Ποιος είναι ο Ιησούς στο Ισλάμ και ποιος είναι κατά τη Βίβλο; Το ερώτημα δεν είναι θεωρητικό. Αγγίζει την καρδιά της πίστης δισεκατομμυρίων ανθρώπων και, τελικά, το ερώτημα της ίδιας μας της σωτηρίας. Θέλουμε λοιπόν να το προσεγγίσουμε νηφάλια, με ανοιχτή τη Γραφή και με ειλικρινή αγάπη προς κάθε μουσουλμάνο ως πρόσωπο που ο Θεός αγαπά.
Αρχικά, αξίζει να αναγνωρίσουμε κάτι σημαντικό. Το Κοράνι μιλά με τιμή για τον Ίσα, δηλαδή τον Ιησού. Τον παρουσιάζει ως γεννημένο από την παρθένο Μαρία, ως προφήτη και Μεσσία, ως άνθρωπο θαυμάτων. Δεν συναντάμε εδώ χλεύη ούτε αδιαφορία· συναντάμε σεβασμό. Ωστόσο, ακριβώς πάνω στο πρόσωπο του Ιησού εμφανίζεται και η βαθύτερη διαφορά ανάμεσα στις δύο πίστεις.
Στη συνέχεια θα δούμε με πραότητα πού συμφωνεί και πού διαφέρει η εικόνα του Ιησού. Θα ξεκινήσουμε από το τι λέει το Κοράνι. Έπειτα θα δούμε τι μαρτυρεί η Βίβλος για τη θεότητα, τον σταυρό και την ανάσταση. Τέλος θα κλείσουμε με την ελπίδα και την πρόσκληση που απευθύνεται σε όλους μας.
Ο Ιησούς στο Κοράνι: ένας τιμημένος προφήτης
Καταρχήν, ας ακούσουμε με προσοχή τι λέει η ισλαμική παράδοση. Στο Κοράνι ο Ίσα κατέχει εξέχουσα θέση. Γεννιέται θαυματουργικά από την παρθένο Μαρία, μιλά ως βρέφος, θεραπεύει αρρώστους και ανασταίνει νεκρούς με την άδεια του Θεού. Αναγνωρίζεται ως Μεσσίας και ως απεσταλμένος προφήτης. Πραγματικά, λίγα πρόσωπα τιμώνται τόσο μέσα στο ισλαμικό κείμενο.
Ωστόσο, η τιμή αυτή έχει ένα σαφές όριο. Για το Ισλάμ ο Ίσα παραμένει αποκλειστικά άνθρωπος και δούλος του Θεού, ένας μεγάλος μεν προφήτης, αλλά όχι ο Θεός ο ίδιος. Το Κοράνι αρνείται ρητά ότι ο Ιησούς είναι Υιός του Θεού και διακηρύσσει πως ο Θεός δεν απέκτησε υιό. Εδώ ακριβώς ανοίγει το χάσμα, διότι αυτό που η μία πλευρά θεωρεί ευσέβεια, η άλλη το βλέπει ως άρνηση της καρδιάς του ευαγγελίου.
Επιπλέον, υπάρχει και ένα δεύτερο κρίσιμο σημείο. Το Κοράνι δεν δέχεται ότι ο Ιησούς πέθανε σταυρωμένος· υποστηρίζει πως κάποιος άλλος έμοιασε σε αυτόν και πως ο Θεός τον ανύψωσε κοντά του. Έτσι, για τον μουσουλμάνο, ο σταυρός δεν είναι η κορύφωση μιας θυσίας αγάπης. Κατά την ερμηνεία αυτή, μάλιστα, το γεγονός ποτέ δεν συνέβη όπως το αφηγούνται τα Ευαγγέλια. Γι' αυτό η συζήτηση για τον Ιησού στο Ισλάμ καταλήγει αναπόφευκτα στο ερώτημα του σταυρού.
Ο Ιησούς στο Ισλάμ και η θεότητά του κατά τη Βίβλο
Η Βίβλος δεν παρουσιάζει τον Ιησού απλώς ως έναν ακόμη προφήτη. Από την πρώτη της σελίδα το ευαγγέλιο του Ιωάννη τον ονομάζει τον αιώνιο Λόγο, που ήταν εξαρχής με τον Θεό και ήταν ο ίδιος Θεός (Ιωάννης 1:1). Δεν πρόκειται για άνθρωπο που ανυψώθηκε, αλλά για τον Θεό που κατέβηκε. Ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, γεμάτος χάρη και αλήθεια (Ιωάννης 1:14).
