«Έρχεται όμως η ώρα, και ήδη ήρθε, που οι αληθινοί προσκυνητές θα προσκυνήσουν τον Πατέρα με πνεύμα και αλήθεια. Γιατί τέτοιους προσκυνητές ζητάει ο Πατέρας. Ο Θεός είναι πνεύμα, και όσοι τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια.»
Ιωάννης 4:23
Λατρεία ή θέαμα; Το ερώτημα ακούγεται σκληρό, όμως είναι από τα πιο τίμια που μπορεί να θέσει μια εκκλησία στον εαυτό της. Φεύγουμε πολλές φορές από ένα πρωινό Κυριακής νιώθοντας ανανεωμένοι, συγκινημένοι, ικανοποιημένοι. Ωστόσο μένει μια ήσυχη ερώτηση: σε ποιον, τελικά, δώσαμε την προσοχή μας; Στον ζωντανό Θεό ή στην παράσταση που στήθηκε για χάρη μας;
Δεν είναι ερώτημα για να καταδικάσουμε τους άλλους. Αντίθετα, είναι καθρέφτης για όλους μας. Κάθε γενιά πιστών μπαίνει στον ίδιο πειρασμό. Δηλαδή μετράει την επιτυχία της με τα κριτήρια της εποχής: πλήθος, εντυπώσεις, χειροκρότημα. Επομένως αξίζει να σταθούμε με ταπείνωση μπροστά στη Γραφή. Έτσι θα ρωτήσουμε ξανά τι σημαίνει να συναχθούμε ενώπιον του Θεού.
Σε αυτό το άρθρο δεν θα δείξουμε με το δάχτυλο ονόματα ή κοινότητες. Αντίθετα, θα εξετάσουμε μια στάση καρδιάς που μπορεί να φωλιάσει παντού. Πρόκειται, δηλαδή, για τον συμβιβασμό που αντικαθιστά αθόρυβα τη λατρεία με το θέαμα. Συνεπώς και το ευαγγέλιο εκπίπτει σιγά σιγά σε απλή διασκέδαση.
Λατρεία ή θέαμα: το ερώτημα που αποφεύγουμε
Ο Κύριος Ιησούς όρισε με σαφήνεια ποιους ζητάει ο Πατέρας. Δεν ζητάει εντυπωσιακούς θεατές, αλλά αληθινούς προσκυνητές που λατρεύουν «εν πνεύματι και αληθεία» (Ιωάννης 4:23). Η αληθινή λατρεία, δηλαδή, δεν κρίνεται από την ατμόσφαιρα της αίθουσας. Αντίθετα, κρίνεται από την κατάσταση της καρδιάς και τη συμφωνία της με την αλήθεια του Θεού.
Όταν όμως το κέντρο βάρους μετατοπίζεται από τον Θεό στον άνθρωπο, αρχίζει αθόρυβα η μεταμόρφωση. Η συνάθροιση σχεδιάζεται ολοένα και περισσότερο σαν εκδήλωση που πρέπει να «πετύχει». Συνεπώς το ζητούμενο γίνεται πώς θα νιώσει ωραία ο επισκέπτης, και όχι πώς θα συναντήσει τον άγιο Θεό. Έτσι, χωρίς κακή πρόθεση, το προσκύνημα ολισθαίνει προς το θέαμα.
Το ερώτημα «λατρεία ή θέαμα» το αποφεύγουμε γιατί μας εκθέτει. Κανείς δεν θέλει να παραδεχτεί ότι ήρθε στην εκκλησία για να ψυχαγωγηθεί. Παρόλα αυτά, αν είμαστε ειλικρινείς, καταλαβαίνουμε πότε έχουμε γίνει κοινό που περιμένει παράσταση και πότε λαός που έρχεται με δέος να προσκυνήσει.
