδε ποτέ τη φυλακή σαν ατύχημα ή σαν νίκη των εχθρών του. Αντίθετα, την είδε σαν τον τόπο όπου τον είχε φέρει ο Θεός. «Έφτασα σπίτι, στη φυλακή», έγραψε, «και έμεινα εκεί δώδεκα ολόκληρα χρόνια, περιμένοντας να δω τι θα επέτρεπε ο Θεός σε αυτούς τους ανθρώπους να μου κάνουν». Επομένως αυτή η μικρή φράση κρύβει μια τεράστια αλήθεια: δεν αποφάσιζαν οι δεσμοφύλακες για τη ζωή του, αλλά ο Πατέρας του.
Γουίλιαμ Κάουπερ: ύμνοι παρηγοριάς μέσα από την κατάθλιψη
Αν ο πόνος σου είναι η κατάθλιψη, η ιστορία του Γουίλιαμ Κάουπερ ίσως σου μιλήσει πιο βαθιά από κάθε άλλη. Ο Κάουπερ ήταν γνήσιος πιστός, και ταυτόχρονα πάλεψε με ένα σκοτάδι της ψυχής τόσο βαρύ που πολλές φορές δεν ήθελε να ζει. Δεν ήταν αδύναμη πίστη. Ήταν αληθινός πόνος, που χτυπούσε έναν άνθρωπο που αγαπούσε τον Θεό.
Αυτό είναι κάτι που πρέπει να ακουστεί καθαρά, ιδίως αν περνάς σκοτεινές μέρες: ένας γνήσιος χριστιανός μπορεί να βιώνει βαθιά θλίψη και απόγνωση, και αυτό δεν τον κάνει λιγότερο παιδί του Θεού. Ωστόσο ο Κάουπερ δεν βγήκε από το σκοτάδι του με ένα απλοϊκό «προσευχήσου περισσότερο». Αντίθετα, κρατήθηκε μέρα τη μέρα από μια χάρη που τον στήριζε ακόμα κι όταν εκείνος δεν μπορούσε να κρατηθεί.
Και μέσα από εκείνη τη θλίψη, πράγματι, ο Κάουπερ έγραψε ύμνους που εδώ και αιώνες παρηγορούν θλιμμένες ψυχές, όπως το «God Moves in a Mysterious Way». Σε έναν στίχο του, για παράδειγμα, προτρέπει: μην κάνεις την αδύναμη καρδιά σου κριτή του Θεού· δες πίσω από το σκοτεινό σύννεφο το φιλικό Του πρόσωπο. Έτσι, η αντοχή στον πόνο του Κάουπερ έγινε δώρο για χιλιάδες άλλους. Ο Θεός, εξάλλου, είναι κοντά στους συντετριμμένους, όχι μακριά τους (Ψαλμοί 34:18), και ακόμα κι όταν η ψυχή σου είναι περίλυπη, μπορείς να της πεις να ελπίσει ξανά στον Θεό (Ψαλμοί 42:11).
Ντέιβιντ Μπρέιναρντ: η αρρώστια που άναψε μια ιεραποστολή
Ο Ντέιβιντ Μπρέιναρντ πέθανε νέος, χτυπημένος από φυματίωση, μέσα σε μια μοναξιά που τον κατέτρωγε. Η ζωή του φαινόταν, με ανθρώπινα μάτια, μια ιστορία αποτυχίας: άρρωστος, εξαντλημένος, αποκομμένος, με λίγους καρπούς να δείξει. Κι όμως, το δημοσιευμένο ημερολόγιό του ενέπνευσε περισσότερους ιεραποστόλους από κάθε άλλο παρόμοιο βιβλίο στην ιστορία.
Πώς; Επειδή μέσα στον πόνο του ξύπνησε αυτό που ο ίδιος ονόμασε «γλυκιά υποταγή». Πράγματι, κάποια Κυριακή έγραψε στο ημερολόγιό του ότι η ψυχή του παραδόθηκε ολόκληρη στον Θεό, και κατάλαβε πως τίποτα δεν είχε συμβεί που να μην ήταν για το καλό του. Ωστόσο αυτή η πεποίθηση δεν τον έκανε παθητικό. Αντίθετα, του έδωσε δύναμη να σταθεί απέναντι σε τεράστια εμπόδια, εμπιστευόμενος ότι ο Θεός στεκόταν δίπλα του σε κάθε δοκιμασία.
