«Και είπε ο Κύριος στον Σατανά: «Πρόσεξες τον δούλο μου τον Ιώβ; Δεν υπάρχει όμοιός του πάνω στη γη, άνθρωπος άμεμπτος και ευθύς, που φοβάται τον Θεό και αποφεύγει το κακό.»»
Ιώβ 1:8
Είναι αργά το βράδυ και η σκέψη γυρίζει ξανά: «Κάτι έκανα. Γι' αυτό μου συμβαίνει αυτό.» Μέσα στον πόνο, σχεδόν όλοι μας περνάμε από εκείνη τη σιωπηλή, παγωμένη υποψία ότι ο πόνος είναι τιμωρία, ότι ο Θεός κρατάει λογαριασμό και τώρα ήρθε η ώρα να τον ξεπληρώσουμε. Αν κάθεσαι αυτή τη στιγμή σε ένα τέτοιο σκοτάδι, θέλω πρώτα να σταθώ μαζί σου εκεί, χωρίς βιασύνη να σου δώσω εύκολες απαντήσεις.
Γιατί ο πόνος δεν χρειάζεται κήρυγμα προτού γίνει σεβαστός. Ωστόσο, μέσα από αυτό το σκοτάδι, η Γραφή δεν σε αφήνει μόνο. Αντίθετα, σε παίρνει τρυφερά απ' το χέρι και σου ψιθυρίζει κάτι που ο πονεμένος έχει ανάγκη να ακούσει: η δοκιμασία σου δεν είναι αυτόματα η απόδειξη της ενοχής σου. Πράγματι, ολόκληρες σελίδες της Βίβλου γράφτηκαν για ανθρώπους που υπέφεραν χωρίς να φταίνε, χωρίς ο πόνος τους να είναι τιμωρία.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε μαζί, με όση τρυφερότητα χωράει σε λέξεις, γιατί η ιδέα ότι ο πόνος είναι πάντα τιμωρία είναι και ψεύτικη και βαριά σαν αλυσίδα. Αρχικά θα συναντήσουμε τον Ιώβ, τον τυφλό άνθρωπο που ο Χριστός αρνήθηκε να καταδικάσει, και τον ίδιο τον Σωτήρα μας που δάκρυσε. Τέλος, θα δείξουμε μια ελπίδα που αντέχει ακόμη κι όταν δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις.
«Φταίω εγώ;» - Το πάγωμα μιας σκέψης που σε κυνηγά
Υπάρχει ένας ιδιαίτερος πόνος μέσα στον πόνο: η υποψία ότι τον προκάλεσες εσύ. Δεν πονάς μόνο για την αρρώστια, την απώλεια ή την προδοσία· πονάς και για το ότι, κάπου βαθιά, νομίζεις πως όλα αυτά είναι ο λογαριασμός που σου έρχεται. Αρχικά μοιάζει με ταπεινοφροσύνη, σαν να αναλαμβάνεις την ευθύνη σου. Όμως, στην πραγματικότητα, συχνά είναι μια ψεύτικη ενοχή που σε τσακίζει χωρίς λόγο. Δηλαδή νιώθεις ότι ο πόνος είναι τιμωρία, ενώ κανείς δεν σου διάβασε ποτέ τέτοια απόφαση.
Θέλω να το πω ξεκάθαρα, με όλη μου την τρυφερότητα: το να πονάς δεν σημαίνει ότι έκανες κάτι για να το αξίζεις. Πράγματι, πολλοί πιστοί νιώθουν διπλά άσχημα, επειδή νομίζουν ότι ένας χριστιανός δεν επιτρέπεται να συντρίβεται. Όμως η ανάγκη για βοήθεια δεν είναι έλλειψη πίστης. Αντίθετα, είναι κομμάτι του να είσαι άνθρωπος μέσα σε έναν πεσμένο κόσμο που πονάει.
