«Όπως διψασμένο το ελάφι λαχταρά τα ρυάκια των νερών, έτσι η ψυχή μου σε λαχταρά, Θεέ.»
Ψαλμοί 42:1
Γιατί τρέχουμε στις εναλλακτικές θεραπείες; Η απάντηση σπάνια είναι μόνο η υγεία. Δηλαδή, πίσω από την αναζήτηση για την ομοιοπαθητική, τον διαλογισμό, τα κρύσταλλα ή τη ρέικι κρύβεται συχνά μια βαθύτερη δίψα: η δίψα για νόημα, για επαφή, για κάτι παραπάνω από τη μηχανική όψη της σύγχρονης ζωής. Ωστόσο, αυτό το άρθρο δεν είναι μια καταδίκη της ιατρικής ούτε των ανθρώπων που πονούν. Αντίθετα, είναι μια νηφάλια προσπάθεια να δούμε το πνευματικό κενό της εποχής μας με διάκριση.
Ζούμε σε μια εποχή που θεωρεί τον εαυτό της απόλυτα ορθολογική, κι όμως στρέφεται όλο και πιο ανυποψίαστα σε εσωτεριστικές διδασκαλίες. Ο υλισμός υποσχέθηκε ότι θα γέμιζε τη ζωή, αλλά άφησε ένα κενό στην ψυχή. Έτσι, πολλοί καλόπιστοι άνθρωποι ψάχνουν να το καλύψουν εκεί όπου τους υπόσχονται ολιστική θεραπεία και αρμονία. Η ερώτηση δεν είναι αν πονούν αληθινά. Πονούν. Η ερώτηση είναι πού στρεφόμαστε όταν πονάμε.
Ωστόσο, ως χριστιανοί δεν αρκεί να ρωτάμε «δουλεύει;» αλλά και «τι κρύβεται από πίσω;». Επιπλέον, η νόμιμη ιατρική είναι δώρο και αξίζει σεβασμό. Συνεπώς, απέναντι στις εναλλακτικές θεραπείες ο στόχος εδώ είναι η πνευματική διάκριση, όχι ο φόβος. Δηλαδή, θα δούμε το φαινόμενο, θα ακούσουμε τι λέει η Αγία Γραφή και θα καταλήξουμε στην εμπιστοσύνη που μόνο ο Θεός μπορεί να γεμίσει.
Το πνευματικό κενό πίσω από τη δίψα μας
Αρχικά, ας ονομάσουμε αυτό που νιώθουμε. Ο άνθρωπος δεν είναι μόνο σώμα. Όταν λοιπόν η ζωή ανάγεται σε χημεία, σε αριθμούς και σε αποτελεσματικότητα, κάτι μέσα μας διαμαρτύρεται. Δηλαδή, η ψυχή διψά. Ωστόσο, δεν είναι αδυναμία αυτή η δίψα. Αντίθετα, είναι σημάδι ότι πλαστήκαμε για κάτι μεγαλύτερο από την επιβίωση.
Πραγματικά, ο ψαλμωδός περιγράφει αυτή την εμπειρία με μια εικόνα που μένει: το διψασμένο ελάφι που τρέχει στα νερά. (Ψαλμοί 42:1) Η δίψα της ψυχής δεν είναι ασθένεια προς θεραπεία· είναι μια κραυγή προς τον ζωντανό Θεό.
Ωστόσο, το πρόβλημα δεν είναι η δίψα αλλά το πού πάμε να την ξεδιψάσουμε. Ο προφήτης Ιερεμίας μιλά για δύο κακά: να εγκαταλείπουμε την πηγή του ζωντανού νερού και να σκάβουμε για τον εαυτό μας στέρνες ραγισμένες, που δεν κρατούν νερό. (Ιερεμίας 2:13) Πολλές μορφές εσωτερισμού μοιάζουν ακριβώς μ' αυτές τις στέρνες: υπόσχονται δροσιά, μα το κενό παραμένει.
Επομένως, η στροφή στις εναλλακτικές θεραπείες είναι συχνά πρώτα πνευματικό ζήτημα κι έπειτα ιατρικό. Δηλαδή, δεν αναζητούμε μόνο ανακούφιση από συμπτώματα· αναζητούμε νόημα, ελπίδα και μια αίσθηση ότι κάποιος νοιάζεται για όλον τον άνθρωπο. Πράγματι, πολλές εναλλακτικές θεραπείες κερδίζουν έδαφος ακριβώς επειδή μιλούν σ' αυτή τη βαθύτερη ανάγκη.
Εσωτερισμός και εναλλακτικές θεραπείες: τι βλέπουμε γύρω μας
Ας δούμε τώρα νηφάλια το φαινόμενο. Η ομοιοπαθητική, ο διαλογισμός, η ρέικι, τα κρύσταλλα, οι ενεργειακές πρακτικές: όλα παρουσιάζονται ως αβλαβείς, «φυσικές» μέθοδοι. Συχνά συνοδεύονται από μια γλώσσα ζεστή και ανθρώπινη, που υπόσχεται να αντιμετωπίσει «ολόκληρο τον άνθρωπο», όχι μόνο τα συμπτώματα.
