«Θα έρθει καιρός που οι άνθρωποι δεν θα ανέχονται την υγιή διδασκαλία, αλλά, επειδή τους γαργαλάει η ακοή, θα συγκεντρώνουν γύρω τους δασκάλους σύμφωνα με τις δικές τους επιθυμίες.»
Β' Τιμόθεο 4:3
«Δεν ντρέπομαι για το ευαγγέλιο» έγραψε ο απόστολος Παύλος, και η πρόταση αυτή ακούγεται σήμερα πιο τολμηρή παρά ποτέ. Ζούμε σε μια εποχή που φοβάται να προσβάλει. Θέλουμε να είμαστε αγαπητοί, προσιτοί, ευχάριστοι. Και επειδή το θέλουμε ειλικρινά, μπαίνουμε σιγά σιγά στον πειρασμό να σιωπήσουμε για όσα ακριβώς σώζουν.
Το ερώτημα δεν είναι αν αγαπάμε τους ανθρώπους. Είναι αν η αγάπη μας επιτρέπεται να αλλοιώσει το μήνυμα. Πολλοί νομίζουν, για παράδειγμα, πως για να μη χάσουμε κανέναν πρέπει να μαλακώσουμε την αλήθεια, να αφαιρέσουμε τις αιχμηρές της γωνίες, να την κάνουμε πιο εύπεπτη. Ωστόσο η Γραφή δείχνει ακριβώς το αντίθετο. Δηλαδή η πραγματική αγάπη δεν αραιώνει ποτέ το ευαγγέλιο, επειδή ξέρει ότι μόνο το ακέραιο ευαγγέλιο έχει δύναμη να σώσει. Συνεπώς, όταν λέμε «δεν ντρέπομαι», δεν μιλάμε για αναίδεια αλλά για εμπιστοσύνη.
Αυτό το άρθρο, ωστόσο, δεν είναι κατηγορητήριο εναντίον κάποιας εκκλησίας ή κάποιου ανθρώπου. Αντίθετα, είναι ένας καθρέφτης για όλους μας. Πράγματι, καθένας από εμάς νιώθει την πίεση να ανήκει, να μην ξενίζει, να μην ακούγεται «παράξενος». Ας δούμε λοιπόν με ταπείνωση τι μας λέει ο λόγος του Θεού, ώστε να ξαναμάθουμε να στεκόμαστε όρθιοι, με αγάπη και χωρίς να ντρεπόμαστε, μπροστά στο ευαγγέλιο της χάρης.
Το ερώτημα: μήπως μαλακώσαμε την αλήθεια για να αρέσουμε;
Ας ξεκινήσουμε ειλικρινά με το ερώτημα που μας στοιχειώνει. Πότε ένα κήρυγμα σταματά να είναι κήρυγμα και γίνεται διασκέδαση; Πότε η επιθυμία να μην πληγώσουμε κανέναν μετατρέπεται σε σιωπή για την αμαρτία, για την κρίση, για την ανάγκη της μετάνοιας; Δεν είναι πάντα εύκολο να το δούμε στον εαυτό μας, γιατί ο συμβιβασμός σπάνια έρχεται ως άρνηση. Έρχεται ως «σοφία», ως «στρατηγική», ως φροντίδα για τον άλλον.
Ο Παύλος, για παράδειγμα, προειδοποίησε τον νεαρό Τιμόθεο για μια εποχή ακριβώς σαν τη δική μας (Β' Τιμόθεο 4:3). Θα έρθει καιρός, είπε, που οι άνθρωποι δεν θα αντέχουν την υγιή διδασκαλία· αντίθετα, θα διαλέγουν δασκάλους που λένε αυτά που γαργαλούν την ακοή τους. Παρατηρήστε ωστόσο ότι το πρόβλημα δεν ξεκινά από τους κακούς δασκάλους. Δηλαδή ξεκινά από την επιθυμία του κοινού να ακούσει κάτι ευχάριστο. Πράγματι, η ζήτηση δημιουργεί την προσφορά.
Συνεπώς το πρώτο βήμα δεν είναι να δείξουμε με το δάχτυλο τους άλλους, αλλά να ρωτήσουμε τον εαυτό μας: τι ζητάω εγώ από το κήρυγμα; Θέλω να με παρηγορήσει ή να με μεταμορφώσει; Όταν, για παράδειγμα, αρχίζουμε να επιλέγουμε τι θα ακούσουμε με κριτήριο την άνεσή μας, έχουμε ήδη ανοίξει την πόρτα στον συμβιβασμό της εκκλησίας. Επομένως η αλλοίωση δεν είναι πλέον αμαρτία μόνο του άμβωνα· αντίθετα, είναι αμαρτία ολόκληρης της κοινότητας.
Η βιβλική αρχή: αλάτι που έχασε τη γεύση δεν σώζει κανέναν
Ο Κύριος Ιησούς έδωσε στους μαθητές του δύο εικόνες που τα λένε όλα. Είστε το αλάτι της γης (Ματθαίος 5:13), είπε, και είστε το φως του κόσμου (Ματθαίος 5:14). Το αλάτι έχει νόημα μόνο όταν διαφέρει από αυτό που συντηρεί· αν χάσει τη γεύση του, δεν χρησιμεύει σε τίποτα. Το φως έχει νόημα μόνο όταν φωτίζει· κανείς δεν ανάβει λυχνάρι για να το κρύψει.
