«ώστε να μην είμαστε πια νήπια, που μας παρασύρει το κύμα και μας περιφέρει κάθε άνεμος διδασκαλίας, μέσα από τη δολιότητα των ανθρώπων και την πανουργία τους που μεθοδεύει την πλάνη.»
Εφεσίους 4:14
Υπάρχει, αρχικά, μια πίστη που ανάβει σαν φωτιά σε μια συγκινητική στιγμή και σβήνει μόλις περάσει το ρίγος. Ωστόσο υπάρχει και μια πίστη που σκέφτεται: ζυγίζει όσα άκουσε, βγάζει συμπεράσματα και μένει σταθερή ακόμη κι όταν όλα γύρω καταρρέουν. Η δεύτερη, επομένως, είναι εκείνη που κρατάει μέχρι το τέλος. Δεν είναι ψυχρή ούτε άκαρδη. Απλώς δεν στηρίζεται στο συναίσθημα της ώρας, αλλά σε έναν νου που φωτίστηκε από την αλήθεια του Θεού.
Το πιο εκπληκτικό παράδειγμα τέτοιας πίστης, ωστόσο, δεν είναι κάποιος μεγάλος πατριάρχης. Αντιθέτως, είναι μια γυναίκα από την Ιεριχώ, με βαρύ παρελθόν, που το όνομά της κατέληξε στη γενεαλογία του Μεσσία. Η Ραάβ δεν είχε δασκάλους, δεν είχε Γραφές, δεν είχε εκκλησία. Είχε όμως κάτι που λείπει από πολλούς θρησκευόμενους ανθρώπους σήμερα: σκέφτηκε σοβαρά τι είχε ακούσει για τον Θεό και, έτσι, πήρε την απόφασή της με ανοιχτά μάτια.
Σε αυτό το άρθρο, λοιπόν, θα δούμε γιατί η σταθερή πίστη γεννιέται από τον φωτισμένο νου και όχι από τη στιγμιαία συγκίνηση. Συγκεκριμένα, θα ακολουθήσουμε τα βήματα της σκέψης της Ραάβ, θα τα ελέγξουμε με τον λόγο του Θεού και, τέλος, θα δούμε πώς η ίδια πρόσκληση φτάνει σήμερα και σ' εμάς.
Όταν η πίστη αρχίζει να σκέφτεται
Πολλοί νομίζουν ότι η πίστη και η λογική βρίσκονται σε πόλεμο. Στην πραγματικότητα, όμως, η γνήσια πίστη βάζει τον νου σε λειτουργία. Όταν η Ραάβ πίστεψε, δεν έπαψε να σκέφτεται. Αντιθέτως, τότε ακριβώς άρχισε να σκέφτεται σωστά για πρώτη φορά στη ζωή της. Δηλαδή η πίστη της δεν ήταν μια νυσταγμένη, νεκρή συμφωνία. Ωστόσο ήταν ενεργή, και πρώτα απ' όλα ήταν ενεργή μέσα στο μυαλό της.
Υπάρχουν, αρχικά, άνθρωποι που «μεταστρέφονται» μέσα σε θυελλώδεις συγκινήσεις. Μοιάζουν να μην έχουν σκεφτεί τίποτα. Πράγματι, πρέπει διαρκώς να τους προσφέρεις κάτι συναρπαστικό, αλλιώς σταματούν να έρχονται. Δηλαδή δεν έχουν καλά ζυγισμένες αρχές. Αν, για παράδειγμα, τους ρωτήσεις τι πιστεύουν, δεν ξέρουν, ούτε μπορούν να πουν γιατί το πιστεύουν. Πιστεύουν, ίσως, επειδή το κάνουν και οι άλλοι γύρω τους.