Πρέπει εδώ να είμαστε δίκαιοι και ειλικρινείς. Πράγματι, πολλοί άνθρωποι που στρέφονται εκεί δεν είναι αφελείς ούτε «κακοί». Δηλαδή, είναι κουρασμένοι, απογοητευμένοι από μια ψυχρή εμπειρία με τη γρήγορη ιατρική, και ψάχνουν κάποιον που θα τους ακούσει. Ωστόσο, αυτή η ανάγκη είναι απολύτως κατανοητή.
Ωστόσο, διάκριση σημαίνει να διακρίνουμε ανάμεσα σε δύο διαφορετικά πράγματα. Αφενός υπάρχουν απλές, υλικές μέθοδοι, όπως μια ισορροπημένη διατροφή ή η ξεκούραση. Αφετέρου υπάρχουν πρακτικές των οποίων η θεμελίωση δεν είναι ιατρική αλλά εσωτεριστική: στηρίζονται σε ιδέες για μια απρόσωπη «ζωτική ενέργεια», για κοσμικές δυνάμεις ή για πνευματικές αρχές ξένες προς την Αγία Γραφή.
Επομένως, το ερώτημα δεν είναι «κάθε εναλλακτική θεραπεία είναι σκοτεινή;». Όχι, δεν είναι. Το ερώτημα είναι πιο λεπτό: πού στηρίζεται μια συγκεκριμένη πρακτική; Πράγματι, ο Παύλος προειδοποιεί να μη μας παρασύρει κανείς με κούφια απάτη και με στοιχεία του κόσμου, αντί για τον Χριστό. (Κολοσσαείς 2:8) Συνεπώς, όταν η ίδια η εξήγηση μιας μεθόδου μάς ζητά να αποδεχτούμε μια κοσμοθεωρία πνευματική και ξένη προς τον Χριστό, τότε χρειάζεται προσοχή, ανεξάρτητα από το αν «βοήθησε» κάποιον.
Πώς γίνεται η βιβλική διάκριση: δοκιμάστε τα πνεύματα
Η Αγία Γραφή δεν μας αφήνει αφελείς ούτε φοβισμένους. Μας καλεί σε διάκριση. Πρώτον, μας προειδοποιεί να μην εμπιστευόμαστε αυτόματα κάθε πνεύμα. Ο απόστολος Ιωάννης γράφει καθαρά ότι πρέπει να δοκιμάζουμε τα πνεύματα, αν είναι από τον Θεό. (Α' Ιωάννου 4:1)
Δεύτερον, αυτή η δοκιμή δεν είναι καχυποψία απέναντι στους ανθρώπους αλλά νηφαλιότητα απέναντι στις ιδέες. Ο Παύλος το συνοψίζει σε μια σύντομη εντολή: να εξετάζουμε τα πάντα και να κρατάμε ό,τι είναι καλό. (Α' Θεσσαλονικείς 5:21) Η πίστη δεν είναι τυφλή· είναι κριτική με τον σωστό τρόπο.
Τρίτον, η Γραφή είναι ξεκάθαρη όταν μια πρακτική αγγίζει τον χώρο του αποκρυφισμού. Στο Δευτερονόμιο ο Θεός απαγορεύει ρητά τη μαντεία, τους οιωνοσκόπους, τα ξόρκια και την επικοινωνία με πνεύματα. (Δευτερονόμιο 18:10) Αυτό δεν είναι δεισιδαιμονία· είναι προστασία. Ο Θεός δεν θέλει ο λαός του να γεμίζει το πνευματικό του κενό με δυνάμεις που τον απομακρύνουν από Εκείνον.
Συνεπώς, η διάκριση δεν σημαίνει να βαφτίζουμε «δαιμονικό» καθετί που δεν καταλαβαίνουμε. Σημαίνει να ρωτάμε με ταπείνωση: αυτή η πρακτική με φέρνει πιο κοντά στον Χριστό ή με κάνει να ψάχνω σωτηρία και δύναμη αλλού; Καμία τεχνική δεν είναι ουδέτερη όταν διεκδικεί τη θέση που ανήκει στον Θεό.
Σεβασμός στη νόμιμη ιατρική, χωρίς δεισιδαιμονία
Εδώ χρειάζεται μια καθαρή λέξη ισορροπίας. Η διάκριση δεν σημαίνει περιφρόνηση της επιστήμης. Αντίθετα, η νόμιμη ιατρική, ο γιατρός, το φάρμακο και η έρευνα είναι δώρα του Θεού μέσα στη δημιουργία και αξίζουν τον σεβασμό μας. Το παρόν άρθρο δεν δίνει ιατρικές συμβουλές και δεν αποθαρρύνει κανέναν από τη θεραπεία του.