Εδώ βρίσκεται η καρδιά του ζητήματος. Η εκκλησία, δηλαδή, δεν επηρεάζει τον κόσμο γινόμενη ίδια με τον κόσμο, αλλά μένοντας διαφορετική μέσα σ' αυτόν. Όταν, για παράδειγμα, για να μην ξενίσουμε, μοιάσουμε τόσο πολύ με το περιβάλλον μας ώστε να μη διακρινόμαστε πια, έχουμε χάσει ακριβώς εκείνο που μας έκανε χρήσιμους. Επομένως το αλάτι που έγινε άγευστο δεν προσβάλλει κανέναν· απλώς δεν αλλάζει τίποτα.
Ας προσέξουμε ωστόσο την ισορροπία. Ο Ιησούς δεν είπε «είστε ο τοίχος του κόσμου» ούτε «το σφυρί του κόσμου». Αλάτι και φως δεν είναι βίαιες εικόνες· είναι εικόνες διείσδυσης και ευεργεσίας. Άρα η πιστότητα στην αλήθεια δεν σημαίνει σκληρότητα. Σημαίνει να παραμένουμε αυτό που είμαστε, με σαφήνεια και αγάπη, ώστε η παρουσία μας να έχει πραγματικά κάποιο αποτέλεσμα.
Δεν ντρέπομαι για το ευαγγέλιο: η δύναμη ήταν πάντα στο μήνυμα
Γιατί λοιπόν ο Παύλος δεν ντρεπόταν; Όχι επειδή ήταν θαρραλέος από φύση, αλλά επειδή ήξερε κάτι θεμελιώδες: το ευαγγέλιο είναι δύναμη Θεού για τη σωτηρία καθενός που πιστεύει (Ρωμαίους 1:16). Πράγματι, η δύναμη δεν βρισκόταν στην ευγλωττία του, στη μέθοδό του ή στην ικανότητά του να πείθει. Αντίθετα, βρισκόταν στο ίδιο το μήνυμα. Επομένως, όταν πούμε κι εμείς «δεν ντρέπομαι», παύουμε να νομίζουμε ότι πρέπει εμείς να κάνουμε το ευαγγέλιο ελκυστικό.
Εδώ ακριβώς αποκαλύπτεται ο κρυφός λόγος του συμβιβασμού: δηλαδή μια μυστική απιστία στη δύναμη του λόγου του Θεού. Όταν, για παράδειγμα, προσθέτουμε θέαμα, εφέ και ψυχολογικά τεχνάσματα για να «βοηθήσουμε» το μήνυμα να περάσει, υπονοούμε ότι το μήνυμα από μόνο του δεν αρκεί. Η επάρκεια της Γραφής ωστόσο δεν είναι θεωρητικό δόγμα· αντίθετα, είναι η πεποίθηση που μας ελευθερώνει από το άγχος να εντυπωσιάσουμε.
Ο Παύλος, εξάλλου, ήξερε καλά ότι ο λόγος του σταυρού φαίνεται μωρία σε όσους χάνονται, αλλά είναι δύναμη Θεού σε όσους σώζονται (Α' Κορινθίους 1:18). Δηλαδή το σκάνδαλο του ευαγγελίου δεν είναι ελάττωμα προς διόρθωση· αντίθετα, είναι χαρακτηριστικό του. Πράγματι, αν αφαιρέσουμε ό,τι σκανδαλίζει, αφαιρούμε ταυτόχρονα και ό,τι σώζει. Επομένως ένα ευαγγέλιο που δεν προσβάλλει ποτέ κανέναν έχει πάψει, πιθανότατα, να είναι το ευαγγέλιο. Όποιος όμως πιστεύει αυτό το ευαγγέλιο μπορεί να πει με τον Παύλο «δεν ντρέπομαι», ακριβώς γιατί δεν ντρεπόμαστε για μια δύναμη που σώζει.
Η κλήση σε πιστότητα: γιατί δεν ντρεπόμαστε για το ευαγγέλιο
Τι ζητάει λοιπόν από εμάς η Γραφή; Η εντολή του Παύλου προς τον Τιμόθεο είναι σαφής: κήρυξε τον λόγο, επίμενε είτε βολεύει είτε όχι, έλεγξε, επίπληξε, ενθάρρυνε, με κάθε υπομονή και διδασκαλία (Β' Τιμόθεο 4:2). Προσέξτε ότι η υπομονή και η διδασκαλία στέκονται δίπλα στον έλεγχο. Η πιστότητα δεν είναι το αντίθετο της αγάπης· είναι η ώριμη μορφή της.
