«Και μη συμμορφώνεστε με τούτη την εποχή, αλλά μεταμορφώνεστε με την ανανέωση του νου σας, ώστε να διακρίνετε ποιο είναι το θέλημα του Θεού, το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο.»
Ρωμαίους 12:2
Υπάρχει ένα ερώτημα που στοιχειώνει κάθε γενιά πιστών: μήπως, θέλοντας να μιλήσουμε τη γλώσσα του κόσμου, καταλήξαμε να σκεφτόμαστε σαν τον κόσμο; Το πνεύμα της εποχής δεν μπαίνει στην εκκλησία με θόρυβο και επίθεση. Μπαίνει αθόρυβα, ντυμένο σοφία, ωριμότητα και αγάπη, και μας πείθει ότι ο συμβιβασμός είναι απλώς ευγένεια.
Ωστόσο η Γραφή μάς προειδοποιεί ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι ο ανοιχτός διωγμός, αλλά η σιωπηλή προσαρμογή. Επομένως δεν γράφουμε εδώ για να δείξουμε με το δάχτυλο κανέναν, αλλά για να σταθούμε όλοι μαζί μπροστά στον καθρέφτη του Λόγου με ειλικρίνεια και ταπείνωση.
Σκοπός μας είναι πρακτικός και ζεστός, όχι ακαδημαϊκός. Πώς μένει η εκκλησία ριζωμένη στην αλήθεια χωρίς να γίνεται σκληρή, και γεμάτη συμπόνια χωρίς να χάνει την πυξίδα της; Πώς συνυπάρχουν, δηλαδή, η αλήθεια και η αγάπη ως ένα σώμα και όχι ως δύο αντίπαλες δυνάμεις;
Τι σημαίνει «πνεύμα της εποχής» μέσα στην εκκλησία;
Με τον όρο «πνεύμα της εποχής» δεν εννοούμε απλώς τη μόδα ή την τεχνολογία. Εννοούμε το σύνολο των αθέατων παραδοχών μιας κουλτούρας, το τι θεωρεί αυτονόητο, ντροπιαστικό ή προοδευτικό. Πρόκειται για το νερό μέσα στο οποίο κολυμπάμε χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε.
Ο απόστολος Παύλος αντιπαραθέτει ξεκάθαρα δύο δρόμους: τη συμμόρφωση με τον αιώνα τούτον και τη μεταμόρφωση μέσα από την ανανέωση του νου (Ρωμαίους 12:2). Δηλαδή το ζήτημα δεν είναι αν θα επηρεαστούμε, αλλά από ποιον. Επομένως η εκκλησία είτε διαμορφώνεται από τον Λόγο είτε, σιωπηλά, από το πνεύμα της εποχής.
Πραγματικά, ο μεγαλύτερος κίνδυνος εδώ δεν είναι η ευθεία άρνηση μιας διδασκαλίας. Είναι η σταδιακή μετατόπιση, όπου κρατάμε τις ίδιες λέξεις αλλά αλλάζουμε σιωπηλά το νόημά τους, ώσπου η πίστη μας να μοιάζει με τον κόσμο αντί να τον προκαλεί.
Ο σιωπηλός συμβιβασμός της εκκλησίας: πώς ξεκινά;
Ο συμβιβασμός της εκκλησίας σπάνια ξεκινά από μια συνειδητή απόφαση να εγκαταλείψουμε την αλήθεια. Αντίθετα, ξεκινά από μια πολύ ανθρώπινη επιθυμία: να μας αγαπήσουν, να μη μας θεωρήσουν οπισθοδρομικούς, να μην πληγώσουμε κανέναν.
