«Η Μάρθα είχε μια αδελφή που λεγόταν Μαρία· κι αυτή κάθισε στα πόδια του Ιησού κι άκουγε τον λόγο του.»
Λουκάς 10:39
Μάρθα ή Μαρία; Δεν είναι ερώτηση που λύνεται μια για πάντα. Είναι ερώτηση που μας βρίσκει ξανά κάθε πρωί, μέσα στο τρέξιμο της κουζίνας, στα μηνύματα που χτυπούν, στους ανθρώπους που περιμένουν κάτι από εμάς. Κάπου εκεί, ανάμεσα στις δουλειές που δεν τελειώνουν ποτέ, η ψυχή διψάει για λίγη ησυχία με τον Θεό. Και η καρδιά ρωτάει, χαμηλόφωνα, ποιο κομμάτι του εαυτού μας διαλέγουμε σήμερα.
Η σκηνή στο σπίτι της Βηθανίας είναι από τις πιο ζεστές του Ευαγγελίου. Δύο αδελφές, ο ίδιος Κύριος καλεσμένος, και δύο εντελώς διαφορετικοί τρόποι να Τον αγαπήσουν. Αφενός η Μάρθα υποδέχεται, διακονεί, ετοιμάζει. Αφετέρου η Μαρία κάθεται στα πόδια Του και ακούει. Ωστόσο το ερώτημα Μάρθα ή Μαρία δεν στήνει δικαστήριο πάνω σε μια κουρασμένη γυναίκα. Αντίθετα, ανοίγει μια τρυφερή πόρτα προς εκείνο που λείπει σε όλους μας.
Αν αυτή τη στιγμή νιώθεις πιο πολύ Μάρθα παρά Μαρία, μην το διαβάσεις σαν κατηγορώ. Διάβασέ το σαν πρόσκληση. Ο Κύριος δεν μαλώνει τη Μάρθα επειδή υπηρετεί. Της λέει το όνομά της δύο φορές, με στοργή, και τη βοηθάει να ξεχωρίσει το πολλά από το ένα. Επομένως, ας δούμε μαζί τι σημαίνει στην πράξη η καλή μερίδα και πώς μπορεί κι ο πιο πολυάσχολος άνθρωπος να την κρατήσει.
Μάρθα ή Μαρία στη Βηθανία: δύο αδελφές, δύο καρδιές
Ο Λουκάς μας βάζει μέσα σε ένα σπίτι. Η Μάρθα ανοίγει την πόρτα, υποδέχεται τον Ιησού, αναλαμβάνει την περιποίηση. Είναι, με την καλή έννοια, ο άνθρωπος που κρατάει όρθιο το σπιτικό. Η αδελφή της όμως, η Μαρία, κάνει κάτι που τότε ξάφνιαζε: κάθεται στα πόδια του Δασκάλου, στη θέση του μαθητή, και ρουφάει κάθε Του λέξη. (Λουκάς 10:39)
Πρόσεξε ότι το κείμενο δεν περιγράφει μια τεμπέλα και μια εργατική. Αντίθετα, περιγράφει δύο γυναίκες που αγαπούν τον ίδιο Κύριο. Αρχικά, η μία Τον τιμά με τα χέρια της και η άλλη με την προσοχή της. Δηλαδή το ερώτημα Μάρθα ή Μαρία δεν είναι δράση εναντίον προσευχής. Πράγματι, είναι κάτι πιο λεπτό: ποιο πράγμα μπαίνει πρώτο και ποιο δεύτερο μέσα στην καρδιά μας.
Όταν η σειρά μπερδεύεται, ακόμη και η πιο όμορφη υπηρεσία αρχίζει να μας βαραίνει. Δηλαδή η αγάπη γίνεται αγγαρεία, η φιλοξενία γίνεται άγχος, και η παρουσία του Κυρίου, που ήταν ο λόγος για όλα, χάνεται μέσα στον θόρυβο των ετοιμασιών. Επομένως εδώ ακριβώς γεννιέται η ένταση που όλοι αναγνωρίζουμε.
Όταν η πολυπραγμοσύνη πνίγει τη σχέση με τον Θεό
Κάποια στιγμή η Μάρθα δεν αντέχει άλλο. Έρχεται μπροστά στον Ιησού και παραπονιέται: δεν σε νοιάζει που η αδελφή μου με άφησε μόνη να υπηρετώ; Πες της να με βοηθήσει. (Λουκάς 10:40) Πράγματι, είναι μια κραυγή που τη νιώθουμε στο πετσί μας. Δηλαδή δεν είναι κακία· είναι εξάντληση. Ωστόσο έχει δίκιο στα πράγματα και άδικο μόνο στη σειρά τους.
