«Και αρχίζοντας από τον Μωυσή και από όλους τους προφήτες, τους εξηγούσε όσα έλεγαν οι Γραφές για τον εαυτό Του.»
Λουκάς 24:27
Φαντάσου να περπατάς δίπλα σε δύο μαθητές προς τους Εμμαούς, με την καρδιά βαριά από θλίψη, και ξαφνικά ένας ξένος αρχίζει να σου ανοίγει όλες τις Γραφές. Αυτός ο ξένος ήταν ο ίδιος ο Αναστημένος, και το θέμα Του ήταν ένα: ο Χριστός στην Παλαιά Διαθήκη. Δεν ξεκίνησε από το ευαγγέλιο που μόλις είχε γραφτεί. Ωστόσο ξεκίνησε από τον Μωυσή και τους προφήτες, δείχνοντας πως κάθε σελίδα μιλούσε γι' Εκείνον.
Πράγματι, πολλοί πιστοί διαβάζουν την Παλαιά Διαθήκη σαν ένα μακρινό αρχείο νόμων, μαχών και γενεαλογιών. Ωστόσο ο ίδιος ο Κύριος μάς διδάσκει διαφορετικά. Η Παλαιά Διαθήκη δεν είναι ένα πρελούδιο που περιμένει τον πραγματικό ήρωα. Είναι γεμάτη από τύπους και σκιές της Π.Δ. που, σαν δείκτες σε δρόμο, στρέφονται όλοι προς το ίδιο πρόσωπο.
Σε αυτό το άρθρο θα μάθουμε μαζί να βλέπουμε αυτό που είδαν οι μαθητές. Θα σταθούμε με δέος μπροστά στη θυσία του Ισαάκ, θα ατενίσουμε τον χάλκινο όφι στην έρημο, και θα κλείσουμε με μια πρόσκληση: όχι απλώς να ξέρουμε ότι η Γραφή δείχνει στον Χριστό, αλλά να Τον λατρεύουμε σε κάθε σελίδα.
Ο Χριστός στην Παλαιά Διαθήκη: το κλειδί που ανοίγει όλη τη Γραφή
Υπάρχει μια στιγμή στο ευαγγέλιο που λειτουργεί σαν χρυσό κλειδί για ολόκληρη τη Βίβλο. Ο Αναστημένος Κύριος, βαδίζοντας προς τους Εμμαούς, δεν αρκείται να πει στους μαθητές ότι κάποια εδάφια μιλούσαν γι' Αυτόν. Αντιθέτως, αρχίζει από την αρχή και τους εξηγεί τα πάντα (Λουκάς 24:27).
Πρόσεξε τη φράση «σε όλες τις Γραφές». Δηλαδή ο Χριστός στην Παλαιά Διαθήκη δεν κρύβεται σε δύο τρεις προφητείες απομονωμένες. Αντιθέτως, διαπερνά τον νόμο, τους προφήτες και τους ψαλμούς. Επομένως, όταν διαβάζουμε σωστά, κάθε βιβλίο γίνεται ένα παράθυρο που βλέπει προς το ίδιο πρόσωπο.
Αργότερα ο Ιησούς το επιβεβαιώνει ξανά μπροστά στους ένδεκα. Τους θυμίζει πως όσα ήταν γραμμένα στον νόμο του Μωυσή, στους προφήτες και στους ψαλμούς έπρεπε να εκπληρωθούν (Λουκάς 24:44). Συνεπώς το σχέδιο δεν ήταν αυτοσχέδιο. Ήταν προετοιμασμένο αιώνες πριν, και η εκπλήρωσή του ήταν βέβαιη.
Αυτή είναι η μεγάλη ανακάλυψη που μεταμορφώνει την ανάγνωσή μας. Για περισσότερη μελέτη πάνω σε αυτή τη χριστοκεντρική προσέγγιση, αξίζει να δεις τους πόρους από το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου η Γραφή διδάσκεται ως μία ενιαία ιστορία λύτρωσης.
Ο Χριστός στην Παλαιά Διαθήκη μέσα από τη μαρτυρία του ίδιου του Ιησού
Δεν στηριζόμαστε σε δική μας εφευρετικότητα όταν λέμε ότι η Παλαιά Διαθήκη δείχνει στον Χριστό. Το είπε ο ίδιος ο Κύριος, καθαρά και χωρίς περιστροφές. Απευθυνόμενος σε ανθρώπους που μελετούσαν τις Γραφές με ζήλο, τους αποκάλυψε τον αληθινό σκοπό τους (Ιωάννης 5:39).
Τι τραγικό, λοιπόν, να ερευνά κανείς κάθε γράμμα και όμως να χάνει το πρόσωπο στο οποίο όλα παραπέμπουν. Πράγματι, οι άνθρωποι αυτοί κρατούσαν στα χέρια τους τον λύχνο, αλλά αρνούνταν να δουν το φως. Ωστόσο ο Ιησούς δεν τους κατηγόρησε επειδή διάβαζαν πολύ, αλλά επειδή διάβαζαν τυφλά.