Δες πόσο διαφορετικά μιλάει ο ίδιος ο Θεός για τον Ιώβ. Πριν αρχίσει η μεγάλη δοκιμασία του, ο Θεός δεν τον κατηγορεί· αντίθετα, τον επαινεί. Επομένως, το ότι σε βρήκε η συμφορά δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο ουρανός σε έχει διαγράψει ή ότι ο πόνος σου είναι τιμωρία.
Πρόσεξε: ο άνθρωπος που έχασε σχεδόν τα πάντα ήταν, με τα ίδια τα λόγια του Θεού, «άμεμπτος και ευθύς». (Ιώβ 1:8) Η δοκιμασία του δεν ήταν τιμωρία για κρυφή αμαρτία. Ήταν κάτι που εμείς, οι αναγνώστες, βλέπουμε από πίσω, ενώ ο ίδιος ο Ιώβ δεν καταλάβαινε τίποτα. Κράτα το αυτό, γιατί αλλάζει τα πάντα: ο πόνος σου μπορεί να έχει μια ιστορία που εσύ ακόμη δεν τη βλέπεις.
Όταν ο πόνος είναι τιμωρία: η ερώτηση που ο Χριστός γκρέμισε
Η σκέψη ότι ο πόνος είναι τιμωρία δεν είναι καινούργια. Ήταν τόσο βαθιά ριζωμένη, ώστε ακόμη και οι μαθητές του Ιησού τη θεωρούσαν δεδομένη. Μια μέρα συνάντησαν έναν άνθρωπο τυφλό από τη γέννησή του και η πρώτη τους αντίδραση δεν ήταν συμπόνια· ήταν η αναζήτηση ενόχου.
Παρατήρησε πόσο σκληρό είναι αυτό. Ολόκληρη η ζωή ενός ανθρώπου, με όλη της τη δυσκολία, συμπιέζεται σε ένα ερώτημα ενοχής. (Ιωάννης 9:1) (Ιωάννης 9:2) Δηλαδή οι μαθητές δεν ρωτούσαν «πώς θα τον βοηθήσουμε;»· ρωτούσαν «ποιος φταίει;». Ωστόσο, έβλεπαν στον πόνο του μια ταμπέλα κατηγορίας, όχι έναν άνθρωπο που είχε ανάγκη.
Και τότε ο Χριστός κάνει κάτι συγκλονιστικό. Δεν δέχεται καμία από τις δύο επιλογές που του προσφέρουν. Αντίθετα, αρνείται να φορτώσει την τυφλότητα στον άνθρωπο ή στους γονείς του. (Ιωάννης 9:3) Με άλλα λόγια, ο Κύριος σπάει μπροστά στα μάτια τους την εξίσωση «πόνος ίσον τιμωρία», «πόνος ίσον αμαρτία».
Αυτό είναι λυτρωτικό. Δηλαδή σημαίνει ότι, όταν εσύ ρωτάς «τι έκανα και το παθαίνω αυτό;», ο ίδιος ο Ιησούς στέκεται και λέει: δεν είναι πάντα έτσι. Συνεπώς, η δοκιμασία σου δεν είναι υποχρεωτικά η απόδειξη μιας κρυφής ενοχής, ούτε ο πόνος σου είναι αναγκαστικά τιμωρία. Επομένως, ο Θεός δεν λειτουργεί σαν λογιστής που σου κόβει αποδείξεις πόνου για κάθε σου λάθος.
Η σιωπή του Θεού στη δοκιμασία και πόσο κοντά είναι στους συντετριμμένους
Ίσως πεις: «Καλά, μπορεί να μη φταίω. Αλλά τότε γιατί ο ουρανός μοιάζει τόσο σιωπηλός;» Η σιωπή του Θεού στη δοκιμασία είναι από τους πιο σκληρούς πόνους. Νιώθεις πως φωνάζεις και κανείς δεν απαντά. Θέλω να ξέρεις ότι αυτή η αίσθηση δεν είναι αμαρτία, ούτε σημάδι ότι σε εγκατέλειψε.