Συνεπώς, η διαφορά δεν είναι λεπτομέρεια ορολογίας. Αντίθετα, είναι το ίδιο το θεμέλιο. Όταν ο απόστολος Θωμάς συνάντησε τον αναστημένο Κύριο, δεν τον αποκάλεσε σπουδαίο δάσκαλο, αλλά τον προσκύνησε ως Κύριο και Θεό. Δηλαδή η πρώτη Εκκλησία λάτρεψε τον Ιησού ως Θεό, κάτι που για το Ισλάμ είναι αδιανόητο, ενώ για τη χριστιανική πίστη είναι η ίδια η πέτρα της σωτηρίας.
Εξάλλου, ο προφήτης Ησαΐας είχε προαναγγείλει αιώνες πριν έναν ερχόμενο που θα ονομαζόταν «Θεός ισχυρός» και «Άρχοντας της ειρήνης» (Ησαΐας 9:6). Αντίθετα από μια απλή προφητική αποστολή, εδώ περιγράφεται κάποιος με θεϊκούς τίτλους. Η Βίβλος, λοιπόν, διδάσκει με συνέπεια ότι μέσα στον έναν Θεό αποκαλύπτεται ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα, η Αγία Τριάδα. Αυτό δεν είναι τρεις θεοί, όπως ίσως ακούγεται, αλλά ο ένας αληθινός Θεός που γνωρίζουμε όπως ο ίδιος φανερώθηκε.
Ο σταυρός και η ανάσταση: η καρδιά της διαφοράς
Εδώ φτάνουμε στο πιο καθοριστικό σημείο. Το Ισλάμ αρνείται ότι ο Ιησούς πέθανε στον σταυρό, ενώ η Βίβλος θεμελιώνει σε αυτόν ακριβώς τον σταυρό ολόκληρη την ελπίδα της σωτηρίας. Ο απόστολος Παύλος συνοψίζει το ευαγγέλιο με λίγες λέξεις: ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας σύμφωνα με τις Γραφές (Α' Κορινθίους 15:3). Επομένως, αν αφαιρεθεί ο σταυρός, δεν μένει χριστιανισμός.
Γιατί όμως ήταν αναγκαίος αυτός ο θάνατος; Πράγματι, η αγάπη του Θεού δεν παραβλέπει την αμαρτία, αλλά την επωμίζεται. Για παράδειγμα, ο σταυρός φανερώνει πόσο μας αγαπά ο Θεός, αφού ο Χριστός πέθανε για χάρη μας ενώ ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί. Δηλαδή ο σταυρός δεν είναι ήττα ούτε αντικατάσταση κάποιου άλλου προσώπου, αλλά η εκούσια θυσία του ίδιου του Υιού του Θεού για τη δική μας λύτρωση.
Πάνω απ' όλα, ο τάφος δεν κράτησε τον Ιησού. Την τρίτη ημέρα αναστήθηκε, όπως το είχε προαναγγείλει (Ματθαίος 28:6). Η ανάσταση είναι η σφραγίδα του Θεού πάνω στη θυσία του Υιού του και η εγγύηση της δικής μας ζωής. Συνεπώς, ο σταυρός και η ανάσταση δεν είναι ένα δευτερεύον θεολογικό ζήτημα ανάμεσα στον Χριστιανισμό και το Ισλάμ· είναι το σημείο όπου χωρίζουν δύο εντελώς διαφορετικές απαντήσεις στο πρόβλημα της αμαρτίας.
Ο Ιησούς στο Ισλάμ και ο μοναδικός δρόμος της σωτηρίας
Αν η θεότητα και ο σταυρός είναι αλήθεια, τότε αλλάζουν τα πάντα στο ερώτημα της σωτηρίας. Ο ίδιος ο Ιησούς δήλωσε με σαφήνεια ότι αυτός είναι ο δρόμος, η αλήθεια και η ζωή, και πως κανείς δεν έρχεται στον Πατέρα παρά μόνο μέσω αυτού (Ιωάννης 14:6). Δεν παρουσίασε τον εαυτό του ως έναν από πολλούς δρόμους, αλλά ως τον μοναδικό.
