«Δεν τολμούμε να καταταχθούμε ή να συγκριθούμε με μερικούς που συστήνουν τον εαυτό τους. Όμως αυτοί, μετρώντας τον εαυτό τους με τον εαυτό τους και συγκρίνοντας τον εαυτό τους με τον εαυτό τους, δεν δείχνουν σύνεση.»
Β' Κορινθίους 10:12
Ναι, μπορείς να σταματήσεις να μετράς τη ζωή σου με τον χάρακα του διπλανού σου. Όμως πρώτα πρέπει να δεις καθαρά το ψέμα που σε κρατάει πάνω σ' αυτόν τον χάρακα. Το ψέμα λέει: «Αξίζω όσο καλά τα πάω σε σύγκριση με άλλους άντρες.» Και ακριβώς αυτή η σύγκριση με άλλους άντρες σε αφήνει μονίμως είτε αλαζόνα όταν βγαίνεις από πάνω, είτε τσακισμένο όταν βγαίνεις από κάτω.
Το ξέρω καλά αυτό το παιχνίδι. Πράγματι, μπαίνεις σε μια παρέα και αμέσως ο νους σκανάρει: ποιος βγάζει περισσότερα, ποιος έχει το πιο γυμνασμένο σώμα, ποιος έχει την πιο όμορφη γυναίκα, ποιος μιλάει πιο άνετα. Ωστόσο, όσο κι αν κερδίσεις σήμερα, πάντα θα υπάρχει κάποιος παραπάνω, και έτσι ο χάρακας δεν σε αφήνει ποτέ ήσυχο.
Σ' αυτό το άρθρο θα δούμε ευθέως πού πληγώνει αυτό το ψέμα, τι λέει η Γραφή για τον ανταγωνισμό και τη ζήλια, και πώς αλλάζει η ταυτότητα και η αυτοεκτίμησή σου όταν μάθεις ποιανού η γνώμη πραγματικά μετράει. Τελικά, θα δεις ότι ο δρόμος της ελευθερίας δεν είναι να κερδίσεις τη σύγκριση, αλλά να βγεις από αυτήν.
Το ψέμα της σύγκρισης με άλλους άντρες
Ας το ονομάσουμε καθαρά. Καταρχήν, μέσα μας ζει η πεποίθηση ότι η αξία ενός άντρα κρίνεται με βάση το πώς στέκεται δίπλα στους άλλους. Άρα κάθε άντρας που συναντάς γίνεται αυτόματα μέτρο σύγκρισης: ή τον ξεπερνάς ή σε ξεπερνάει. Έτσι, χωρίς να το καταλάβεις, ζεις σε έναν διαρκή διαγωνισμό που δεν τελειώνει ποτέ.
Όμως αυτό το ψέμα έχει μια κρυφή παγίδα. Η ίδια η Γραφή το χαρακτηρίζει ανοησία. Όσοι μετρούν τον εαυτό τους με τον εαυτό τους και συγκρίνονται μεταξύ τους, λέει, δεν δείχνουν σύνεση. (Β' Κορινθίους 10:12) Δηλαδή, το να ζεις στήνοντας συνεχώς τον εαυτό σου δίπλα στον διπλανό δεν είναι ωριμότητα· είναι ένα παιχνίδι χαμένο από την αρχή.
Πρόσεξε κι ένα δεύτερο επίπεδο. Εξάλλου, η σύγκριση σε αναγκάζει να ζεις για τα μάτια των ανθρώπων. Συνεπώς, αρχίζεις να αποφασίζεις για τη δουλειά σου, το σώμα σου, ακόμη και την πίστη σου με κριτήριο το «τι θα πουν οι άλλοι». Παλεύεις διαρκώς να φαίνεσαι αρκετά πετυχημένος, αρκετά cool, πάντα μέσα στη μόδα της στιγμής, ώσπου κάποια μέρα κουράστηκες να κυνηγάς μια εικόνα που δεν είσαι. Και έτσι, αντί να γίνεις ο άντρας που σε καλεί ο Θεός, γίνεσαι μια αντανάκλαση των προσδοκιών του κόσμου.
Πού πληγώνει: αλαζόνας ή τσακισμένος, ποτέ ελεύθερος
Η αλήθεια είναι σκληρή αλλά απελευθερωτική. Η σύγκριση δεν σου αφήνει ποτέ μέση κατάσταση: σε στέλνει πάντα σε μία από δύο γωνίες. Όταν βγαίνεις από πάνω, φουσκώνεις και γίνεσαι αλαζόνας, κρυφά περιφρονώντας όσους θεωρείς κατώτερους. Όταν βγαίνεις από κάτω, βυθίζεσαι στο αίσθημα κατωτερότητας που ροκανίζει κάθε άντρα από μέσα.
