«Άλλοι σκορπίζουν, κι όμως αυτά τους πληθαίνουν· κι άλλοι κρατούν παραπάνω απ' όσο πρέπει, κι όμως καταλήγουν στη φτώχεια.»
Παροιμίες 11:24
Υπάρχει μια παράξενη αριθμητική στη Βασιλεία του Θεού. Όποιος κρατάει σφιχτά, στο τέλος μένει με λιγότερα· όποιος ανοίγει την παλάμη, βρίσκει πως του απομένουν περισσότερα. Δεν μιλάμε για τραπεζικά υπόλοιπα αλλά για κάτι βαθύτερο: η χαρά της γενναιοδωρίας είναι το μυστικό που μεταμορφώνει τη σχέση μας με τα αγαθά, με τους ανθρώπους και κυρίως με τον ίδιο τον Θεό.
Ίσως νιώθεις ότι αυτό ακούγεται ωραίο στη θεωρία, όμως στην πράξη το σφιγμένο χέρι μοιάζει πιο ασφαλές. Πραγματικά, ο φόβος μάς ψιθυρίζει ότι αν δώσουμε θα μας λείψει, ότι κάποιος θα μας εκμεταλλευτεί, ότι το αύριο είναι αβέβαιο. Ωστόσο η Γραφή μάς καλεί σε μια άλλη λογική, όπου το δόσιμο δεν είναι απώλεια αλλά ελευθερία.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τι λέει ο Λόγος για την καρδιά που δίνει με χαρά, θα ακούσουμε τη μαρτυρία ανθρώπων που το έζησαν στην πράξη, και τέλος θα δούμε πρακτικά βήματα για να χαλαρώσουμε τη γροθιά μας. Δηλαδή, θα προσπαθήσουμε να καταλάβουμε γιατί ο Θεός αγαπά τον άνθρωπο που δίνει πρόθυμα και πώς μπορεί ο καθένας μας να το ζήσει, ανεξάρτητα από το πόσα έχει.
Γιατί το σφιγμένο χέρι μας κουράζει
Ας ξεκινήσουμε από την εμπειρία. Όταν κρατάμε κάτι πολύ σφιχτά, το χέρι μας πονάει και κουράζεται. Το ίδιο συμβαίνει και με την καρδιά. Η πλεονεξία δεν είναι απλώς ένα ηθικό σφάλμα· είναι ένα βάρος που μας εξαντλεί από μέσα, επειδή μας κάνει να ζούμε σε διαρκή άμυνα, φοβούμενοι μήπως χάσουμε αυτό που μαζέψαμε.
Η σοφία των Παροιμιών το περιγράφει με μια εικόνα που ανατρέπει τη λογική μας. Άλλοι σκορπίζουν και όμως πληθαίνουν, ενώ άλλοι κρατούν παραπάνω απ' όσο πρέπει και καταλήγουν στη στέρηση. (Παροιμίες 11:24) Δηλαδή, η ίδια η τσιγκουνιά που υποτίθεται ότι μας προστατεύει, στο τέλος μας φτωχαίνει, και όχι μόνο υλικά.
Πραγματικά, όποιος ευεργετεί τους άλλους χορταίνει ο ίδιος, και όποιος ποτίζει ποτίζεται κι αυτός. (Παροιμίες 11:25) Επομένως, η Γραφή δεν μας υπόσχεται μια μαγική ανταμοιβή· μας περιγράφει έναν νόμο ζωής, όπου η γενναιοδωρία ανοίγει διαύλους χάρης που το σφιγμένο χέρι τους κλείνει. Ωστόσο, ας προσέξουμε: αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος παλεύει οικονομικά φταίει επειδή δεν έδωσε αρκετά. Ο λόγος εδώ είναι για τη στάση της καρδιάς, όχι για ζυγαριά αμοιβών.
Η χαρά της γενναιοδωρίας ξεκινά από την καρδιά
Εδώ φτάνουμε στην καρδιά του θέματος. Η χαρά της γενναιοδωρίας δεν γεννιέται από το ποσό που δίνουμε αλλά από τη διάθεση με την οποία το δίνουμε. Ο Παύλος είναι ξεκάθαρος: ο καθένας ας δίνει όπως το αποφάσισε μέσα του, χωρίς λύπη και χωρίς πίεση, γιατί ο Θεός αγαπά αυτόν που δίνει με χαρά. (Β' Κορινθίους 9:7) Δηλαδή, ο Θεός δεν κοιτάζει πρώτα το χέρι μας· κοιτάζει την καρδιά μας.
