«Ο Θεός μας όμως είναι στον ουρανό· έκανε όλα όσα θέλησε.»
Ψαλμοί 115:3
Υπάρχει μια στιγμή που τη γνωρίζουν σχεδόν όλοι. Κάθεσαι αργά το βράδυ και ο νους τρέχει σε όσα δεν ελέγχεις. Μια διάγνωση, μια δουλειά που χάθηκε, ένα παιδί που απομακρύνθηκε, ειδήσεις από έναν κόσμο που γκρεμίζεται. Τότε γεννιέται η ερώτηση που σπρώχνει κάτω από όλες τις άλλες: ποιος κρατά τελικά τα πάντα; Εδώ ακριβώς μιλά η κυριαρχία του Θεού. Δεν είναι ένα κρύο δόγμα· είναι μια απάντηση που μπορεί ή να σε φοβίσει ή να σε αναπαύσει.
Η Γραφή δεν διστάζει να το πει καθαρά: ο Θεός κάνει «ό,τι του αρέσει» στον ουρανό και στη γη. Για κάποιους αυτό ακούγεται απειλητικό. Δηλαδή, σαν να είμαστε πιόνια σε ένα παιχνίδι που δεν καταλαβαίνουμε. Για άλλους, ωστόσο, είναι η πιο βαθιά ανάπαυση που υπάρχει. Πίσω από το χάος των ημερών στέκεται ένα χέρι σταθερό, σοφό και γεμάτο αγάπη. Επομένως το ζήτημα δεν είναι αν ο Θεός κρατά τα πάντα. Το ερώτημα είναι τι λογής Θεός τα κρατά.
Σε αυτό το άρθρο θα δούμε τι εννοεί πραγματικά η Βίβλος όταν μιλά για τον Κύριο που εξουσιάζει τα πάντα. Θα δούμε επίσης γιατί αυτό δεν σημαίνει μοιρολατρία. Τέλος, θα δούμε πώς η αλήθεια αυτή γίνεται μαξιλάρι τις νύχτες που όλα μοιάζουν εκτός ελέγχου.
Τι σημαίνει πραγματικά η κυριαρχία του Θεού
Όταν η Γραφή λέει ότι ο Θεός είναι κυρίαρχος, εννοεί κάτι απλό και συγκλονιστικό. Τίποτα δεν Του ξεφεύγει και τίποτα δεν Τον αναγκάζει. Δεν βασιλεύει αντιδρώντας στα γεγονότα, σαν να Τον προλαβαίνει η ιστορία. Αντίθετα, βασιλεύει επειδή τα πάντα κινούνται μέσα στη βουλή Του. Πράγματι, ο ψαλμωδός το συνοψίζει με μια φράση που δεν αφήνει περιθώρια (Ψαλμοί 115:3).
Αυτό δεν είναι αλαζονεία εξουσίας· είναι η φύση του αληθινού Θεού. Ένας θεός που δεν κάνει ό,τι θέλει, που η βουλή του μπλοκάρεται από τις περιστάσεις, δεν θα ήταν Θεός αλλά ένα ακόμη πλάσμα. Ο προφήτης Δανιήλ, μέσα από την εξορία, είδε αυτή την αλήθεια στο μεγαλείο της. Δηλαδή, κανείς δεν μπορεί να σταματήσει το χέρι Του ούτε να Του ζητήσει λογαριασμό (Δανιήλ 4:35).
Πρόσεξε ωστόσο κάτι κρίσιμο. Η κυριαρχία του Θεού δεν είναι ποτέ μια αφηρημένη δύναμη χωρίς πρόσωπο. Είναι η εξουσία ενός Πατέρα. Δεν συναντάμε μια απρόσωπη μοίρα που τυλίγει τα πάντα σαν ομίχλη. Αντίθετα, συναντάμε Εκείνον που γνωρίζει το τέλος από την αρχή και έχει δεσμευτεί να εκτελέσει το θέλημά Του (Ησαΐας 46:9). Επομένως δεν είμαστε στα χέρια ενός τυφλού νόμου, αλλά ενός Θεού που έχει σχέδιο και όνομα για εμάς.
Το κρυφό χέρι του Θεού πίσω από τα γεγονότα
Αν περιμένεις την κυριαρχία του Θεού να φανεί μόνο με κεραυνούς και θαύματα, μάλλον θα την προσπεράσεις. Τις περισσότερες φορές, ωστόσο, δουλεύει κρυμμένη. Δουλεύει μέσα από συμπτώσεις που δεν είναι συμπτώσεις, μέσα από ανθρώπους που αγνοούν ότι Τον υπηρετούν. Ένας παλιός πιστός το έλεγε ωραία: η λέξη «τύχη» δεν υπάρχει στο λεξικό της πίστης. Δηλαδή, αυτό που ο κόσμος ονομάζει τύχη, η πίστη το ονομάζει πρόνοια (Παροιμίες 21:1).