Η απάντηση του Κυρίου δεν είναι επίπληξη, είναι διάγνωση καρδιάς. «Μάρθα, Μάρθα, αγωνιάς και ταράζεσαι για πολλά.» (Λουκάς 10:41) Δεν της λέει ότι τα πολλά είναι αμαρτία. Της δείχνει ότι τα πολλά της έχουν φάει την ησυχία. Η μέριμνα δεν είναι η δουλειά καθαυτή· είναι ο εσωτερικός βρόχος που μας σφίγγει όσο τρέχουμε, η αίσθηση ότι αν σταματήσουμε θα καταρρεύσει ο κόσμος.
Εδώ το ερώτημα Μάρθα ή Μαρία γίνεται καθρέφτης. Πόσες φορές έχουμε νιώσει τη Μάρθα μέσα μας να τρέχει για πράγματα καλά, και όμως να απομακρύνεται από Εκείνον για τον οποίο γίνονται; Ωστόσο ο Κύριος δεν μας ντροπιάζει για αυτό. Σκύβει με τρυφερότητα και ονομάζει το πρόβλημα όχι για να μας πληγώσει, αλλά για να μας ελευθερώσει.
Μάρθα ή Μαρία και το ένα αναγκαίο: η καλή μερίδα
Και τότε έρχεται η καρδιά όλης της ιστορίας. «Ένα όμως είναι το αναγκαίο· κι η Μαρία διάλεξε την καλή μερίδα, που δεν θα της αφαιρεθεί.» (Λουκάς 10:42) Μέσα στον κόσμο των αμέτρητων υποχρεώσεων, ο Κύριος δείχνει ένα και μόνο πράγμα ως απολύτως αναγκαίο: την παρουσία μαζί Του, το να καθίσεις και να ακούσεις.
Η φράση ένα είναι το αναγκαίο δεν ακυρώνει τα υπόλοιπα. Αντίθετα, τα βάζει στη θέση τους. Το φαγητό θα ετοιμαστεί, οι επισκέπτες θα φιλοξενηθούν, οι δουλειές θα γίνουν. Ωστόσο αν λείψει το ένα, όλα τα άλλα μένουν χωρίς ρίζα. Δηλαδή η καλή μερίδα είναι ακριβώς αυτό το ένα: η ζωντανή κοινωνία με τον Χριστό, που τρέφει την ψυχή πριν αυτή προλάβει να αδειάσει.
Πρόσεξε τη μικρή, τεράστια λεπτομέρεια: αυτή η μερίδα δεν αφαιρείται. Ό,τι κάνεις με τα χέρια σου αύριο ξεθωριάζει· η ώρα όμως που πέρασες στα πόδια Του μένει για πάντα. Επομένως, όταν διαλέγουμε ανάμεσα σε Μάρθα ή Μαρία, δεν διαλέγουμε ανάμεσα σε χρήσιμο και άχρηστο. Διαλέγουμε ανάμεσα σε κάτι που τελειώνει και σε κάτι που μένει.
Λίγη ησυχία με τον Θεό μέσα στον θόρυβο
Αν το ένα είναι το αναγκαίο, τότε η πρώτη πρακτική απόφαση είναι απλή και δύσκολη μαζί: να αφήσουμε λίγο χώρο σιωπής. Ο Ψαλμός το λέει σαν εντολή ανάπαυσης, όχι σαν απειλή: «Ησυχάστε και μάθετε ότι εγώ είμαι ο Θεός.» (Ψαλμοί 46:10) Η ησυχία με τον Θεό δεν είναι κενό· είναι ο χώρος όπου ξαναθυμόμαστε ποιος κρατάει τελικά τον κόσμο, και ότι δεν είμαστε εμείς.
Ο ίδιος ο Κύριος καλεί τους μαθητές Του ακριβώς σε αυτό, όταν τους βλέπει εξαντλημένους από τη διακονία. «Ελάτε εσείς ιδιαιτέρως σε έρημο τόπο κι αναπαυθείτε λίγο.» (Μάρκος 6:31) Δηλαδή η ανάπαυση δεν είναι αμοιβή για τους τεμπέληδες· είναι φροντίδα για τους κουρασμένους. Πράγματι η Μάρθα μέσα μας θα πει ότι δεν υπάρχει χρόνος. Ωστόσο ο Ιησούς λέει ότι αυτός ακριβώς ο χρόνος σώζει την ψυχή.
Δεν χρειάζεται να γίνεις μοναχός για να βρεις ησυχία με τον Θεό. Χρειάζεται μικρές, σταθερές γωνιές σιωπής: δέκα λεπτά πριν ξυπνήσει το σπίτι, μια διαδρομή χωρίς ακουστικά, ένα εδάφιο που το κρατάς όλη μέρα. Η καλή μερίδα δεν απαιτεί τέλειες συνθήκες· απαιτεί μόνο να καθίσεις, έστω για λίγο, στα πόδια Του.