Ωστόσο οι πιο σταθεροί πιστοί στην υπομονή και στην αντοχή είναι οι στοχαστικοί, οι άνθρωποι με στέρεες αρχές. Είναι, δηλαδή, εκείνοι που ζυγίζουν και κρίνουν. Στη σκέψη τους δίνουν μάχες, είναι αλήθεια. Όμως μέσα από αυτή την πνευματική άσκηση μαζεύουν δύναμη. Συνεπώς αυτοί δεν παρασύρονται από κάθε άνεμο διδασκαλίας, αλλά στέκονται γερά την ώρα του πειρασμού. Αυτό ακριβώς, επομένως, είναι μια πίστη που σκέφτεται: όχι πιο κρύα, αλλά πιο βαθιά ριζωμένη.
Γι' αυτό, λοιπόν, ο απόστολος προειδοποιεί τους πιστούς να ωριμάσουν στη σκέψη τους, για να μην τους σαλεύει κάθε νέα μόδα διδασκαλίας (Εφεσίους 4:14).
Πώς η Ραάβ ζύγισε όσα είχε ακούσει
Η Ραάβ, αρχικά, ήταν μια γυναίκα που στοχαζόταν. Συγκεκριμένα, είχε διαμορφώσει με προσοχή μια συγκεκριμένη θέση για τα θεϊκά πράγματα. Ήξερε το παρελθόν του λαού του Ισραήλ. Είχε ακούσει για το πέρασμα της Ερυθράς Θάλασσας. Επιπλέον, είχε μάθει τι έγινε με τους βασιλιάδες Σηών και Ωγ πέρα από τον Ιορδάνη. Δεν τα προσπέρασε, ωστόσο, ως φήμες. Αντιθέτως, τα κράτησε, τα σκέφτηκε και τα ζύγισε.
Πρόσεξε, ωστόσο, πώς δουλεύει ο νους της (Ιησούς του Ναυή 2:10). Αρχικά, από όσα είχε ακούσει για το παρελθόν έβγαλε συμπέρασμα για το παρόν. «Ο Κύριος έδωσε σ' εσάς τη γη», λέει στους κατασκόπους. Αυτό για εκείνη ήταν πια γεγονός. Έπειτα, από το παρόν προχώρησε στο μέλλον. Δηλαδή συμπέρανε ότι ο Θεός θα παρέδιδε τη χώρα στον λαό του, και ζήτησε, όταν θα ερχόταν εκείνη η ώρα, να της φερθούν με καλοσύνη και πίστη.
Εδώ, επομένως, βλέπουμε καθαρά μια λογική και πίστη που συνεργάζονται. Η Ραάβ δεν περίμενε ένα όραμα. Ούτε περίμενε ένα συναίσθημα να την πλημμυρίσει. Αντιθέτως, πήρε τα στοιχεία που είχε στα χέρια της, τα συνέδεσε και έβγαλε ένα συμπέρασμα στο οποίο εμπιστεύτηκε τη ζωή της. Έτσι, κατάλαβε το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, και τα τακτοποίησε όλα μέσα στο μυαλό της. Ένας ερμηνευτής την ονόμασε «μισή προφήτισσα» γι' αυτή τη διαύγεια.
Η ομολογία στην οποία κατέληξε η σκέψη της είναι, πράγματι, από τις πιο καθαρές σε ολόκληρη τη Γραφή (Ιησούς του Ναυή 2:11). Δεν είναι λόγια συγκίνησης. Αντιθέτως, είναι ένα στέρεο συμπέρασμα για το ποιος είναι ο αληθινός Θεός.
Λογική και πίστη: γιατί χρειάζονται η μία την άλλη
Ο Θεός δεν μας ζητάει να κλείσουμε το μυαλό μας για να πιστέψουμε. Αντιθέτως, μας καλεί να αγαπήσουμε τον Κύριο με όλη μας τη διάνοια. Πράγματι, η Γραφή επαινεί τον συνετό άνθρωπο που εξετάζει τα βήματά του και επικρίνει τον αφελή που πιστεύει τυφλά στον κάθε λόγο (Παροιμίες 14:15). Μια ώριμη, λογική και πίστη δεν φοβάται τις ερωτήσεις. Αντιθέτως, τις φέρνει μπροστά στον Θεό και βρίσκει εκεί απαντήσεις που αντέχουν.