Τι βάζει η Γραφή στο κέντρο της αληθινής λατρείας
Η βιβλική απάντηση είναι σταθερή: στο κέντρο της συνάθροισης δεν στέκεται η σκηνή αλλά ο λόγος του Θεού. Ο απόστολος Παύλος παραγγέλλει στον Τιμόθεο να κηρύττει τον λόγο επίμονα, «έγκαιρα και άκαιρα», με μακροθυμία και διδασκαλία (Β' Τιμόθεο 4:2). Επομένως η αληθινή λατρεία τρέφεται από την αλήθεια, όχι από το αποτέλεσμα πάνω στα συναισθήματα.
Η ίδια επιστολή μάς εξηγεί γιατί. Όλη η Γραφή είναι θεόπνευστη και ωφέλιμη για διδασκαλία, έλεγχο, διόρθωση και εκπαίδευση (Β' Τιμόθεο 3:16). Εδώ, δηλαδή, θεμελιώνεται η επάρκεια της Γραφής. Συνεπώς ο λόγος του Θεού δεν χρειάζεται ενισχύσεις από τις τεχνικές του κόσμου για να κάνει το έργο του.
Αυτό αλλάζει ριζικά το τι θεωρούμε «πετυχημένη» Κυριακή. Δεν είναι πετυχημένη επειδή ο κόσμος ένιωσε ευχάριστα. Αντίθετα, είναι πετυχημένη όταν ο λαός του Θεού άκουσε τον Θεό να μιλάει μέσα από τη Γραφή. Επομένως, όταν εμπιστευόμαστε την επάρκεια της Γραφής, παύουμε να αγχωνόμαστε για το θέαμα και φροντίζουμε για την πιστότητα.
Το ευαγγέλιο που δεν χρειάζεται φωτορυθμικά για να σώσει
Πίσω από κάθε υπερβολική εξάρτηση από το θέαμα κρύβεται μια κρυφή ντροπή για το ευαγγέλιο. Ο Παύλος όμως δηλώνει το αντίθετο. Δεν ντρέπεται για το ευαγγέλιο, γιατί αυτό είναι δύναμη Θεού για σωτηρία σε καθέναν που πιστεύει (Ρωμαίους 1:16). Η δύναμη, δηλαδή, δεν βρίσκεται στη μέθοδο αλλά στο ίδιο το μήνυμα.
Ο λόγος του σταυρού φαίνεται μωρία σε όσους χάνονται. Για όσους όμως σώζονται είναι δύναμη Θεού (Α' Κορινθίους 1:18). Επομένως, όταν προσπαθούμε να κάνουμε το ευαγγέλιο πιο «εμπορεύσιμο», αφαιρώντας ό,τι ξενίζει, κινδυνεύουμε να αφαιρέσουμε εκείνο που σώζει. Πράγματι, το ευαγγέλιο δεν γίνεται πιο δυνατό με τα εφέ· αντίθετα, γίνεται πιο αδύναμο όταν το ντρεπόμαστε.
Εδώ φαίνεται και η αληθινή ελευθερία της εκκλησίας. Δηλαδή η σωτηρία εξαρτάται από τη χάρη του Θεού και όχι από τη δεξιοτεχνία μας. Συνεπώς δεν χρειάζεται να στήσουμε θέαμα για να πείσουμε. Αρκεί να παρουσιάσουμε καθαρά τον Χριστό τον εσταυρωμένο. Έτσι αφήνουμε τη δύναμη του ευαγγελίου να κάνει αυτό που μόνο εκείνη μπορεί.
Όταν το αλάτι χάνει τη γεύση του
Ο Κύριος παρομοίασε τους δικούς του με αλάτι της γης και φως του κόσμου. Προειδοποίησε όμως ότι, αν το αλάτι χάσει τη δύναμή του, δεν χρησιμεύει πια σε τίποτα παρά μόνο να πεταχτεί έξω (Ματθαίος 5:13). Όταν η εκκλησία μοιάζει τόσο πολύ με τον κόσμο, χάνει ακριβώς εκείνο που θα τον άλλαζε.