Η αντοχή στον πόνο του Μπρέιναρντ, επομένως, στηριζόταν σε μια αλήθεια που η Γραφή επαναλαμβάνει: ο Θεός κάνει τα πάντα να συνεργούν για το καλό εκείνων που Τον αγαπούν (Ρωμαίους 8:28). Δεν ήξερε ότι το ημερολόγιό του θα άναβε φωτιές ιεραποστολής σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο δεν χρειαζόταν να το ξέρει. Του αρκούσε να πει: «Ας κάνει ο Κύριος ό,τι κρίνει σωστό». Και ο Κύριος, πράγματι, μέσα από έναν ετοιμοθάνατο νέο, έκανε κάτι τεράστιο.
Γιατί ο πιο γλυκός καρπός φυτρώνει μόνο στο σκοτάδι
Υπάρχει μια βαθιά ειρωνεία σε αυτές τις τρεις ζωές. Αφενός η φυλακή έδωσε στον Μπάνιαν την ελευθερία να γράψει για τον δρόμο του πιστού. Αφετέρου η κατάθλιψη χάρισε στον Κάουπερ τραγούδια για τους πληγωμένους. Παράλληλα η αρρώστια έδωσε στον Μπρέιναρντ μια παγκόσμια αποστολή. Έτσι δουλεύει συχνά ο Θεός: παίρνει το αδύναμο και το μικρό, και μέσα από αυτό ντροπιάζει το δυνατό (Α' Κορινθίους 1:27), για να μην καυχηθεί κανείς παρά μόνο σε Εκείνον.
Το ίδιο μοτίβο, εξάλλου, τρέχει σε όλη τη Γραφή. Για παράδειγμα, ο Ιωσήφ πουλήθηκε δούλος και σιδηροδέθηκαν τα πόδια του, και μέσα από εκείνον τον πόνο ο Θεός ετοίμαζε τη σωτηρία ενός ολόκληρου λαού (Ψαλμοί 105:17) (Ψαλμοί 105:18) (Ψαλμοί 105:19). Αργότερα ο ίδιος ο Ιωσήφ μπόρεσε να πει στα αδέλφια του ότι εκείνοι σχεδίασαν κακό, αλλά ο Θεός το γύρισε σε καλό (Γένεση 50:20). Δηλαδή δεν λέει απλώς ότι ο Θεός μπάλωσε τη ζημιά μετά. Αντίθετα, λέει ότι ο Θεός είχε καλό σχέδιο μέσα στη ζημιά.
Να γιατί ο πόνος του πιστού δεν είναι ποτέ τυφλή τύχη. Όπως ομολόγησε ο Ιώβ μετά από όλα όσα έχασε, ο Θεός μπορεί τα πάντα και κανένα σχέδιό Του δεν εμποδίζεται (Ιώβ 42:2). Βέβαια αυτό δεν εξηγεί κάθε δάκρυ. Ωστόσο αλλάζει το έδαφος κάτω από τα πόδια σου: δηλαδή δεν αντέχεις στο κενό, αλλά αντέχεις στα χέρια Ενός που ξέρει τι φυτεύει. Συνεπώς η αντοχή στον πόνο σου ακουμπά σε κάτι στέρεο.
Πρακτική παρηγοριά για τη δική σου αντοχή στον πόνο
Ίσως όλα αυτά να ακούγονται ωραία για τρεις άντρες πριν αιώνες, αλλά πώς αγγίζουν τη δική σου νύχτα; Πρώτον, να ξέρεις ότι ο πόνος σου δεν σε αποκλείει από την αγάπη του Θεού. Ο απόστολος Παύλος έγραψε ότι ήταν θλιμμένος αλλά όχι στριμωγμένος ώς το αδιέξοδο, σε αμηχανία αλλά όχι σε απελπισία (Β' Κορινθίους 4:8), χτυπημένος αλλά όχι εγκαταλειμμένος (Β' Κορινθίους 4:9). Μπορείς να είσαι συντετριμμένος και ταυτόχρονα κρατημένος.
