Ομοιοπαθητική και πίστη: το ερώτημα δεν είναι αν επιτρέπεται να ψάχνουμε θεραπεία, αλλά πού ακριβώς τελειώνει η νόμιμη ιατρική και πού αρχίζει ο εσωτερισμός. Η σύντομη απάντηση είναι ότι ένας χριστιανός μπορεί ήρεμα να εμπιστεύεται τα φάρμακα και τους γιατρούς, χρειάζεται όμως διάκριση όταν μια μέθοδος στηρίζεται όχι στη φύση, αλλά σε αόρατες «ζωτικές δυνάμεις» και αποκρυφιστικές ιδέες.
Πολλοί άνθρωποι σήμερα στρέφονται στις εναλλακτικές θεραπείες επειδή φοβούνται τις παρενέργειες ή την ψυχρότητα μιας απρόσωπης ιατρικής. Αυτή η αναζήτηση είναι κατανοητή και ανθρώπινη. Ωστόσο, ακριβώς επειδή είμαστε ευάλωτοι στον πόνο, οφείλουμε να σκεφτόμαστε νηφάλια αντί να παρασυρόμαστε από φόβο ή από ενθουσιασμό.
Σε αυτό το άρθρο δεν θα καταδικάσουμε πρόσωπα ούτε θα δαιμονοποιήσουμε κάθε φυσική αγωγή. Αντίθετα, θα δούμε το φαινόμενο με ψυχραιμία, θα ακούσουμε τι λέει η Γραφή και θα καταλήξουμε σε μια στάση εμπιστοσύνης στον Θεό, χωρίς δεισιδαιμονία και χωρίς αφέλεια.
Το φαινόμενο: γιατί ανθεί η αναζήτηση θεραπείας
Στην εποχή μας οι «φυσικές» και «υπερφυσικές» μέθοδοι θεραπείας γνωρίζουν μεγάλη άνθηση. Η αρχική ευφορία για τα επιτεύγματα της επιστημονικής ιατρικής έχει υποχωρήσει, και στη θέση της μπήκε ένας φόβος για επικίνδυνες παρενέργειες. Επιπλέον, πολλοί νιώθουν ότι η σύγχρονη ιατρική τους αντιμετωπίζει σαν μηχανές κι όχι σαν πρόσωπα.
Έτσι, ολοένα περισσότεροι ασθενείς στρέφονται σε εναλλακτικές θεραπείες, αναζητώντας μια πιο «ολιστική» φροντίδα. Δηλαδή θέλουν κάτι που να αγγίζει όχι μόνο το σώμα, αλλά και την ψυχή. Αυτή η δίψα, καθαυτή, δεν είναι κακή. Αντίθετα, μαρτυρεί ότι ο άνθρωπος είναι κάτι παραπάνω από ύλη.
Ωστόσο, η ίδια η δίψα μπορεί να μας κάνει απρόσεκτους. Όταν πονάμε, είμαστε πρόθυμοι να δοκιμάσουμε σχεδόν τα πάντα. Συνεπώς, χρειάζεται φρόνηση: όχι για να απορρίψουμε αβασάνιστα κάθε εναλλακτική πρόταση, αλλά για να ρωτήσουμε με ειλικρίνεια τι πραγματικά κρύβεται πίσω από την κάθε μέθοδο.
Ομοιοπαθητική και πίστη: ποιες ρίζες χρειάζονται διάκριση
Για να κρίνουμε μια πρακτική, πρέπει πρώτα να καταλάβουμε πάνω σε ποια ιδέα στηρίζεται. Ο ιδρυτής της ομοιοπαθητικής, ο Σάμιουελ Χάνεμαν, δεν θεμελίωσε τη μέθοδό του απλώς στη χημεία ή στη βοτανική. Αντίθετα, μιλούσε για μια αόρατη «ζωτική δύναμη» πνευματικού χαρακτήρα, την οποία υποτίθεται ότι επηρεάζουν τα εξαιρετικά αραιωμένα σκευάσματα.
Αυτή η ιδέα δεν προέρχεται από το εργαστήριο, αλλά από έναν τρόπο σκέψης που οι ίδιοι οι ιστορικοί ονομάζουν μαγικό-κοσμικό. Δηλαδή υποθέτει κρυφές δυνάμεις και αντιστοιχίες μέσα στη φύση, τις οποίες ο «μυημένος» θεραπευτής τάχα ενεργοποιεί. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για εσωτερισμό ντυμένο με ιατρικό λεξιλόγιο.
Εδώ χρειάζεται προσοχή: το ζήτημα δεν είναι αν «πιάνει» κάτι, αλλά από πού αντλεί τη δύναμή του. Συνεπώς, για το θέμα «ομοιοπαθητική και πίστη» η ουσιαστική ερώτηση δεν είναι ιατρική αλλά πνευματική. Δεν αρνούμαστε τη νόμιμη φαρμακολογία· διακρίνουμε όμως ανάμεσα σε αυτήν και σε πρακτικές που στηρίζονται ρητά σε αποκρυφιστικές προϋποθέσεις. Επομένως, η ομοιοπαθητική δεν κρίνεται από τα αποτελέσματα που διαφημίζει, αλλά από τις πνευματικές της ρίζες.
Η βιβλική αρχή: δοκιμάζετε τα πνεύματα
Η Γραφή δεν μας ζητάει να γινόμαστε καχύποπτοι με τα πάντα, αλλά μας καλεί σε διάκριση. Ο απόστολος Ιωάννης γράφει καθαρά πως οφείλουμε να εξετάζουμε την πηγή κάθε πνευματικής επιρροής (Α' Ιωάννου 4:1). Επομένως, η βιβλική διάκριση δεν είναι φόβος, αλλά ώριμη εξέταση.