Επιπλέον, η πίστη που σκέφτεται είναι πάντα έτοιμη να δώσει λόγο. Ο Πέτρος, δηλαδή, μας καλεί να είμαστε έτοιμοι να απολογηθούμε σε όποιον μας ζητήσει τον λόγο της ελπίδας που έχουμε μέσα μας (Α' Πέτρου 3:15). Όμως δεν μπορείς να δώσεις λόγο για κάτι που δεν έχεις ποτέ σκεφτεί. Συνεπώς, όποιος πιστεύει μόνο επειδή ένιωσε κάτι ωραίο μια Κυριακή μένει άφωνος όταν τον ρωτήσουν το γιατί.
Η αληθινή πίστη, λοιπόν, δεν είναι εχθρός της σκέψης. Αντιθέτως, είναι ο φωτισμός της. Ο νους μας ανακαινίζεται, αλλάζει τρόπο, και τότε αρχίζουμε να δοκιμάζουμε τι είναι το θέλημα του Θεού (Ρωμαίους 12:2). Δηλαδή η μεταμόρφωση δεν γίνεται παρακάμπτοντας το μυαλό, αλλά μέσα από αυτό. Έτσι, όταν έρθει ο πειρασμός ή η αμφιβολία, δεν καταρρέουμε. Πράγματι, έχουμε ήδη ζυγίσει τα πράγματα και ξέρουμε πού στεκόμαστε.
Συνεπώς η σκέψη και η πίστη δεν είναι αντίπαλοι. Αντιθέτως, είναι σύμμαχοι. Πράγματι, ο Θεός ζητάει να δοκιμάζουμε τα πάντα και να κρατάμε το καλό. Αυτή η στάση, ωστόσο, δεν αδυνατίζει την εμπιστοσύνη μας. Αντιθέτως, την κάνει αδιάσειστη.
Μια πίστη που σκέφτεται περνά από τη σκέψη στην απόφαση
Η σκέψη της Ραάβ, ωστόσο, δεν έμεινε στο μυαλό της. Αντιθέτως, κατέληξε σε απόφαση. Είπε μέσα της, ουσιαστικά: «Ανήκω στην Ιεριχώ και έχω εδώ τα δικαιώματά μου. Όμως θα τα παρατήσω. Ο Θεός είναι εναντίον αυτής της πόλης, και έτσι η πόλη θα καταστραφεί. Αν, λοιπόν, μείνω εναντίον του Θεού, θα χαθώ μαζί της. Επειδή όμως αυτός είναι ο αληθινός Θεός, στρέφομαι σ' εκείνον και παίρνω το μέρος του λαού του.»
Πρόσεξε, ωστόσο, ότι αυτή είναι μια απόφαση, όχι ένα ξέσπασμα. Όταν ήρθαν οι κατάσκοποι, η Ραάβ ήξερε ήδη τι έπρεπε να κάνει (Ιησούς του Ναυή 2:9). Δεν χρειάστηκε να αυτοσχεδιάσει. Αντιθέτως, είχε ζυγίσει το κόστος εκ των προτέρων. Γι' αυτό έδρασε με καθαρό μυαλό, ακόμη και μέσα σε μεγάλο κίνδυνο. Έκρυψε τους ανθρώπους του Θεού και έβαλε τη ζωή της στη ζυγαριά. Πράγματι, η πίστη της ήταν τόσο ζωντανή που η Γραφή τη μνημονεύει δύο φορές, και μάλιστα τιμητικά (Εβραίους 11:31).
Αυτή, επομένως, είναι η διαφορά μιας πίστης που σκέφτεται από μια πίστη που απλώς νιώθει. Το συναίσθημα παρασύρεται από τη στιγμή. Η σκέψη, όμως, όταν φωτιστεί από τον Θεό, οδηγεί σε σταθερές πράξεις. Η Ραάβ δεν έκανε κάτι θεαματικό για να δείξει τη μεταστροφή της. Αντιθέτως, έμεινε εκεί που ήταν, υποδέχτηκε τους ξένους και υπηρέτησε τον Θεό από τη θέση της. Έτσι, η αληθινή πίστη φαίνεται συχνά στην πιστή εκπλήρωση των καθημερινών μας καθηκόντων.