Η Γραφή προβλέπει αυτή την πίεση. Έρχεται καιρός, λέει, που οι άνθρωποι δεν θα αντέχουν την υγιή διδασκαλία και θα μαζεύουν γύρω τους δασκάλους που λένε ό,τι γαργαλάει ευχάριστα την ακοή (Β' Τιμόθεο 4:3). Συνεπώς η πίεση δεν έρχεται πάντα απ' έξω. Αντίθετα, πολλές φορές γεννιέται μέσα από τη δική μας λαχτάρα για επιδοκιμασία, και έτσι το πνεύμα της εποχής βρίσκει δρόμο μέσα μας.
Έτσι το πρώτο βήμα δεν είναι η αίρεση αλλά η αμηχανία. Σταματάμε να μιλάμε για όσα ενοχλούν, όχι επειδή άλλαξε η πεποίθησή μας, αλλά επειδή κουραστήκαμε να πληρώνουμε το κόστος της. Παρ' όλα αυτά, η σιωπή σε καίριο σημείο είναι κιόλας μια απάντηση.
Όταν χάνεται η βιβλική πεποίθηση: το καλό γίνεται κακό;
Η βιβλική πεποίθηση δεν είναι ξεροκεφαλιά. Είναι η πεποίθηση ότι η αλήθεια υπάρχει αντικειμενικά, ότι ο Θεός μίλησε, και ότι ο Λόγος του ισχύει είτε μας βολεύει είτε όχι. Όταν αυτή η πεποίθηση εξασθενεί, αρχίζει μια επικίνδυνη αντιστροφή των ονομάτων.
Ο προφήτης Ησαΐας περιγράφει ακριβώς αυτή την αντιστροφή ως αλίμονο: να ονομάζεται το κακό καλό και το καλό κακό (Ησαΐας 5:20). Δηλαδή το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι κάνουμε λάθη. Αντίθετα, είναι ότι, υπό το πνεύμα της εποχής, αρχίζουμε να μετονομάζουμε το λάθος ως αρετή.
Γι' αυτό η αγάπη για τον κόσμο, με τη βιβλική έννοια, δεν είναι η συμπόνια προς τους ανθρώπους (Α' Ιωάννου 2:15). Είναι η υιοθέτηση της αξιακής του ιεραρχίας. Ωστόσο, όταν χάνουμε τη βιβλική πεποίθηση, χάνουμε και την ικανότητα να αγαπάμε αληθινά, επειδή δεν ξέρουμε πια τι είναι καλό για τον άλλον.
Αλήθεια και αγάπη: πρέπει άραγε να διαλέξουμε;
Εδώ βρίσκεται η καρδιά του ζητήματος. Πολλοί νομίζουν πως υπάρχουν δύο στρατόπεδα: όσοι κρατούν την αλήθεια και γίνονται σκληροί, και όσοι κρατούν την αγάπη και υποχωρούν στην αλήθεια. Η Γραφή όμως αρνείται αυτό το δίλημμα.
Ο Παύλος μάς καλεί να αληθεύουμε μέσα στην αγάπη, ώστε να ωριμάσουμε προς τον Χριστό (Εφεσίους 4:15). Δηλαδή η αλήθεια χωρίς αγάπη γίνεται όπλο, και η αγάπη χωρίς αλήθεια γίνεται κολακεία. Επομένως δεν διαλέγουμε ανάμεσά τους. Αντίθετα, τις κρατάμε μαζί, όπως κρατάμε μαζί τα δύο φτερά ενός πουλιού.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η κριτική μας στρέφεται στις ιδέες και στον συμβιβασμό, ποτέ στα πρόσωπα. Συμπεριφερόμαστε στον άνθρωπο που διαφωνεί μαζί μας με την ίδια αξιοπρέπεια που θα θέλαμε για τον εαυτό μας, κρατώντας ταυτόχρονα ακέραιη την πεποίθησή μας.