Σκέψου τι σου κάνει αυτό το αίσθημα κατωτερότητας. Πράγματι, σου δηλητηριάζει τη χαρά για ό,τι έχεις, επειδή το βλέπεις πάντα λίγο μπροστά σε ό,τι έχει ο άλλος. Επιπλέον, σε σπρώχνει στη ζήλια, που η Γραφή την παρομοιάζει με σαπίλα στα κόκαλα. (Παροιμίες 14:30) Δηλαδή, ο ανταγωνισμός και η ζήλια δεν βλάπτουν πρώτα τον αντίπαλό σου· αντίθετα, βλάπτουν πρώτα εσένα, σιωπηλά, από μέσα προς τα έξω.
Υπάρχει κι άλλη πληγή εδώ, βαθύτερη. Πράγματι, η σύγκριση σου διαλύει τις σχέσεις. Αντίθετα με ό,τι νομίζεις, αρχίζεις να βλέπεις τους αδελφούς σου ως αντιπάλους, χαίρεσαι κρυφά με την αποτυχία τους και πικραίνεσαι με την επιτυχία τους. Έτσι, ο άντρας που έπρεπε να είναι φίλος και σύμμαχος γίνεται απειλή, και μένεις μόνος σε έναν αγώνα που κανείς δεν σου ζήτησε να τρέξεις.
Η αλήθεια: είσαι φτιαγμένος μοναδικά, όχι αντίγραφο
Εδώ η Γραφή ανατρέπει το ψέμα κατά μέτωπο. Δεν σε καλεί να κερδίσεις τη σύγκριση· σε καλεί να βγεις τελείως από αυτήν, εξετάζοντας το δικό σου έργο. Τότε, λέει, θα έχεις λόγο να καυχηθείς για τον εαυτό σου, και όχι σε σχέση με τον άλλον. (Γαλάτες 6:4) Με άλλα λόγια, το μέτρο σου δεν είναι ποτέ ο διπλανός σου· είναι το αν είσαι πιστός σε αυτό που σου εμπιστεύτηκε ο Θεός.
Δες γιατί η σύγκριση είναι παράλογη εξαρχής. Δεν είσαι μαζική παραγωγή· είσαι φτιαγμένος με τα χέρια του Θεού. Εκείνος σε έπλασε στα σπλάχνα της μάνας σου, σε ύφανε με σκοπό. (Ψαλμοί 139:13) Γι' αυτό μπορείς να τον υμνείς, επειδή πλάστηκες με φόβο και θαυμασμό, και τα έργα Του είναι θαυμαστά. (Ψαλμοί 139:14) Δηλαδή, η ίδια σου η ύπαρξη είναι πρωτότυπη· το να την μετράς με τον χάρακα ενός άλλου ανθρώπου είναι σαν να συγκρίνεις δύο τελείως διαφορετικά έργα τέχνης.
Πρόσεξε τι αλλάζει αυτό στην ταυτότητα και την αυτοεκτίμησή σου. Δεν είσαι αποτυχημένη εκδοχή κάποιου άλλου· είσαι μοναδικό ποίημα του Θεού, φτιαγμένος για συγκεκριμένα καλά έργα που Εκείνος ετοίμασε για σένα. (Εφεσίους 2:10) Συνεπώς, η αποστολή σου δεν είναι να γίνεις σαν τον διπλανό, αλλά να γίνεις πλήρως ο άντρας που σε σχεδίασε ο Θεός να είσαι.
Ποιανού η γνώμη πραγματικά μετράει
Εδώ είναι η καρδιά της ελευθερίας. Η σύγκριση ζει επειδή έχεις δώσει σε λάθος ανθρώπους το δικαίωμα να σε αξιολογούν. Ο απόστολος Παύλος το έθεσε ωμά: αν ακόμη προσπαθούσε να αρέσει στους ανθρώπους, δεν θα ήταν δούλος του Χριστού. (Γαλάτες 1:10) Δηλαδή, δεν μπορείς να υπηρετείς ταυτόχρονα δύο δικαστές, το βλέμμα του κόσμου και το βλέμμα του Θεού.
Δες πόσο διαφορετικά μετράει ο Θεός. Όταν διάλεξε βασιλιά, είπε στον Σαμουήλ να μην κοιτάξει την εμφάνιση ούτε το ύψος, γιατί ο άνθρωπος βλέπει το εξωτερικό, ενώ ο Κύριος βλέπει την καρδιά. (Α' Σαμουήλ 16:7) Με άλλα λόγια, όλα όσα μετράει η σύγκριση -χρήμα, σώμα, εικόνα, εντυπώσεις- είναι ακριβώς αυτά που ο Θεός προσπερνάει για να δει αυτό που εσύ συχνά αγνοείς: το ποιος είσαι μέσα σου.