Αυτό μάς ελευθερώνει από δύο παγίδες. Αφενός από την ενοχή, που μας λέει ότι ποτέ δεν δίνουμε αρκετά. Αφετέρου από τον καταναγκασμό, που μετατρέπει την προσφορά σε αγγαρεία. Ωστόσο, η αληθινή γενναιοδωρία δεν είναι ούτε εκβιασμός ούτε επίδειξη· είναι μια ελεύθερη απόκριση ευγνωμοσύνης σε Εκείνον που πρώτος μας έδωσε τα πάντα.
Πρόσεξε επίσης ότι ο Παύλος δεν υπόσχεται πλούτη ως ανταμοιβή. Αντίθετα, μιλάει για χάρη: ο Θεός είναι δυνατός να κάνει να περισσεύει σε εμάς κάθε χάρη, ώστε να έχουμε πάντα αυτάρκεια σε όλα και να περισσεύουμε σε κάθε καλό έργο. (Β' Κορινθίους 9:8) Συνεπώς, η γενναιοδωρία δεν είναι επένδυση με τόκο· είναι συμμετοχή στην ίδια την καρδιά του Θεού, που από τη φύση Του δίνει.
Ανοιχτά χέρια: μια ζωντανή μαρτυρία εμπιστοσύνης
Μερικές φορές μια ζωή λέει περισσότερα από χίλιες εξηγήσεις. Πάρε την περίπτωση ενός νεαρού Άγγλου αθλητή του 19ου αιώνα, του Τσαρλς Στουντ, που κληρονόμησε μια τεράστια περιουσία. Αντί να την κρατήσει, αποφάσισε να τη μοιράσει σχεδόν ολόκληρη σε ιεραποστολικά και φιλανθρωπικά έργα, στηρίζοντας ορφανά, φτωχούς και ανθρώπους σε ανάγκη. Κράτησε ένα μικρό ποσό για να μην παραμελήσει τη μέλλουσα σύζυγό του, όμως κι εκείνη, με την ίδια καρδιά, θέλησε να εμπιστευτεί ολοκληρωτικά τον Θεό.
Το εντυπωσιακό δεν είναι το ποσό αλλά η ψυχραιμία. Έδωσε τα χρήματα, όπως είπε αργότερα, με την ίδια ηρεμία με την οποία κάποτε υπέγραφε μια επιταγή. Πραγματικά, δεν τον κινούσε ο ηρωισμός της επίδειξης αλλά μια ήσυχη, βαθιά εμπιστοσύνη στον Θεό. Πίστευε ότι ο Πατέρας που φροντίζει τα πουλιά του ουρανού δεν θα ξεχνούσε το παιδί Του.
Δεν χρειάζεται να έχεις περιουσία για να ζήσεις την ίδια ελευθερία. Το μάθημα δεν είναι 'δώσε τα πάντα αλλιώς δεν είσαι αρκετά πιστός'· τέτοιες κλήσεις είναι προσωπικές και σπάνιες. Το μάθημα είναι ότι τα ανοιχτά χέρια γεννιούνται από μια καρδιά που εμπιστεύεται. Ο Ιησούς το συνόψισε αλλιώς: όπου είναι ο θησαυρός σου, εκεί θα είναι και η καρδιά σου. (Ματθαίος 6:21) Επομένως, το ερώτημα δεν είναι πόσα έχουμε, αλλά πού βρίσκεται η εμπιστοσύνη μας.
Η χαρά της γενναιοδωρίας: πιο ευτυχισμένο να δίνεις
Υπάρχει ένας λόγος του Κυρίου που ο απόστολος Παύλος θεωρούσε τόσο πολύτιμο, ώστε τον υπενθύμιζε στους πρεσβυτέρους με δάκρυα. Πρώτον, τους θύμισε ότι ο ίδιος κόπιαζε για να βοηθάει τους αδύναμους· δεύτερον, τους κάλεσε να θυμούνται τα λόγια του Ιησού, ότι είναι πιο ευτυχισμένο να δίνει κανείς παρά να παίρνει. (Πράξεις 20:35)
Ας σταθούμε σε αυτή τη φράση, γιατί ανατρέπει τα ένστικτά μας. Όλη η διαφήμιση του κόσμου μάς πείθει ότι η ευτυχία βρίσκεται στο να αποκτάς. Ωστόσο ο Ιησούς λέει το αντίθετο: η βαθύτερη χαρά κρύβεται στο δόσιμο. Δηλαδή, η χαρά της γενναιοδωρίας δεν είναι ηθικό καθήκον που μας στερεί την απόλαυση· είναι η ίδια η απόλαυση που ο κόσμος ψάχνει στο λάθος μέρος.