Άκου ποιος προσευχήθηκε με αυτά ακριβώς τα λόγια. Δεν ήταν κάποιος άπιστος. Πράγματι, ήταν ο Δαβίδ, και αργότερα τα ίδια λόγια τα φώναξε ο ίδιος ο Χριστός πάνω στον σταυρό. (Ψαλμοί 22:1) Δηλαδή η Γραφή δίνει στον πόνο σου επίσημη φωνή· δεν σου ζητά να προσποιείσαι ότι είσαι καλά.
Και να το θαύμα: αυτή η κραυγή δεν διώχνει τον Θεό μακριά. Αντίθετα, η Γραφή λέει κάτι που είναι σχεδόν απίστευτα τρυφερό. Δηλαδή ο Θεός δεν στέκεται μακριά από τους χαρούμενους και δυνατούς· στέκεται κοντά ακριβώς σ' εκείνους που η καρδιά τους έχει γίνει θρύψαλα.
Σταμάτα και άσε αυτή την εικόνα να σε αγγίξει. Όταν νιώθεις πιο τσακισμένος, τότε είσαι, σύμφωνα με τον λόγο του Θεού, πιο κοντά Του, όχι πιο μακριά. (Ψαλμοί 34:18) Η συντριβή δεν είναι ο τοίχος που σε χωρίζει από τον Θεό· είναι, παραδόξως, ο τόπος όπου Εκείνος πλησιάζει περισσότερο.
Ο Θεός που δάκρυσε: ο πόνος δεν είναι τιμωρία, είναι κοινός θρήνος
Υπάρχει ένα από τα συντομότερα εδάφια της Βίβλου που, ίσως, λέει τα περισσότερα για τον πόνο. Ο Ιησούς στέκεται μπροστά στον τάφο ενός φίλου Του, ανάμεσα σε ανθρώπους που θρηνούν. Ξέρει ότι σε λίγο θα τον αναστήσει. Κι όμως, δεν βιάζεται να δώσει τη λύση. Πρώτα κλαίει.
Σκέψου το βάθος αυτής της εικόνας. (Ιωάννης 11:35) Ο Θεός που έγινε άνθρωπος δεν αντιμετωπίζει τα δάκρυα σαν αδυναμία ούτε σαν έλλειψη πίστης. Αντίθετα, τα μοιράζεται. Επομένως, όταν εσύ κλαις, δεν είσαι μόνος και δεν είσαι αποτυχημένος· στέκεσαι δίπλα σε Έναν που ξέρει τι θα πει να σπαράζει η καρδιά. Εδώ, μάλιστα, καταρρίπτεται για ακόμη μια φορά η ιδέα ότι ο πόνος είναι τιμωρία: ο αναμάρτητος Χριστός πόνεσε χωρίς ίχνος ενοχής.
Αυτός ο ίδιος Θεός μάς δίνει και ένα όνομα γεμάτο τρυφερότητα. Δεν λέγεται μόνο παντοδύναμος· λέγεται «Πατέρας των οικτιρμών και Θεός κάθε παρηγοριάς». (Β' Κορινθίους 1:3) Επιπλέον, η παρηγοριά Του δεν είναι αφηρημένη ιδέα· είναι κάτι τόσο πραγματικό, ώστε να μπορείς αργότερα να το δώσεις κι εσύ σε άλλους που πονούν.
Να, λοιπόν, μια διπλή αλήθεια. Αφενός, ο πόνος σου είναι πραγματικός και ο Θεός δεν τον υποτιμά. Αφετέρου, μέσα σ' αυτόν τον πόνο υπάρχει μια παρηγοριά που δεν είναι λόγια του αέρα, αλλά η εγγύτητα Ενός που δάκρυσε πρώτος.