Φως και αλάτι: η κλήση μέσα στον κόσμο, όχι έξω από αυτόν
Η απάντηση στον συμβιβασμό δεν είναι η απομόνωση. Ο Χριστός δεν προσευχήθηκε να βγάλει τους μαθητές του από τον κόσμο, αλλά να τους φυλάξει από το κακό όσο μένουν μέσα του (Ιωάννης 17:15). Δηλαδή ο φόβος που μας σπρώχνει να κρυφτούμε είναι το ίδιο αντιβιβλικός με τον συμβιβασμό που μας σπρώχνει να αφομοιωθούμε στο πνεύμα της εποχής.
Ο Ιησούς μάς ονομάζει αλάτι της γης και φως του κόσμου (Ματθαίος 5:13). Το αλάτι δεν αλλάζει τη γεύση μένοντας στο βάζο, και το φως δεν φωτίζει κρυμμένο κάτω από ένα δοχείο. Συνεπώς η σταθερότητα στην αλήθεια έχει νόημα μόνο όταν τη ζούμε ορατά, μέσα στις σχέσεις και στις κοινότητές μας.
Αυτή η παρουσία μας στον κόσμο όμως δεν είναι επιθετική. Καλούμαστε να είμαστε πάντοτε έτοιμοι να δώσουμε απάντηση για την ελπίδα μας, αλλά με πραότητα και σεβασμό. Έτσι η σταθερότητα και η ευγένεια δεν αντιφάσκουν. Συνεργάζονται.
Πρακτικά βήματα: πώς αντιστεκόμαστε στο πνεύμα της εποχής με χάρη;
Πρώτον, καλλιεργούμε την ανανέωση του νου μέσα από τον Λόγο. Δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε το πνεύμα της εποχής αν δεν έχουμε ένα σταθερό μέτρο σύγκρισης. Η καθημερινή τροφή από τη Γραφή μάς δίνει μάτια να βλέπουμε καθαρά.
Δεύτερον, ξεχωρίζουμε σε ποιον θέλουμε να αρέσουμε. Ο Παύλος ρωτά ευθέως: ζητώ να αρέσω στους ανθρώπους ή στον Θεό (Γαλάτες 1:10); Συνεπώς η ερώτηση δεν είναι αν θα μας αγαπήσουν, αλλά αν θα μείνουμε πιστοί ενώ μας αγαπούν ή μας απορρίπτουν.
Τρίτον, μένουμε σε κοινότητα και απαντάμε με πραότητα (Α' Πέτρου 3:15). Ο συμβιβασμός ευδοκιμεί στην απομόνωση. Γι' αυτό η σταθερή διδασκαλία και η αδελφική λογοδοσία είναι ασπίδα απέναντι στο πνεύμα της εποχής. Αν θέλεις να εμβαθύνεις, μπορείς να δεις τη συστηματική μελέτη της Γραφής που προσφέρει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, έναν χώρο όπου η αλήθεια διδάσκεται με αγάπη και νηφαλιότητα.
Βασικά σημεία
- 01Το πνεύμα της εποχής δεν μπαίνει στην εκκλησία με επίθεση αλλά με σιωπηλή προσαρμογή· ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η σταδιακή μετατόπιση, όχι η ανοιχτή άρνηση.
- 02Ο συμβιβασμός της εκκλησίας ξεκινά συνήθως από τη λαχτάρα για επιδοκιμασία και τον φόβο του κόστους, όχι από συνειδητή απόρριψη της αλήθειας.
- 03Η αλήθεια και η αγάπη δεν είναι αντίπαλες: η αλήθεια χωρίς αγάπη γίνεται όπλο και η αγάπη χωρίς αλήθεια γίνεται κολακεία· τις κρατάμε μαζί.
- 04Η βιβλική πεποίθηση μάς προστατεύει από την αντιστροφή των αξιών, ώστε να μην ονομάζουμε το κακό καλό και το καλό κακό.
- 05Η απάντηση δεν είναι η απομόνωση αλλά η ζωή ως φως και αλάτι μέσα στον κόσμο, με σταθερότητα στην αλήθεια και πραότητα προς τα πρόσωπα.