«Η σοφή γυναίκα χτίζει το σπιτικό της, η άμυαλη όμως το γκρεμίζει με τα ίδια της τα χέρια.»
Παροιμίες 14:1
Νιώθεις πολλές φορές ότι η μέρα σου εξανεμίζεται σε πράγματα που κανείς δεν προσέχει: ένα πλυντήριο ακόμα, ένα μάθημα που εξηγείς για τρίτη φορά, μια αγκαλιά στις δύο τα ξημερώματα. Και κάπου εκεί σου έρχεται η σκέψη: «μετράει τίποτα απ' όλα αυτά;». Η Βίβλος δίνει μια απάντηση που ίσως σε εκπλήξει, γιατί όταν η σοφή γυναίκα χτίζει, χτίζει με ακριβώς αυτά τα μικρά, αόρατα τούβλα. Δεν είσαι απλώς «αυτή που τρέχει το σπίτι». Είσαι αρχιτέκτονας ενός θεμελίου που θα κρατήσει γενιές.
Ο κόσμος γύρω σου σου λέει το αντίθετο. Δηλαδή σου ψιθυρίζει ότι η πραγματική αξία βρίσκεται κάπου αλλού, σε έναν τίτλο, σε μια καριέρα, σε οτιδήποτε εκτός σπιτιού. Ωστόσο ο Λόγος του Θεού αντιστρέφει εντελώς αυτή την κλίμακα. Επομένως παρουσιάζει τον ρόλο της μητέρας όχι ως δευτερεύουσα θέση, αλλά ως μια ενεργή, δημιουργική σοφία που ο ίδιος ο Θεός θεσμοθέτησε.
Σ' αυτό το άρθρο θα δούμε γιατί η καθημερινή σου επιλογή χτίζει ή γκρεμίζει το σπιτικό σου, τι σημαίνει πραγματικά η βιβλική υποταγή (και τι δεν σημαίνει), και πώς οι μεγαλύτερες γυναίκες της εκκλησίας περνούν αυτή τη σοφία στις νεότερες, με τρυφερότητα και αλήθεια μαζί.
Τι σημαίνει «η σοφή γυναίκα χτίζει το σπίτι της»
Υπάρχει ένα εδάφιο που συμπυκνώνει όλη την αλήθεια για τη δύναμή σου ως μητέρα. Λέει ότι η σοφή γυναίκα οικοδομεί το σπιτικό της, ενώ η άφρονη το κατεδαφίζει με τα ίδια της τα χέρια. (Παροιμίες 14:1) Πρόσεξε τη φράση «με τα ίδια της τα χέρια». Δηλαδή το γκρέμισμα δεν έρχεται πάντα από κάποια μεγάλη καταστροφή απ' έξω. Συχνά έρχεται από μέσα, από τις δικές μας καθημερινές επιλογές.
Επομένως η ερώτηση δεν είναι «αν» χτίζεις, αλλά «τι» χτίζεις. Δηλαδή κάθε μέρα βάζεις ένα τούβλο. Για παράδειγμα, μια κουβέντα γεμάτη υπομονή είναι ένα τούβλο. Αντίθετα, ένα ξέσπασμα οργής είναι μια γρατζουνιά στον τοίχο. Έτσι λοιπόν, όταν λέμε ότι χτίζω το σπιτικό μου, εννοούμε κάτι πολύ συγκεκριμένο: φτιάχνω, πέτρα την πέτρα, τον χαρακτήρα, την ασφάλεια και την πίστη των ανθρώπων που ζουν κάτω από τη στέγη μου.
Πραγματικά, η σοφία εδώ δεν είναι πανεπιστημιακή γνώση. Είναι η ικανότητα να ζεις σωστά μέσα στην πραγματικότητα όπως ο Θεός την έφτιαξε. Γι' αυτό και η σοφή γυναίκα δεν περιμένει «ιδανικές συνθήκες» για να χτίσει το σπίτι της. Αντίθετα, η σοφή γυναίκα χτίζει μέσα στην κούραση, μέσα στο χάος, μέσα στις ατέλειες, επειδή ξέρει ότι ο Θεός τιμά αυτό το αθόρυβο, σταθερό έργο. Έτσι λοιπόν, όταν η σοφή γυναίκα χτίζει, δείχνει σοφία ακριβώς στο ότι ξεκινάει τώρα, με ό,τι έχει.