Η ελπίδα που αντέχει: γιατί ο πόνος δεν είναι η τελευταία λέξη
Έχουμε δει ότι ο πόνος δεν είναι αυτόματα τιμωρία και ότι ο Θεός στέκεται κοντά στους συντετριμμένους. Μένει, όμως, το πιο βαθύ ερώτημα: υπάρχει κάτι που να αντέχει όταν οι απαντήσεις δεν φτάνουν; Πράγματι, η χριστιανική ελπίδα δεν είναι μια αισιοδοξία που κλείνει τα μάτια. Αντίθετα, είναι μια βεβαιότητα αγκυρωμένη σε κάτι έξω από τις συνθήκες μας.
Ο απόστολος Παύλος, που πέρασε φυλακές, ναυάγια και ξυλοδαρμούς, δεν λέει ότι ο πόνος δεν υπάρχει. Αντίθετα, λέει κάτι πολύ πιο γενναίο: ότι τίποτα, μα απολύτως τίποτα, δεν μπορεί να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού. (Ρωμαίους 8:38) Δηλαδή ακόμη και μέσα στο χειρότερο, η αγάπη του Θεού δεν χάνεται· εκεί δοκιμάζεται και αποδεικνύεται ανθεκτική.
Παρ' όλα αυτά, η ελπίδα μας δεν σταματά εδώ. Κοιτάζει μπροστά, σε μια στιγμή που η Γραφή περιγράφει με μια από τις πιο τρυφερές εικόνες της. Έρχεται μέρα που ο ίδιος ο Θεός θα σκουπίσει κάθε δάκρυ. (Αποκάλυψη 21:4) Πρόσεξε τη λεπτομέρεια: δεν θα στείλει κάποιον άλλο· θα το κάνει ο Ίδιος, με το χέρι Του, ένα ένα.
Αυτή είναι η ελπίδα της ανάστασης. Δεν σου ζητά να αρνηθείς ότι πονάς τώρα. Αντίθετα, σου υπόσχεται ότι ο πόνος δεν θα έχει την τελευταία λέξη και ότι ποτέ δεν ήταν, στο βάθος, μια αιώνια τιμωρία. Συνεπώς, μπορείς να θρηνείς σήμερα και ταυτόχρονα να κρατιέσαι από μια μέρα που έρχεται, όπου δεν θα υπάρχει πια ούτε πένθος ούτε κραυγή ούτε πόνος. Επιπλέον, αν θες να εμβαθύνεις βιβλικά σε αυτή την ελπίδα, μπορείς να δεις τη δουλειά του Ελληνικού Βιβλικού Σχολείου Λόγος, που μελετά τέτοια ερωτήματα μέσα από τη Γραφή.
Βασικά σημεία
- 01Το να πονάς δεν αποδεικνύει ότι αμάρτησες· η σκέψη ότι ο πόνος είναι πάντα τιμωρία είναι ψεύτικη ενοχή που σε τσακίζει χωρίς λόγο.
- 02Ο Θεός ονόμασε τον Ιώβ «άμεμπτο» πριν τη δοκιμασία του, και ο Χριστός αρνήθηκε να συνδέσει την τυφλότητα ενός ανθρώπου με κρυφή αμαρτία.
- 03Η σιωπή του Θεού στη δοκιμασία δεν σημαίνει εγκατάλειψη· ο Κύριος είναι κοντά ακριβώς σ' εκείνους που έχουν συντετριμμένη καρδιά.
- 04Ο Ιησούς δάκρυσε μπροστά στον θάνατο· ο Θεός μας δεν φοβάται τα δάκρυά σου, αλλά τα μοιράζεται ως «Πατέρας κάθε παρηγοριάς».
- 05Η ελπίδα της ανάστασης υπόσχεται μια μέρα όπου ο Θεός θα σκουπίσει κάθε δάκρυ· ο πόνος είναι πραγματικός, αλλά δεν θα έχει την τελευταία λέξη.