Παρομοίως, ο Κύριος συνδέει τον εαυτό Του απευθείας με τον Μωυσή. Δηλώνει πως όποιος πραγματικά πίστευε στα γραπτά του Μωυσή θα πίστευε και σ' Εκείνον, διότι ο Μωυσής έγραψε γι' Αυτόν (Ιωάννης 5:46). Άρα ο νόμος δεν είναι αντίπαλος του ευαγγελίου. Είναι ο πρώτος του κήρυκας.
Αυτή η μαρτυρία μάς δίνει θάρρος. Συνεπώς, όταν ανοίγουμε τη Γένεση ή τους Αριθμούς, δεν ψάχνουμε στα τυφλά. Ακολουθούμε τον δείκτη που έβαλε ο ίδιος ο Χριστός, βέβαιοι πως θα Τον συναντήσουμε.
Η θυσία του Ισαάκ: το πρώτο ευαγγέλιο πάνω στον λόφο
Λίγες σκηνές στην Παλαιά Διαθήκη μάς αφήνουν τόσο άναυδους όσο ο Αβραάμ που ανεβαίνει στο όρος Μοριά με τον αγαπημένο του γιο. Πράγματι, εδώ η θυσία του Ισαάκ γίνεται μια ζωντανή προφητεία, μια εικόνα τόσο τρυφερή που πονάει και ταυτόχρονα παρηγορεί.
Όταν ο Ισαάκ ρωτά πού είναι το αρνί για το ολοκαύτωμα, ο πατέρας του δίνει μια απάντηση που ξεπερνά τη στιγμή. Λέει πως ο Θεός θα φροντίσει ο Ίδιος για το αρνί (Γένεση 22:8). Πράγματι, εκείνη η φράση ήταν προφητική. Δεν μιλούσε μόνο για το κριάρι που πιάστηκε στους θάμνους, αλλά για τον Αμνό που θα έδινε ο Θεός αιώνες αργότερα.
Πρόσεξε όμως τη διαφορά με σεβασμό και προσοχή. Πράγματι, ο Ισαάκ λυτρώθηκε· δεν πέθανε. Ο πραγματικός μονογενής Υιός όμως δεν γλίτωσε. Ο Θεός δεν λυπήθηκε τον δικό Του Υιό, αλλά Τον παρέδωσε για χάρη μας. Αντιθέτως από τον Ισαάκ, για τον Χριστό δεν υπήρξε αντικαταστάτης, επειδή ο Χριστός ήταν ο Αντικαταστάτης.
Δηλαδή ο λόφος της Μοριά γίνεται μια προεικόνιση του Γολγοθά. Ένας πατέρας, ένας μονάκριβος γιος, ένα ξύλο στους ώμους, μια θυσία προετοιμασμένη από τον Θεό. Η καρδιά μας σιωπά με δέος μπροστά σε τόση αγάπη.
Ο χάλκινος όφις: ένα βλέμμα πίστης που χαρίζει ζωή
Στην έρημο, ο λαός γόγγυσε και τιμωρήθηκε με φλογερά φίδια. Ωστόσο ο Θεός, πλούσιος σε έλεος, έδωσε μια παράξενη θεραπεία. Έτσι ο χάλκινος όφις υψώθηκε πάνω σε ένα ξύλο, και όποιος τον κοιτούσε ζούσε (Αριθμοί 21:8).
Σκέψου πόσο ταπεινό ήταν αυτό. Δεν ζητήθηκε από τους ετοιμοθάνατους κάποια ηρωική πράξη ούτε μακρόχρονη θεραπεία. Ζητήθηκε μόνο ένα βλέμμα. Όχι ένα βλέμμα δύναμης, αλλά ένα βλέμμα εμπιστοσύνης προς ό,τι όρισε ο Θεός. Παρομοίως, η σωτηρία μας δεν στηρίζεται στα έργα μας, αλλά στο να ατενίζουμε με πίστη.
Ο ίδιος ο Ιησούς ερμηνεύει αυτή τη σκηνή. Λέει πως όπως ο Μωυσής ύψωσε το φίδι στην έρημο, έτσι πρέπει να υψωθεί και ο Υιός του ανθρώπου, ώστε όποιος πιστεύει σ' Αυτόν να μη χαθεί. Συνεπώς το ξύλο της ερήμου προεικόνιζε τον σταυρό, και το βλέμμα προεικόνιζε την πίστη.
Πόση παρηγοριά, λοιπόν, για τον αμαρτωλό που νιώθει το δηλητήριο μέσα του. Ωστόσο δεν χρειάζεται να γίνεις άξιος πρώτα. Στρέψε απλώς το βλέμμα σου στον υψωμένο Χριστό. Δηλαδή το πιο αδύναμο βλέμμα πίστης συναντά τη δυνατότερη χάρη.