Ταυτόχρονα, ο χριστιανός δεν πέφτει στο αντίθετο άκρο, τη δεισιδαιμονία. Δεν βλέπουμε δαίμονες πίσω από κάθε βότανο ούτε φοβόμαστε κάθε πράγμα που δεν γνωρίζουμε. Ο φόβος δεν είναι καρπός του Πνεύματος· η νηφαλιότητα και η αγάπη είναι.
Επιπλέον, η διαφορά γίνεται καθαρή με ένα κριτήριο: πού στηρίζεται η εξήγηση. Όταν μια μέθοδος εξηγείται με υλικούς, ελέγξιμους όρους, ανήκει στον χώρο της ιατρικής συζήτησης. Όταν όμως απαιτεί την αποδοχή μιας εσωτεριστικής κοσμοθεωρίας για να «λειτουργήσει», τότε το ζήτημα γίνεται πνευματικό, ανεξάρτητα από το πόσο φυσικό φαίνεται.
Γι' αυτό, η σωστή στάση δεν είναι ούτε ο πανικός ούτε η αφέλεια. Είναι η ώριμη διάκριση: εμπιστοσύνη στα έντιμα μέσα της δημιουργίας, σεβασμός στους ανθρώπους που υποφέρουν και αποφασιστικότητα να μη δίνουμε την καρδιά μας σε καμία δύναμη πέρα από τον Θεό. Όποιος θέλει να εμβαθύνει στη βιβλική διάκριση μπορεί να βρει υλικό μελέτης από το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος.
Πέρα από τις εναλλακτικές θεραπείες: η θέση που ανήκει στον Χριστό
Τελικά, καμία τεχνική και καμία από τις εναλλακτικές θεραπείες δεν μπορεί να γεμίσει τη θέση που ανήκει μόνο στον Χριστό. Εδώ είναι η καρδιά του ζητήματος. Δηλαδή, το πνευματικό κενό δεν θεραπεύεται με μια καλύτερη μέθοδο αλλά με ένα Πρόσωπο. Ο Παύλος γράφει ότι μέσα στον Χριστό κατοικεί όλο το πλήρωμα της θεότητας. (Κολοσσαείς 2:9) Αν λοιπόν ψάχνουμε πληρότητα, δεν θα τη βρούμε σε μια ενέργεια ή σε ένα σταγονόμετρο, αλλά σ' Εκείνον.
Ο ίδιος ο Ιησούς απευθύνεται ακριβώς σ' αυτή τη δίψα. Όποιος πιει από το νερό που δίνει Εκείνος δεν θα διψάσει ποτέ· γίνεται μέσα του πηγή που αναβλύζει σε αιώνια ζωή. (Ιωάννης 4:14) Αυτό υπόσχεται ο Χριστός: όχι μια προσωρινή ανακούφιση, αλλά μια πηγή που δεν στερεύει.
Παράλληλα, η Γραφή μας δείχνει πού να στρεφόμαστε όταν η αγωνία μάς πιέζει. Δεν χρειάζεται να ψάχνουμε κρυφές δυνάμεις· μπορούμε να φέρουμε τα πάντα στον Θεό με προσευχή, κι Εκείνος υπόσχεται μια ειρήνη που ξεπερνά κάθε νου. (Φιλιππησίους 4:7) Αυτή είναι η αληθινή ολιστική θεραπεία της ψυχής.
Επομένως, αντί να επιστηριζόμαστε στη δική μας σύνεση ή σε υποσχέσεις του εσωτερισμού, η Αγία Γραφή μας καλεί να εμπιστευόμαστε τον Κύριο με όλη μας την καρδιά. (Παροιμίες 3:5) Εκείνος είναι που γεμίζει το κενό, ησυχάζει τον φόβο και κατευθύνει τα βήματά μας με ασφάλεια.
Βασικά σημεία
- 01Η στροφή στις εναλλακτικές θεραπείες είναι συχνά πρώτα πνευματικό ζήτημα: εκφράζει ένα κενό και μια δίψα για νόημα, όχι μόνο ανάγκη για υγεία.
- 02Διάκριση δεν σημαίνει να ονομάζουμε «δαιμονικό» καθετί άγνωστο· σημαίνει να ρωτάμε πού στηρίζεται μια πρακτική, σύμφωνα με το «δοκιμάζετε τα πνεύματα».
- 03Η νόμιμη ιατρική είναι δώρο του Θεού και αξίζει σεβασμό· ο χριστιανός αποφεύγει τόσο τον πανικό όσο και τη δεισιδαιμονία.
- 04Όταν μια μέθοδος απαιτεί την αποδοχή μιας εσωτεριστικής κοσμοθεωρίας για να «λειτουργήσει», το ζήτημα γίνεται πνευματικό, ανεξάρτητα από το αν «βοήθησε».
- 05Καμία τεχνική δεν γεμίζει τη θέση που ανήκει μόνο στον Χριστό· σ' Εκείνον κατοικεί το πλήρωμα και η πηγή που δεν στερεύει.