Παράλληλα, ο Θεός προειδοποιεί ξεκάθαρα τον λαό Του να μένει μακριά από τη μαντεία, τη μαγεία και κάθε αποκρυφιστική πρακτική (Δευτερονόμιο 18:10). Δεν πρόκειται για δεισιδαιμονικό φόβο, αλλά για προστασία: ο Κύριος δεν θέλει τα παιδιά Του να αντλούν βοήθεια από σκοτεινές πηγές.
Ο Παύλος, εξάλλου, μας προειδοποιεί να μη μας παρασύρει κανείς μέσω μιας «φιλοσοφίας» που στηρίζεται στις παραδόσεις των ανθρώπων και στα «στοιχεία του κόσμου» κι όχι στον Χριστό (Κολοσσαείς 2:8). Συνεπώς, μια μέθοδος που έλκει την καταγωγή της από μεταφυσικά συστήματα χρειάζεται προσεκτικό βιβλικό έλεγχο, ανεξάρτητα από το πόσο «φυσική» παρουσιάζεται. Έτσι, η ομοιοπαθητική εξετάζεται με το ίδιο κριτήριο με κάθε άλλη πρακτική: ποια είναι η αληθινή της πηγή.
Τι ΔΕΝ λέμε: σεβασμός στη νόμιμη ιατρική
Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε τι δεν υποστηρίζει αυτό το άρθρο. Δεν λέμε ότι κάθε εναλλακτική θεραπεία είναι «δαιμονική», ούτε ότι ένα φυτικό αφέψημα ή ένα βότανο είναι αμαρτία. Άλλωστε ο ίδιος ο Θεός γέμισε τη δημιουργία με αληθινές, χρήσιμες δυνάμεις θεραπείας.
Επίσης, σεβόμαστε απόλυτα τη νόμιμη ιατρική επιστήμη. Ένας χριστιανός μπορεί ήρεμα να πάρει το φάρμακό του, να εμπιστευτεί τον γιατρό και να κάνει την εγχείρηση που χρειάζεται. Η Γραφή θεωρεί αυτονόητο ότι ο ασθενής αναζητά φροντίδα, ενώ παράλληλα ζητάει την προσευχή της εκκλησίας (Ιακώβου 5:14). Η πίστη και η ιατρική δεν είναι αντίπαλοι.
Άρα η διάκριση δεν στρέφεται εναντίον της επιστήμης ούτε εναντίον προσώπων. Στρέφεται μόνο εναντίον των πνευματικών προϋποθέσεων που, σε ορισμένες πρακτικές, αντλούν από τον εσωτερισμό. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγουμε δύο παγίδες ταυτόχρονα: τον φανατισμό που τα βλέπει όλα ως μαγεία και την αφέλεια που δεν εξετάζει τίποτε.
Ομοιοπαθητική και πίστη: εμπιστοσύνη και ανάπαυση στον Θεό
Πού καταλήγουμε, λοιπόν, στο ερώτημα ομοιοπαθητική και πίστη; Καταλήγουμε σε μια στάση καρδιάς: εμπιστευόμαστε πρώτα τον Θεό κι όχι μια αόρατη «ζωτική ενέργεια». Η Γραφή μάς καλεί να στηριζόμαστε στον Κύριο μ' όλη μας την καρδιά κι όχι στη δική μας σύνεση (Παροιμίες 3:5).
Αυτή η εμπιστοσύνη μάς απελευθερώνει από δύο μορφές αγωνίας. Αφενός, δεν χρειάζεται να τρέχουμε πανικόβλητοι σε κάθε υποσχόμενη «θαυματουργή» μέθοδο. Αφετέρου, δεν χρειάζεται να ζούμε με τον φόβο ότι παντού καραδοκεί κάποιο σκοτεινό πνεύμα. Ο Θεός είναι μεγαλύτερος, και είναι ο ίδιος που θεραπεύει τις αρρώστιες μας (Ψαλμοί 103:3).
Πρακτικά, η διάκριση σημαίνει ότι ρωτάμε ταπεινά: πάνω σε ποια ιδέα στηρίζεται αυτή η πρακτική; Αν στηρίζεται στη δημιουργία και στην επιστήμη, την προσεγγίζουμε ελεύθερα. Αντίθετα, αν στηρίζεται σε αποκρυφιστικές «ενέργειες», κρατάμε απόσταση. Έτσι, το ερώτημα για την ομοιοπαθητική απαντιέται όχι με πανικό αλλά με ήρεμη πίστη. Τελικά, η ασφάλειά μας δεν βρίσκεται στη γνώση κάθε λεπτομέρειας, αλλά στην εμπιστοσύνη σε Εκείνον που μας αγαπά. Αν θες, εξάλλου, να βαθύνεις σε αυτήν τη διάκριση, μπορείς να μελετήσεις περισσότερα στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος.
Βασικά σημεία
- 01Η αναζήτηση θεραπείας είναι ανθρώπινη και ιερή· ωστόσο χρειάζεται νηφάλια διάκριση, όχι φόβος ούτε αφέλεια.
- 02Η ουσιαστική ερώτηση δεν είναι αν μια μέθοδος «πιάνει», αλλά από πού αντλεί τη δύναμή της: από τη φύση και την επιστήμη ή από εσωτεριστικές, αποκρυφιστικές ιδέες.
- 03Η νόμιμη ιατρική και η πίστη δεν είναι αντίπαλοι· ένας χριστιανός μπορεί ήρεμα να εμπιστεύεται γιατρούς και φάρμακα, ζητώντας παράλληλα την προσευχή.
- 04Η τελική ασφάλεια δεν βρίσκεται σε καμία τεχνική, αλλά στην εμπιστοσύνη στον Θεό που συγχωρεί και θεραπεύει.