Αυτό το βλέπουμε καθημερινά. Όποιος έχει χαρίσει χρόνο σε έναν μοναχικό ηλικιωμένο, όποιος έχει στηρίξει αθόρυβα μια οικογένεια που δυσκολεύεται, ξέρει αυτή τη μυστική χαρά. Συνεπώς, ο Θεός δεν μας ζητάει να δίνουμε επειδή χρειάζεται κάτι από εμάς, αλλά επειδή ξέρει πού κρύβεται η αληθινή μας ευτυχία. Πραγματικά, μας προσκαλεί σε ένα τραπέζι χαράς, όχι σε μια θυσία στέρησης.
Ελευθερία από την πλεονεξία: πρακτικά βήματα
Πώς όμως περνάμε από τη θεωρία στην πράξη; Αρχικά, ας θυμηθούμε σε ποιον στηριζόμαστε. Ο Παύλος προειδοποιεί τους εύπορους να μην υπερηφανεύονται ούτε να ελπίζουν στον αβέβαιο πλούτο, αλλά στον ζωντανό Θεό που μας δίνει πλούσια τα πάντα για να τα χαιρόμαστε. (Α' Τιμόθεο 6:17) Δηλαδή, η ελευθερία από την πλεονεξία ξεκινά όταν μετακινούμε την ελπίδα μας από το πορτοφόλι στον Πατέρα.
Έπειτα, ας γίνουμε πρακτικοί. Δεύτερον, η Γραφή μάς καλεί να αγαθοεργούμε, να πλουτίζουμε σε καλά έργα, να είμαστε πρόθυμοι να μοιραζόμαστε και κοινωνικοί. (Α' Τιμόθεο 6:18) Αυτό δεν απαιτεί μεγάλα ποσά· ξεκινά με μικρά, σταθερά βήματα. Επίλεξε έναν άνθρωπο ή έναν σκοπό αυτή την εβδομάδα και δώσε κάτι συγκεκριμένο, όσο μπορείς. Έτσι, το χέρι μαθαίνει σιγά σιγά να ανοίγει.
Τέλος, ας μην ξεχνάμε τον λόγο του Κυρίου που υπόσχεται ότι το μέτρο με το οποίο δίνουμε θα επιστρέψει σ' εμάς γεμάτο και ξεχειλισμένο. (Λουκάς 6:38) Προσοχή όμως: αυτό δεν είναι θεολογία ευημερίας ούτε υπόσχεση πλουτισμού. Ο Θεός δεν είναι μηχανή που βγάζει κέρδος αν ρίξεις κέρμα. Είναι ο Πατέρας που, όταν ζούμε με ανοιχτά χέρια, μας γεμίζει με ειρήνη, με κοινωνία και με μια χαρά που τα χρήματα δεν αγοράζουν. Αν θέλεις να εμβαθύνεις βιβλικά σε τέτοια θέματα, βοηθούν πηγές όπως το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, που προσφέρει συστηματική μελέτη του Λόγου.
Βασικά σημεία
- 01Η χαρά της γενναιοδωρίας δεν εξαρτάται από το ποσό αλλά από τη διάθεση της καρδιάς· ο Θεός αγαπά αυτόν που δίνει πρόθυμα και χωρίς λύπη.
- 02Τα ανοιχτά χέρια γεννιούνται από την εμπιστοσύνη στον Θεό, όχι από την αφθονία· γι' αυτό και ο φτωχός μπορεί να δώσει με την ίδια ελευθερία όπως ο πλούσιος.
- 03Η γενναιοδωρία δεν είναι συναλλαγή ούτε θεολογία ευημερίας· δεν δίνουμε για να πλουτίσουμε, αλλά επειδή έτσι ζούμε ελεύθεροι από την πλεονεξία.
- 04Πρακτικά, ξεκίνα με μικρά και σταθερά βήματα: στήριξε αθόρυβα έναν άνθρωπο σε ανάγκη και άφησε το χέρι σου να μάθει να ανοίγει.