Δεύτερον, μην απαιτείς από τον εαυτό σου να νιώθει χαρά για τον πόνο. Αντίθετα, ο Λόγος σε καλεί να εμπιστευτείς την ψυχή σου σε έναν πιστό Δημιουργό, καθώς συνεχίζεις να κάνεις το καλό (Α' Πέτρου 4:19). Δηλαδή δεν σου ζητά να προσποιηθείς ότι δεν πονάς. Σου ζητά, ωστόσο, να ακουμπήσεις το βάρος σου εκεί που αντέχεται. Αν περνάς κατάθλιψη ή σκέψεις να βάλεις τέλος στη ζωή σου, αυτό δεν είναι ντροπή ούτε αμαρτία να το πεις δυνατά. Επομένως μίλησε σήμερα σε έναν ποιμένα, σε έναν γιατρό, σε έναν άνθρωπο που σε αγαπά. Πραγματικά, η χάρη του Θεού περνά πολλές φορές μέσα από ανθρώπινα χέρια.
Τρίτον, κράτα μπροστά σου την προοπτική του Παύλου: η προσωρινή και ελαφριά θλίψη μας ετοιμάζει ένα αιώνιο βάρος δόξας ασύγκριτα μεγαλύτερο (Β' Κορινθίους 4:17). Βέβαια αυτό δεν μικραίνει τον πόνο σου σήμερα. Ωστόσο τον τοποθετεί μέσα σε μια ιστορία που τελειώνει καλά. Αν θέλεις, εξάλλου, να σκάψεις πιο βαθιά σε αυτές τις αλήθειες με ανθρώπους που μελετούν τη Γραφή μαζί, το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος προσφέρει έναν τόπο να μην περπατάς μόνος. Τελικά, λοιπόν, η αντοχή στον πόνο δεν στηρίζεται στις δικές σου δυνάμεις, αλλά σε Έναν που γέννησε τον πιο γλυκό καρπό μέσα από το πιο βαθύ σκοτάδι.
Βασικά σημεία
- 01Η αντοχή στον πόνο δεν είναι στείρα: στα χέρια του Θεού γίνεται το χωράφι όπου φυτρώνει ο πιο διαρκής καρπός, ακόμα κι όταν εσύ βλέπεις μόνο σκοτάδι.
- 02Ο καρπός της δοκιμασίας είναι πραγματικός: η φυλακή έδωσε στον Τζον Μπάνιαν ένα αριστούργημα, η κατάθλιψη του Κάουπερ ύμνους παρηγοριάς και η αρρώστια του Ντέιβιντ Μπρέιναρντ μια παγκόσμια ιεραποστολή.
- 03Ένας γνήσιος πιστός μπορεί να βιώνει βαθύ σκοτάδι και κατάθλιψη χωρίς να παύει να είναι παιδί του Θεού· η λύση δεν είναι το απλοϊκό «προσευχήσου περισσότερο», αλλά η χάρη που κρατά και τα ανθρώπινα χέρια που στέλνει ο Θεός.
- 04Αν περνάς σκέψεις αυτοχειρίας, μίλησε σήμερα σε έναν ποιμένα, σε έναν γιατρό ή σε έναν άνθρωπο εμπιστοσύνης· δεν είναι ντροπή, είναι ο τρόπος που συχνά περνά η χάρη του Θεού.
- 05Όπως στον Ιωσήφ και στον Ιώβ, ο Θεός δεν μπαλώνει απλώς τη ζημιά μετά· έχει καλό και σοφό σχέδιο μέσα στη δοκιμασία, για να μην καυχηθούμε σε εμάς αλλά σε Εκείνον.
Δες επίσης
- Πίστη στη δοκιμασία: όταν ο πόνος δεν είναι τιμωρία αλλά το σχέδιο ενός Πατέρα που σε αγαπά
- 12 χρόνια φυλακή για το ευαγγέλιο: ο Τζον Μπάνιαν και η αντοχή στον πόνο όταν ο Θεός φαίνεται αόρατος
- «Αν η καρδιά σου λέει φύγε, φύγε»: η ελευθερία του Μπάνιαν και η πίστη στη δοκιμασία για όποιον δεν ξέρει αν να αντέξει ή να υποχωρήσει