Η χριστιανική παράδοση μιλά συχνά για τον θείο σκακιστή. Κινεί τα κομμάτια με απόλυτη τέχνη πάνω στη σκακιέρα της ιστορίας. Δες, για παράδειγμα, πώς το αποτυπώνει η Γραφή. Ακόμη και η καρδιά των ισχυρών είναι στο χέρι Του σαν ρυάκι νερού που το γυρίζει όπου θέλει (Δανιήλ 4:35). Οι αυτοκρατορίες ανεβαίνουν και πέφτουν· κανένας θρόνος, όμως, δεν στέκεται έξω από τον έλεγχό Του.
Δεν είναι μόνο η μεγάλη ιστορία. Είναι και ο κόσμος που δεν βλέπουμε. Το σύμπαν που δεν διαλύεται, η ύλη που μένει συγκροτημένη, οι νόμοι που κρατούν τα πάντα στη θέση τους. Πράγματι, ο απόστολος Παύλος λέει ότι μέσα σε Εκείνον τα πάντα συγκρατούνται (Κολοσσαείς 1:17). Δεν είναι ένας Θεός που έφτιαξε τον κόσμο και αποτραβήχτηκε. Αντίθετα, είναι ο Συντηρητής που αυτή τη στιγμή κρατά ενωμένο και το πιο μικρό άτομο και την πιο κρυφή λεπτομέρεια της μέρας σου.
Γιατί αυτή δεν είναι μοιρολατρία
Εδώ χρειάζεται προσοχή, γιατί πολλοί μπερδεύουν αυτή την αλήθεια με τη μοιρολατρία. Η μοιρολατρία λέει: «ό,τι είναι να γίνει θα γίνει, οπότε γιατί να προσπαθώ;» Είναι μια παγερή παραίτηση μπροστά σε μια τυφλή δύναμη. Η βιβλική πίστη, ωστόσο, λέει κάτι εντελώς διαφορετικό. Ο Θεός που κρατά τα πάντα είναι ο ίδιος που μετράει τις τρίχες του κεφαλιού σου και νοιάζεται για κάθε σπουργίτι (Ματθαίος 10:29). Επομένως δεν παραιτείσαι· εμπιστεύεσαι.
Η διαφορά εδώ είναι ζωτική. Μια μοιρολατρία αφαιρεί την ευθύνη και την προσευχή· η κυριαρχία του Θεού, αντίθετα, τις θεμελιώνει. Επειδή ακριβώς ο Θεός κατευθύνει τα βήματα του ανθρώπου, αξίζει να βαδίζεις πιστά (Ψαλμοί 37:23). Επειδή απαντά στις προσευχές, αξίζει να προσεύχεσαι. Δηλαδή, ο κυρίαρχος Θεός δεν ακυρώνει τις πράξεις μας· τις περιλαμβάνει στο σχέδιό Του. Ο Ιωσήφ, πουλημένος και προδομένος, το διατύπωσε αργότερα τέλεια στους αδελφούς του: εσείς το σκεφτήκατε για κακό, μα ο Θεός το όρισε για καλό.
Κάτι ακόμη, που δεν πρέπει να ειπωθεί γλιστερά. Η αλήθεια αυτή δεν σημαίνει ότι θα εξηγούμε κάθε πόνο. Ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς, όταν έπεσε ο πύργος στον Σιλωάμ και σκότωσε δεκαοχτώ ανθρώπους, αρνήθηκε να πει ότι ήταν χειρότεροι αμαρτωλοί. Οι δίκαιοι, εξάλλου, δεν εξαιρούνται από τον πόνο, την αρρώστια ή τη θλίψη. Δεν έχουμε πάντα τις εξηγήσεις. Έχουμε όμως τον λόγο Του ότι τίποτα δεν φτάνει σ' εμάς χωρίς να περάσει πρώτα από το φίλτρο της αγάπης Του.
Η ασφάλεια και η ανάπαυση που φέρνει η πρόνοια του Θεού στη ζωή μου
Αν όλα τα παραπάνω είναι αλήθεια, τότε αλλάζει ριζικά ο τρόπος που κοιμάσαι το βράδυ. Δηλαδή, η κυριαρχία του Θεού δεν είναι ιδέα για συζήτηση· είναι ένα μαξιλάρι για ανάπαυση. Ο φύλακας του λαού Του ούτε νυστάζει ούτε κοιμάται (Ψαλμοί 121:4). Κάποιος το είπε πανέμορφα: είναι η αγρύπνια του Θεού που μας κρατά ασφαλείς. Όσο εσύ κοιμάσαι, εξάλλου, Εκείνος δεν κλείνει μάτι.