Αυτή η πιστότητα, εξάλλου, γεννιέται από μια αλλαγή στόχου. Ο Παύλος ρωτά: ζητάω τώρα την επιδοκιμασία των ανθρώπων ή του Θεού; Αν ήθελα ακόμη να αρέσω στους ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού (Γαλάτες 1:10). Δηλαδή όσο μετράμε την επιτυχία μας με τα χειροκροτήματα, θα υποχωρούμε. Όταν όμως κοιτάμε τον έναν που μας έστειλε, βρίσκουμε το θάρρος να μένουμε πιστοί ακόμη και όταν κοστίζει. Τότε, πράγματι, μπορούμε να πούμε «δεν ντρέπομαι» και να μην ντρεπόμαστε ούτε μπροστά στον χλευασμό.
Πιστότητα δεν σημαίνει αγένεια. Σημαίνει να λέμε ολόκληρη την αλήθεια με ολόκληρη την αγάπη. Το αληθινό ευαγγέλιο είναι ταυτόχρονα η πιο αυστηρή και η πιο τρυφερή είδηση: αυστηρή, γιατί μας δείχνει την αμαρτία μας· τρυφερή, γιατί μας προσφέρει χάρη που δεν αξίζουμε. Αν αφαιρέσουμε το πρώτο, ακυρώνουμε και το δεύτερο. Γι' αυτό η αγάπη δεν μαλακώνει ποτέ την αλήθεια· τη λέει με δάκρυα, αλλά τη λέει ολόκληρη. Όποιος θέλει να μελετήσει βαθύτερα την επάρκεια της Γραφής και το πιστό κήρυγμα μπορεί να βρει συστηματική διδασκαλία στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος.
Λατρεία σε πνεύμα και αλήθεια: ο καθρέφτης για κάθε εκκλησία
Ο πειρασμός να αντικαταστήσουμε την ουσία με το θέαμα, ωστόσο, δεν αγγίζει μόνο το κήρυγμα· αγγίζει και τη λατρεία μας. Ο Ιησούς, για παράδειγμα, είπε στη Σαμαρείτισσα ότι ο Πατέρας ζητάει προσκυνητές που τον λατρεύουν σε πνεύμα και αλήθεια (Ιωάννης 4:23). Δηλαδή η λατρεία που τον ευχαριστεί δεν κρίνεται από το πόσο εντυπωσιακή είναι, αλλά από το πόσο αληθινή και πνευματική είναι. Πράγματι, δεν χρειάζεται να γίνει παράσταση για να είναι ζωντανή.
Εδώ ο καθρέφτης γυρίζει προς όλους μας. Είναι εύκολο, για παράδειγμα, να επικρίνουμε τη μεγάλη εκκλησία απέναντι ή τη μέθοδο που μας ενοχλεί. Είναι όμως πολύ πιο δύσκολο, και πολύ πιο χρήσιμο, να ρωτήσουμε: εγώ έρχομαι στη λατρεία για να συναντήσω τον Θεό ή για να νιώσω ωραία; Επομένως ο συμβιβασμός της εκκλησίας αρχίζει στην καρδιά του καθενός μας, πολύ πριν φανεί στη σκηνή ή στο πρόγραμμα.
Η καλή είδηση, ωστόσο, είναι ότι η επιστροφή είναι πάντα δυνατή. Δεν χρειαζόμαστε νέα τεχνάσματα· αντίθετα, χρειαζόμαστε να ξαναγαπήσουμε αυτά που έχουμε ήδη λάβει: τον λόγο που είναι θεόπνευστος και ωφέλιμος, ικανός να μας καταρτίσει για κάθε καλό έργο (Β' Τιμόθεο 3:16). Επομένως, όταν εμπιστευόμαστε ξανά την επάρκεια της Γραφής, παύουμε να ντρεπόμαστε για το ευαγγέλιο και ξαναγινόμαστε αλάτι που έχει γεύση και φως που φωτίζει. Τότε, πράγματι, η φράση «δεν ντρέπομαι» γίνεται ξανά η ομολογία της καρδιάς μας.
Βασικά σημεία
- 01Η αγάπη δεν μαλακώνει ποτέ την αλήθεια· αντίθετα, η αληθινή αγάπη λέει ολόκληρο το ευαγγέλιο, γιατί ξέρει πως μόνο το ακέραιο μήνυμα σώζει.
- 02Ο συμβιβασμός της εκκλησίας σπάνια έρχεται ως άρνηση· έρχεται ως επιθυμία να αρέσουμε, ως φόβος να ξενίσουμε και ως σιωπή για όσα ενοχλούν.
- 03«Δεν ντρέπομαι για το ευαγγέλιο» σημαίνει να εμπιστευόμαστε ότι η δύναμη βρίσκεται στο μήνυμα και όχι στη μέθοδο· εδώ θεμελιώνεται η επάρκεια της Γραφής.
- 04Πιστό κήρυγμα δεν είναι σκληρότητα αλλά ωριμότητα: λέμε την αλήθεια με υπομονή, με δάκρυα και με αγάπη, ζητώντας την επιδοκιμασία του Θεού και όχι των ανθρώπων.
- 05Ο καθρέφτης στρέφεται πρώτα προς εμάς: η ανανέωση αρχίζει όταν ξαναγαπήσουμε τον λόγο του Θεού και λατρεύουμε σε πνεύμα και αλήθεια.