Ένα ζητάω: ο πόθος που ξεκουράζει την καρδιά
Η επιλογή της Μαρίας δεν ήταν παρόρμηση της στιγμής· ήταν στάση καρδιάς. Ο Δαβίδ την περιγράφει με μια θαυμάσια εστίαση: «Ένα ζήτησα από τον Κύριο, αυτό θα επιζητώ: να κατοικώ στον οίκο του Κυρίου όλες τις ημέρες της ζωής μου.» (Ψαλμοί 27:4) Μέσα σε χίλιους πόθους, ένας τους τα μαζεύει όλα. Αυτό είναι το αντίδοτο στη διασπορά της Μάρθας.
Όταν η καρδιά μας έχει πολλά κέντρα, σκορπάει. Αντίθετα, όταν αποκτά ένα κέντρο, ησυχάζει. Δηλαδή το θέμα δεν είναι να κάνουμε λιγότερα, αλλά να αγαπήσουμε Έναν περισσότερο, ώστε όλα τα υπόλοιπα να βρουν τη σωστή τους θέση γύρω Του. Επομένως η υπηρεσία της Μάρθας δεν χάνεται· μεταμορφώνεται, γιατί πια ρέει από την κοινωνία και όχι από την αγωνία.
Γι' αυτό το ερώτημα Μάρθα ή Μαρία δεν λύνεται με ενοχή αλλά με έρωτα. Δεν προσπαθούμε να γίνουμε λιγότερο δραστήριοι· αφήνουμε τον Χριστό να γίνει πιο πολύτιμος. Και όσο Εκείνος μεγαλώνει μέσα μας, τόσο η ησυχία με τον Θεό σταματά να είναι ένα ακόμη καθήκον στη λίστα και γίνεται το αγαπημένο κομμάτι της ημέρας.
Η πρόσκληση στους κουρασμένους: έλα και αναπαύσου
Ίσως διαβάζεις αυτές τις γραμμές κουρασμένος, με μια λίστα που δεν τελειώνει και μια ενοχή που ψιθυρίζει ότι προσεύχεσαι λίγο. Άκουσε τότε όχι εμένα, αλλά Εκείνον: «Ελάτε σε μένα όλοι όσοι κοπιάζετε κι είστε φορτωμένοι, κι εγώ θα σας αναπαύσω.» (Ματθαίος 11:28) Δηλαδή η πρόσκληση δεν απευθύνεται στους τέλειους. Αντίθετα, απευθύνεται ακριβώς στους εξουθενωμένους, στους πολυάσχολους, στις σύγχρονες Μάρθες με την καλή καρδιά.
Πρόσεξε ότι ο Κύριος δεν λέει «κάνε περισσότερα και τότε θα ξεκουραστείς». Αντίθετα, λέει «έλα, και θα σε αναπαύσω εγώ». Η ανάπαυση δεν είναι έπαθλο της απόδοσής μας· είναι δώρο της χάρης Του. Πράγματι, ο Παύλος μας μαθαίνει να αφήνουμε τη μέριμνα στα χέρια Του μέσα από την προσευχή με ευχαριστία, ώστε η ειρήνη Του να φρουρεί την καρδιά μας. (Φιλιππησίους 4:6) Αν θέλεις να μάθεις να μελετάς έτσι τη Γραφή, βαθιά και με ησυχία, θα βοηθήσει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος.
Λοιπόν, Μάρθα ή Μαρία; Η αλήθεια είναι ότι μέσα μας ζουν και οι δύο, και ο Κύριος αγαπάει και τις δύο. Δεν σου ζητάει να σταματήσεις να φροντίζεις τους ανθρώπους σου. Σου ζητάει μόνο να καθίσεις πρώτα στα πόδια Του, να πάρεις την καλή μερίδα, και μετά να σηκωθείς να υπηρετήσεις από γεμάτη και όχι από άδεια καρδιά. Αυτό είναι το ένα αναγκαίο, και είναι δικό σου, σήμερα.
Βασικά σημεία
- 01Το ερώτημα Μάρθα ή Μαρία δεν είναι δράση εναντίον προσευχής· είναι ποιο πράγμα μπαίνει πρώτο μέσα στην καρδιά μας.
- 02Ο Κύριος δεν μαλώνει τη Μάρθα επειδή υπηρετεί, αλλά τη βοηθάει με τρυφερότητα να ξεχωρίσει το πολλά από το ένα αναγκαίο.
- 03Η καλή μερίδα είναι η ζωντανή κοινωνία με τον Χριστό, και αυτή, σε αντίθεση με τις δουλειές που τελειώνουν, δεν αφαιρείται ποτέ.
- 04Λίγη ησυχία με τον Θεό δεν είναι ακόμη ένα καθήκον, αλλά ο χώρος όπου η κουρασμένη ψυχή ξαναγεμίζει με χάρη.
- 05Η ανάπαυση δεν είναι έπαθλο της απόδοσής μας· είναι δώρο του Χριστού σε όσους κοπιάζουν και είναι φορτωμένοι.