Έτσι, λοιπόν, η σκέψη της Ραάβ γέννησε θάρρος. Δεν ήταν, ωστόσο, τυφλή τόλμη. Αντιθέτως, ήταν θάρρος που είχε μετρήσει το κόστος και, επομένως, αποφάσισε να πληρώσει το τίμημα.
Σταθερή πίστη σήμερα: η ίδια πρόσκληση πέρα από τη συγκίνηση
Ίσως αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε μια από αυτές τις δύο πίστεις. Ίσως, δηλαδή, έχεις ζήσει συγκινητικές στιγμές που όμως δεν κράτησαν. Καλά νέα, ωστόσο: ο Θεός δεν περιφρονεί το συναίσθημα, αλλά θέλει να ριζώσει η πίστη σου βαθύτερα. Συγκεκριμένα, θέλει μια σταθερή πίστη, που στέκεται όταν τα συναισθήματα παγώνουν και οι περιστάσεις σκληραίνουν. Και αυτή η πίστη χτίζεται όπως χτίστηκε στη Ραάβ: ακούγοντας, σκεφτόμενος και αποφασίζοντας.
Πρώτον, άκουσε προσεκτικά. Η πίστη, πράγματι, έρχεται από την ακοή, και η ακοή από τον λόγο του Θεού. Δεύτερον, σκέψου σοβαρά όσα ακούς. Δηλαδή μη βιαστείς να τα προσπεράσεις ούτε να τα δεχτείς επιφανειακά. Αντιθέτως, ζύγισέ τα, όπως η Ραάβ ζύγισε τα νέα για τον Θεό του Ισραήλ. Τρίτον, πάρε την απόφασή σου. Συνεπώς η σκέψη χωρίς απόφαση μένει στείρα.
Η Ραάβ, εξάλλου, δεν περίμενε «κάποτε αργότερα». Αντιθέτως, κατάλαβε ότι η πόλη της θα έπεφτε και έδρασε όσο υπήρχε καιρός. Με τον ίδιο τρόπο, το ευαγγέλιο μάς καλεί σήμερα να μην αναβάλλουμε. Δηλαδή, πέρα από τη συγκίνηση μιας στιγμής, υπάρχει μια απόφαση που πρέπει να παρθεί με καθαρό μυαλό: να εμπιστευτούμε τον Χριστό, τον μόνο που μπορεί να μας σώσει από την κρίση που έρχεται.
Αν, εξάλλου, θέλεις να καλλιεργήσεις βαθύτερα μια τέτοια στοχαστική πίστη, μπορείς να μελετήσεις συστηματικά τη Γραφή μαζί με άλλους πιστούς, για παράδειγμα μέσα από το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου ο σκοπός είναι ακριβώς αυτός: να σκεφτόμαστε σωστά για τον Θεό. Τελικά, λοιπόν, η πίστη που σκέφτεται δεν είναι λιγότερο ζεστή. Αντιθέτως, είναι πιο αληθινή, και έτσι κρατάει μέχρι το τέλος.
Βασικά σημεία
- 01Η σταθερή πίστη δεν γεννιέται από στιγμιαία συγκίνηση, αλλά από έναν νου που φωτίστηκε από την αλήθεια του Θεού.
- 02Η Ραάβ ζύγισε όσα είχε ακούσει για τον Θεό, συνέδεσε παρελθόν, παρόν και μέλλον και έβγαλε ένα στέρεο συμπέρασμα.
- 03Λογική και πίστη δεν είναι αντίπαλοι: ο Θεός μάς καλεί να δοκιμάζουμε τα πάντα και να κρατάμε το καλό.
- 04Μια πίστη που σκέφτεται καταλήγει σε απόφαση και θαρραλέα πράξη, ακόμη και μέσα σε μεγάλο κίνδυνο.
- 05Η ίδια πρόσκληση φτάνει σ' εμάς σήμερα: άκου, σκέψου και αποφάσισε να εμπιστευτείς τον Χριστό, πέρα από τη συγκίνηση της στιγμής.