Η υποταγή δεν είναι καταπίεση, αλλά δημιουργική σοφία
Εδώ πρέπει να σταθούμε με προσοχή, γιατί λίγες λέξεις έχουν παρεξηγηθεί τόσο πολύ. Όταν η Βίβλος καλεί τη γυναίκα να υποτάσσεται στον άντρα της σαν στον Κύριο, (Εφεσίους 5:22) πολλοί ακούν «κατωτερότητα». Όμως αυτό δεν λέει το κείμενο. Πρώτα απ' όλα, η ίδια η Γραφή ξεκαθαρίζει ότι όλοι οι πιστοί υποτάσσονται ο ένας στον άλλον με φόβο Θεού. (Εφεσίους 5:21) Η υποταγή λοιπόν δεν είναι ταπείνωση της γυναίκας, είναι στάση καρδιάς όλων μας απέναντι στον Θεό.
Επιπλέον, ενώπιον του Θεού, άντρας και γυναίκα είναι απολύτως ίσοι. Δηλαδή στον Χριστό δεν υπάρχει «αρσενικό και θηλυκό», είστε όλοι ένα. (Γαλάτες 3:28) Η ισότητά μου, λοιπόν, δεν απειλείται από την υποταγή, γιατί μιλάμε για δύο διαφορετικά πράγματα: η αξία είναι ίδια, οι ρόλοι όμως διαφέρουν. Όπως ο διευθυντής και ο υπάλληλος έχουν ίση ανθρώπινη αξία αλλά διαφορετική θέση, έτσι και στην οικογένεια ο Θεός όρισε μια τάξη, όχι μια ιεραρχία αξίας.
Το ίδιο το κείμενο τονίζει ότι αυτή η τάξη «πρέπει εν Κυρίω». (Κολοσσαείς 3:18) Δεν πρόκειται για κάποιο πολιτισμικό έθιμο μιας περασμένης εποχής, αλλά για εντολή του ίδιου του Θεού. Άρα η υποταγή της γυναίκας δεν είναι παθητική σιωπή. Είναι ενεργή, έξυπνη, γενναία συνεργασία με το σχέδιο που ο Δημιουργός έβαλε για να ευδοκιμήσει η οικογένεια.
Γιατί οι κοσμικές απαντήσεις αφήνουν την οικογένεια αστήρικτη
Ας είμαστε ειλικρινείς: ο κόσμος υπόσχεται στη γυναίκα ελευθερία αν πετάξει από πάνω της κάθε ιδέα ρόλων και τάξης. Ακούγεται δίκαιο, ακόμα και απελευθερωτικό. Στην πράξη όμως, όταν κανείς δεν αναλαμβάνει ευθύνη και ο καθένας κάνει ό,τι του φαίνεται σωστό, το σπίτι δεν γίνεται πιο ελεύθερο. Γίνεται πιο εύθραυστο. Η αναρχία δεν λύνει τις συγκρούσεις, τις πολλαπλασιάζει.
Γιατί όμως τσακώνεσαι συνέχεια με τον σύζυγό σου, ακόμα κι όταν αγαπιέστε; Η Βίβλος δίνει μια βαθιά απάντηση που πάει πίσω στη Γένεση. Όταν μπήκε η αμαρτία στον κόσμο, μπήκε κι ένας μόνιμος αγώνας εξουσίας μέσα στον γάμο. Αυτή είναι η κρυφή ρίζα πολλών καθημερινών εντάσεων. Δεν είναι ότι κάτι πάει στραβά μ' εσένα ή με τον άντρα σου προσωπικά. Είναι ότι όλοι κουβαλάμε αυτή την πληγή από την πτώση.
Εδώ είναι που οι κοσμικές συνταγές αποτυγχάνουν. Δηλαδή σου λένε να παλέψεις πιο σκληρά για τον έλεγχο. Όμως ο Θεός σου προσφέρει κάτι καλύτερο: όχι μάχη, αλλά τάξη που φέρνει ειρήνη. Μέσα σ' αυτή την τάξη ο άντρας καλείται να ζει με κατανόηση, αποδίδοντας τιμή στη γυναίκα ως συγκληρονόμο της χάρης της ζωής, ώστε να μην εμποδίζονται οι προσευχές τους. (Α' Πέτρου 3:7) Όταν η σοφή γυναίκα χτίζει πάνω σ' αυτή τη θεϊκή τάξη, αντί να την ανατρέπει, το σπιτικό αποκτά θεμέλιο που αντέχει στους σεισμούς της καθημερινότητας.
Πώς οι έμπειρες γυναίκες περνούν τη σοφία στις νεότερες
Δεν χρειάζεται να ανακαλύψεις τα πάντα μόνη σου. Ο Θεός έβαλε μέσα στην εκκλησία έναν όμορφο μηχανισμό: οι μεγαλύτερες, έμπειρες γυναίκες διδάσκουν τις νεότερες πώς να αγαπούν τους άντρες τους, πώς να αγαπούν τα παιδιά τους, πώς να φροντίζουν το σπιτικό τους. (Τίτο 2:4) Πρόκειται για μαθητεία ζωής, όχι για θεωρία. Μια πιο ώριμη αδελφή που σου δείχνει, με το παράδειγμά της, πώς κρατιέται γερό ένα σπίτι.