Ομοίως, οι απόστολοι κήρυξαν με τόλμη ότι δεν υπάρχει σωτηρία σε κανέναν άλλο, γιατί δεν δόθηκε άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό με το οποίο πρέπει να σωθούμε. Η Γραφή προχωρά μάλιστα ακόμη πιο βαθιά, λέγοντας ότι όποιος αρνείται τον Υιό δεν έχει ούτε τον Πατέρα, ενώ όποιος ομολογεί τον Υιό έχει μαζί του και τον Πατέρα. Έτσι το πρόσωπο του Ιησού γίνεται το κλειδί της ίδιας της σχέσης μας με τον Θεό.
Αυτό δεν λέγεται με υπεροψία ούτε ως καταδίκη οποιουδήποτε. Αντιθέτα, λέγεται με δέος και με αγάπη, γιατί αφορά τον τελικό μας προορισμό. Όταν ο σταυρός και η ανάσταση είναι αληθινά, τότε το να τα παραβλέψουμε δεν είναι ουδέτερο. Γι' αυτό ο Χριστιανισμός και το Ισλάμ, παρ' όλο τον αμοιβαίο σεβασμό που οφείλουμε, δίνουν τελικά διαφορετική απάντηση στο πιο σημαντικό ερώτημα της ύπαρξης.
Η ελπίδα και η πρόσκληση με αγάπη και σεβασμό
Πώς λοιπόν μιλάμε για όλα αυτά; Ποτέ με εχθρότητα, ποτέ με γενικεύσεις, ποτέ συνδέοντας μια ολόκληρη πίστη με τη βία. Κάθε μουσουλμάνος είναι ένας άνθρωπος που ο Θεός αγαπά και για τον οποίο ο Χριστός πέθανε. Επομένως η στάση μας οφείλει να είναι ζεστή, ταπεινή και γεμάτη σεβασμό, ακόμη και όταν διαφωνούμε στα βαθύτερα.
Πραγματικά, το ευαγγέλιο δεν είναι μια απειλή αλλά μια πρόσκληση. Ο Θεός αγάπησε τόσο πολύ τον κόσμο, ώστε έδωσε τον μονογενή του Υιό, για να μη χαθεί όποιος πιστεύει σε αυτόν, αλλά να έχει ζωή αιώνια (Ιωάννης 3:16). Αυτή η αγάπη δεν εξαιρεί κανέναν λαό και καμία γλώσσα. Είναι μια πόρτα ανοιχτή για κάθε αναζητητή της αλήθειας, όπου κι αν γεννήθηκε.
Τέλος, ο Χριστός είναι η δική μας ειρήνη, εκείνος που γκρεμίζει τους τοίχους ανάμεσα στους ανθρώπους και φέρνει την αληθινή καταλλαγή. Καλούμε λοιπόν κάθε αναγνώστη, χριστιανό ή μουσουλμάνο, να ψηλαφήσει με ειλικρίνεια τη μαρτυρία των Ευαγγελίων για τον Ιησού. Όποιος θέλει να εμβαθύνει βιβλικά μπορεί να βρει υπεύθυνη καθοδήγηση και στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος. Διότι η αλήθεια για το πρόσωπο του Ιησού δεν χωρίζει εχθρικά· καλεί με αγάπη στον μοναδικό Σωτήρα και Κύριο.
Βασικά σημεία
- 01Το Κοράνι τιμά τον Ίσα ως προφήτη γεννημένο από την παρθένο Μαρία, όμως αρνείται ότι ο Ιησούς είναι Υιός του Θεού και ότι πέθανε στον σταυρό.
- 02Η Βίβλος μαρτυρεί ότι ο Ιησούς είναι ο αιώνιος Λόγος και Θεός, που έγινε άνθρωπος για τη σωτηρία μας.
- 03Ο σταυρός και η ανάσταση είναι η καρδιά της διαφοράς ανάμεσα στον Χριστιανισμό και το Ισλάμ, καθώς εκεί κρίνεται η απάντηση στο πρόβλημα της αμαρτίας.
- 04Ο Ιησούς δηλώνει τον εαυτό του μοναδικό δρόμο προς τον Πατέρα, και η σωτηρία προσφέρεται μόνο στο όνομά του.
- 05Μιλάμε για τις διαφορές με αγάπη και σεβασμό προς κάθε μουσουλμάνο, χωρίς εχθρότητα ούτε γενικεύσεις, ως πρόσκληση και όχι ως καταδίκη.