Τύποι και σκιές της Π.Δ.: γιατί κάθε εικόνα οδηγεί στο σώμα
Αφού είδαμε δύο μεγάλες εικόνες, ας ονομάσουμε την αρχή που τις συνδέει. Ολόκληρη η λατρεία της Παλαιάς Διαθήκης, οι γιορτές, οι θυσίες και ο ναός, ήταν σκιά. Και κάθε σκιά προϋποθέτει ένα σώμα που την ρίχνει (Κολοσσαείς 2:17).
Μια σκιά δεν είναι ψέμα· είναι αληθινό σημάδι μιας πραγματικότητας. Όταν βλέπεις τη σκιά κάποιου να πλησιάζει, ξέρεις πως έρχεται ο ίδιος. Έτσι και οι τύποι και σκιές της Π.Δ. δεν ήταν κενά σύμβολα, αλλά υποσχέσεις που περίμεναν την εκπλήρωσή τους στον Χριστό.
Γι' αυτό οι παλιές θυσίες έπρεπε να επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά. Δεν μπορούσαν ποτέ να τελειοποιήσουν αυτόν που προσερχόταν (Εβραίους 10:1). Ήταν σαν συνεχείς υπενθυμίσεις ότι το πραγματικό αρνί δεν είχε ακόμη έρθει. Όταν όμως ήρθε ο Χριστός, μία θυσία αρκούσε για πάντα.
Επομένως η Παλαιά Διαθήκη δεν ακυρώνεται· φωτίζεται. Οι προφήτες οι ίδιοι ερεύνησαν με πόθο για να καταλάβουν τη σωτηρία που θα ερχόταν (Α' Πέτρου 1:10). Εμείς ζούμε στην εποχή της εκπλήρωσης, και αυτό κάνει την ανάγνωσή μας πράξη λατρείας.
Από τον Χριστό στην Παλαιά Διαθήκη στη λατρεία: πώς να διαβάζουμε πλέον
Δεν φτάνει να μάθουμε ότι ο Χριστός κρύβεται στις παλιές σελίδες. Η αλήθεια αυτή θέλει να μας οδηγήσει κάπου. Θέλει να γονατίσουμε. Καθώς, λοιπόν, ανοίγουμε τη Γένεση ή τους Αριθμούς, δεν διαβάζουμε πια σαν ιστορικοί, αλλά σαν προσκυνητές.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι σε κάθε αφήγηση ρωτάμε με ταπείνωση: πού φανερώνεται εδώ η καρδιά του Θεού για τη σωτηρία μας; Ωστόσο το κάνουμε με προσοχή, χωρίς να επιβάλλουμε αυθαίρετα σύμβολα. Σεβόμαστε πρώτα τι σήμαινε το κείμενο για τους αρχικούς αναγνώστες, και έπειτα βλέπουμε πώς ολοκληρώνεται στον Χριστό.
Σκέψου, τέλος, την προφητεία του Ησαΐα για τον πάσχοντα δούλο. Αιώνες πριν τον Γολγοθά, περιγράφεται Κάποιος που πληγώνεται για τις δικές μας ανομίες (Ησαΐας 53:5). Δηλαδή το ευαγγέλιο δεν ήταν μια ύστερη ιδέα, αλλά η καρδιά του Θεού από την αρχή.
Ας είναι λοιπόν αυτή η πρόσκληση. Άνοιξε σήμερα μια σελίδα της Παλαιάς Διαθήκης και ζήτησε από τον Κύριο να σου ανοίξει τα μάτια, όπως στους Εμμαούς. Και όταν Τον δεις εκεί, μη σταματήσεις στη γνώση· κάνε το επόμενο βήμα και λάτρεψέ Τον.
Βασικά σημεία
- 01Ο ίδιος ο Αναστημένος Κύριος δίδαξε ότι η Παλαιά Διαθήκη, από τον Μωυσή ως τους ψαλμούς, μαρτυρεί για Εκείνον. Επομένως η χριστοκεντρική ανάγνωση δεν είναι δική μας επινόηση, αλλά εντολή Του.
- 02Η θυσία του Ισαάκ στον λόφο της Μοριά προεικονίζει τον σταυρό: ένας πατέρας, ένας αγαπημένος γιος, ένα ξύλο και ένα αρνί που προβλέπει ο Θεός. Ωστόσο, αντίθετα από τον Ισαάκ, για τον Χριστό δεν υπήρξε αντικαταστάτης.
- 03Ο χάλκινος όφις διδάσκει ότι η σωτηρία έρχεται με ένα απλό βλέμμα πίστης στον υψωμένο Χριστό, και όχι με τα δικά μας έργα ή την αξία μας.
- 04Οι τύποι και σκιές της Π.Δ. ήταν αληθινά σημάδια που έδειχναν προς το σώμα, δηλαδή τον Χριστό. Συνεπώς η Παλαιά Διαθήκη δεν ακυρώνεται, αλλά φωτίζεται.
- 05Ο τελικός σκοπός αυτής της μελέτης δεν είναι απλώς η γνώση, αλλά η λατρεία: να βλέπουμε τον Χριστό σε κάθε σελίδα και να γονατίζουμε με δέος και χαρά.