Πρόσεξε λοιπόν ποιανού η γνώμη αλλάζει πραγματικά τη ζωή σου. Καταρχήν, δεν είναι η παρέα που θα σε ξεχάσει σε δέκα χρόνια. Αντίθετα, είναι Εκείνος που σε έπλασε και σε ξέρει καλύτερα από εσένα. Συνεπώς, όταν η αυτοεκτίμησή σου στηρίζεται στο δικό Του βλέμμα, καμιά σύγκριση δεν μπορεί πια να σε ανεβάσει ψεύτικα ή να σε γκρεμίσει άδικα.
Ελευθερία από τη σύγκριση με άλλους άντρες: ο πρακτικός δρόμος
Πάμε τώρα στο πρακτικό. Πρώτον, σταμάτα να συγκρίνεις τις πορείες. Ο Πέτρος, μόλις ο Χριστός του μίλησε για το δικό του μέλλον, έδειξε αμέσως τον άλλο μαθητή και ρώτησε: «Και αυτός, Κύριε;» (Ιωάννης 21:21) Η απάντηση του Ιησού ήταν αφοπλιστική: τι σε νοιάζει εκείνος; Εσύ ακολούθα εμένα. (Ιωάννης 21:22) Δηλαδή, η κλήση σου είναι προσωπική, και το να κοιτάς συνέχεια τον διπλανό σε αποσπά από τον δικό σου δρόμο.
Δεύτερον, θεμελίωσε την ταυτότητά σου εκεί που δεν σαλεύει. Ίσως νιώθεις ότι ως χριστιανός θα έπρεπε να το έχεις ήδη ξεπεράσει αυτό, αλλά μην απογοητεύεσαι: στον Χριστό δεν είσαι αριθμός σε μια κατάταξη· ανήκεις σε εκλεκτό γένος, σε βασιλικό ιεράτευμα, σε λαό που ο Θεός απέκτησε για δικό Του. (Α' Πέτρου 2:9) Όταν αυτό γίνεται το θεμέλιο της αυτοεκτίμησής σου, ο ανταγωνισμός και η ζήλια χάνουν το καύσιμό τους, γιατί δεν έχεις πια τίποτα να αποδείξεις σε κανέναν.
Τρίτον, μάθε την αυτάρκεια. Ο Παύλος είπε ότι έμαθε να είναι ικανοποιημένος με όσα έχει, σε όποια κατάσταση κι αν βρισκόταν. (Φιλιππησίους 4:11) Αυτό δεν είναι παραίτηση· είναι ελευθερία. Αν θες δομή για να στεριώσεις αυτή την αλήθεια στη ζωή σου, δες το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος και μελέτησε σοβαρά τη Γραφή με άλλους αδελφούς. Τελικά, ελευθερώνεσαι από τη σύγκριση με άλλους άντρες όχι όταν κερδίζεις τον χάρακα, αλλά όταν τον αφήνεις κάτω και ακολουθείς τον Χριστό.
Βασικά σημεία
- 01Η σύγκριση με άλλους άντρες σε αφήνει πάντα είτε αλαζόνα όταν βγαίνεις από πάνω είτε τσακισμένο όταν βγαίνεις από κάτω· η Γραφή την ονομάζει ξεκάθαρα ανοησία.
- 02Ο ανταγωνισμός και η ζήλια βλάπτουν πρώτα εσένα: σου δηλητηριάζουν τη χαρά, σου διαλύουν τις σχέσεις και, όπως λέει η Γραφή, γίνονται σαπίλα στα κόκαλα.
- 03Πράγματι, η ταυτότητα και η αυτοεκτίμησή σου αλλάζουν όταν θυμηθείς ότι είσαι μοναδικό ποίημα του Θεού, φτιαγμένος με σκοπό, και όχι αποτυχημένο αντίγραφο του διπλανού.
- 04Ο Θεός δεν κρίνει το εξωτερικό αλλά την καρδιά· όταν η γνώμη Του γίνει το μέτρο σου, καμιά σύγκριση δεν μπορεί πια να σε ανεβάσει ψεύτικα ή να σε γκρεμίσει άδικα.
- 05Ελευθερώνεσαι όχι κερδίζοντας τον χάρακα αλλά αφήνοντάς τον κάτω: σταμάτα να συγκρίνεις πορείες, θεμελίωσε την αξία σου στον Χριστό και μάθε την αυτάρκεια.