Αυτό αλλάζει τα πάντα για μια κουρασμένη μητέρα. Δεν είσαι μόνη, και δεν είσαι η πρώτη που περνάει αυτό που περνάς. Γι' αυτό σε ενθαρρύνουμε να βρεις μια τέτοια σχέση, ίσως μέσα από μια υγιή τοπική εκκλησία ή μέσα από στοχευμένη βιβλική κατάρτιση, όπως αυτή που προσφέρει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος. Η σοφία μεταδίδεται καλύτερα από καρδιά σε καρδιά.
Εξάλλου, πρόσεξε ότι η ίδια η Γραφή θεωρεί αυτή τη διδασκαλία τόσο σημαντική, ώστε τη συνδέει με τη μαρτυρία του ευαγγελίου: όταν το σπιτικό λειτουργεί κατά Θεόν, ο λόγος του Θεού δεν δυσφημείται. (Τίτο 2:5) Δηλαδή ο τρόπος που χτίζεις το σπίτι σου γίνεται κήρυγμα. Οι γείτονες, οι συγγενείς, τα ίδια σου τα παιδιά βλέπουν κάτι αληθινό και ελκυστικό στην πίστη σου.
Πρακτικά βήματα: πώς η σοφή γυναίκα χτίζει κάθε μέρα
Όλα αυτά ακούγονται ωραία, αλλά τι κάνεις αύριο το πρωί; Πρώτον, αλλάζεις την οπτική σου για τη μέρα. Όταν κουραστείς, θύμισε στον εαυτό σου ότι αυτή τη στιγμή, με αυτή την κουβέντα, χτίζω το σπιτικό μου. Δεύτερον, πρόσεχε τη γλώσσα σου. Η σοφή μητέρα ανοίγει το στόμα της με σοφία και στη γλώσσα της υπάρχει νόμος ευγένειας. (Παροιμίες 31:26) Τα λόγια σου είναι από τα ισχυρότερα εργαλεία στα χέρια σου.
Τρίτον, επένδυσε συνειδητά στους ανθρώπους σου. Δίδαξε το παιδί σου από νωρίς τον δρόμο που πρέπει να πάρει, και δεν θα ξεστρατίσει απ' αυτόν ούτε όταν γεράσει. (Παροιμίες 22:6) Η σταθερότητα σήμερα γίνεται ρίζα αύριο. Τέταρτον, συνεργάσου με τον άντρα σου αντί να ανταγωνίζεσαι. Η γνώμη σου μετράει, η σοφία σου μετράει, και ένας συνετός σύζυγος θα τη ζητήσει. Η τάξη του Θεού δεν σε σωπαίνει, σε βάζει στην ομάδα ως πολύτιμη συνεργάτιδα.
Τέλος, μη χτίζεις με δικές σου δυνάμεις μόνο. Δηλαδή στήριξε όλο αυτό το έργο στην προσευχή και στη χάρη του Θεού. Πραγματικά, καμία οικογένεια της Βίβλου δεν ήταν τέλεια, κι όμως ο Θεός χτίζει μέσα από ατελείς ανθρώπους. Αυτό σου βγάζει το βάρος της τελειότητας από πάνω. Δεν χτίζεις μόνη. Χτίζεις μαζί Του, και Εκείνος συμπληρώνει εκεί που εσύ αδυνατείς.
Βασικά σημεία
- 01Όταν η σοφή γυναίκα χτίζει, χρησιμοποιεί τα καθημερινά, αόρατα τούβλα: τα λόγια, την υπομονή και τις μικρές επιλογές που κανείς δεν χειροκροτεί.
- 02Η υποταγή στη Βίβλο δεν σημαίνει κατωτερότητα. Άντρας και γυναίκα είναι απολύτως ίσοι ενώπιον του Θεού, αλλά έχουν διαφορετικούς ρόλους μέσα στην οικογένεια.
- 03Ο ρόλος της μητέρας είναι θεσμοθετημένος από τον Θεό, όχι πολιτισμικό έθιμο. Είναι ενεργή, δημιουργική σοφία που χτίζει το θεμέλιο της οικογένειας.
- 04Δεν χτίζεις μόνη σου: οι έμπειρες γυναίκες διδάσκουν τις νεότερες, και ο ίδιος ο Θεός συμπληρώνει με τη χάρη Του εκεί που εσύ αδυνατείς.