Το αλάτι σώζει επειδή είναι διαφορετικό από το φαγητό, όχι επειδή του μοιάζει. Αντίθετα, η εκκλησία επηρεάζει την κοινωνία όταν παραμένει αγία και ξεχωριστή. Δηλαδή ο συμβιβασμός που υπόσχεται μεγαλύτερη επιρροή καταλήγει συχνά να ακυρώνει την ίδια την επιρροή.
Υπάρχει ακόμη ένας ύπουλος κίνδυνος. Είναι η αιχμαλωσία της σκέψης μας από τη «φιλοσοφία» και την κενή απάτη του κόσμου, σύμφωνα με τις παραδόσεις των ανθρώπων (Κολοσσαείς 2:8). Επομένως, όταν αφήνουμε τη νοοτροπία της αγοράς να καθορίσει τη λατρεία μας, έχουμε ήδη αρχίσει να χάνουμε τη γεύση μας.
Λατρεία ή θέαμα: η κλήση σε πιστότητα και πιστό κήρυγμα
Πώς, λοιπόν, βγαίνουμε από τον φόβο και τον συμβιβασμό; Η απάντηση δεν είναι μια καλύτερη παραγωγή αλλά μια βαθύτερη πιστότητα. Ο Παύλος ρωτάει αν προσπαθεί να αρέσει σε ανθρώπους ή στον Θεό. Απαντά, δηλαδή, ότι, αν ζητούσε να αρέσει σε ανθρώπους, δεν θα ήταν δούλος του Χριστού (Γαλάτες 1:10). Επομένως η εκκλησία ζει για ένα κοινό: τον Θεό.
Αυτή η στροφή ελευθερώνει την κοινότητα από την τυραννία του εντυπωσιασμού. Δηλαδή, όταν στόχος μας είναι η αρέσκεια του Θεού, το πιστό κήρυγμα ξαναγίνεται το κέντρο της συνάθροισης. Έτσι, αντί να ρωτάμε «πώς θα τους κρατήσουμε», ρωτάμε «πώς θα τους τρέφουμε με την αλήθεια». Συνεπώς η αληθινή λατρεία και το πιστό κήρυγμα προχωρούν μαζί.
Αυτή η αυτοεξέταση χρειάζεται κοινότητες και σχολές που παίρνουν στα σοβαρά την επάρκεια της Γραφής. Για παράδειγμα, όποιος θέλει να εμβαθύνει στη βιβλική θεολογία της λατρείας μπορεί να στραφεί στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος. Δηλαδή σε χώρους που εκπαιδεύουν στη μελέτη και την πιστή ερμηνεία του λόγου. Τελικά, το ζήτημα δεν είναι αν θα έχουμε ωραίες Κυριακές, αλλά αν θα έχουμε πιστές.
Βασικά σημεία
- 01Το ερώτημα «λατρεία ή θέαμα» δεν είναι όπλο για να κρίνουμε άλλους, αλλά καθρέφτης για να εξετάσουμε ταπεινά την καρδιά μας και την εκκλησία μας.
- 02Ο Θεός ζητάει αληθινούς προσκυνητές «εν πνεύματι και αληθεία», όχι θεατές. Η αληθινή λατρεία κρίνεται από την καρδιά και την αλήθεια, όχι από την ατμόσφαιρα.
- 03Η επάρκεια της Γραφής σημαίνει ότι ο λόγος του Θεού δεν χρειάζεται τα εφέ του κόσμου· το πιστό κήρυγμα, όχι το θέαμα, ανήκει στο κέντρο της συνάθροισης.
- 04Το ευαγγέλιο είναι δύναμη Θεού για σωτηρία. Όταν το ντρεπόμαστε και το «μαλακώνουμε» για να αρέσει, κινδυνεύουμε να αφαιρέσουμε ακριβώς αυτό που σώζει.
- 05Όπως το αλάτι σώζει επειδή είναι διαφορετικό, έτσι και η εκκλησία επηρεάζει τον κόσμο όταν μένει αγία και ξεχωριστή, όχι όταν τον αντιγράφει.