Σκέψου την παλιά ιστορία του διωγμένου χριστιανού που κρύφτηκε σε μια σπηλιά. Οι διώκτες τον πλησίαζαν. Μέσα σε λίγα λεπτά, ωστόσο, μια αράχνη ύφανε τον ιστό της στο άνοιγμα. Οι διώκτες είδαν τον ιστό, σκέφτηκαν ότι κανείς δεν είχε μπει εκεί και προσπέρασαν. Με τον Θεό, ένας λεπτός ιστός αράχνης γίνεται τείχος· χωρίς Εκείνον, αντίθετα, ένα τείχος γίνεται ιστός αράχνης. Επομένως η ασφάλεια και η ανάπαυση στον Θεό δεν εξαρτώνται από τα τείχη μας, αλλά από το ποιος στέκεται πίσω τους.
Η μεγαλύτερη υπόσχεση έρχεται τελευταία. Δεν είναι ότι θα μας λείψουν τα δύσκολα. Είναι, πράγματι, ότι ο κυρίαρχος Θεός τα συνυφαίνει όλα, ακόμη και τα πιο σκοτεινά, για το καλό όσων Τον αγαπούν (Ρωμαίους 8:28). Αυτό δεν λέει ότι όλα είναι καλά. Λέει, ωστόσο, ότι όλα στα χέρια Του οδηγούνται προς το καλό. Αν θέλεις να σκάψεις βαθύτερα, μπορείς να βρεις μαθήματα και μελέτες στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου η διδασκαλία της Γραφής συναντά την καθημερινή ζωή.
Από τον φόβο στην εμπιστοσύνη: η κυριαρχία του Θεού ως πρόσκληση
Ίσως διαβάζεις αυτές τις γραμμές και νιώθεις μακριά από όλα αυτά. Ίσως παλεύεις με ερωτήματα δίχως εύκολες απαντήσεις, ή κουβαλάς έναν πόνο που κανένα κεφάλαιο δεν τον εξηγεί. Αν είναι έτσι, η κυριαρχία του Θεού δεν σου ζητά να καταπιείς μια θεωρία. Αντίθετα, σου προσφέρει ένα Πρόσωπο. Δηλαδή, δεν χρειάζεται να καταλάβεις τα πάντα για να εμπιστευτείς Εκείνον που τα κρατά όλα.
Η πρόσκληση είναι απλή, μα όχι εύκολη: να αφήσεις την ψευδαίσθηση ότι εσύ πρέπει να κρατάς τα πάντα. Πράγματι, υπάρχει τεράστια ελευθερία στο να παραδώσεις τον έλεγχο σε Κάποιον σοφότερο και πιο στοργικό. Όχι με την παραίτηση της μοιρολατρίας, ωστόσο, αλλά με την ανάπαυση του παιδιού που αφήνεται στην αγκαλιά του πατέρα, ακόμη κι όταν δεν βλέπει τον δρόμο.
Το κρυφό χέρι του Θεού δεν σταμάτησε να εργάζεται επειδή εσύ έπαψες να το βλέπεις. Αυτή τη στιγμή, μέσα στις λεπτομέρειες που σου φαίνονται τυχαίες, ο ίδιος Θεός που είπε «η βουλή μου θα σταθεί» υφαίνει την ιστορία σου. Δεν είσαι πιόνι σε ένα τυφλό παιχνίδι. Είσαι αγαπημένο παιδί στα χέρια ενός Πατέρα που κάνει ό,τι Του αρέσει· κι αυτό που Του αρέσει, για όσους είναι δικοί Του, είναι πάντα το καλό (Ψαλμοί 115:3).
Βασικά σημεία
- 01Η κυριαρχία του Θεού σημαίνει ότι τίποτα δεν Του ξεφεύγει και τίποτα δεν Τον αναγκάζει· κάνει «ό,τι του αρέσει» στον ουρανό και στη γη, μα πάντα ως στοργικός Πατέρας και όχι ως απρόσωπη δύναμη.
- 02Το κρυφό χέρι του Θεού εργάζεται κυρίως μέσα από όσα μοιάζουν τυχαία· ό,τι ο κόσμος λέει τύχη, η πίστη το ονομάζει πρόνοια, και ακόμη και η καρδιά των ισχυρών είναι στο χέρι Του.
- 03Αυτή η αλήθεια δεν είναι μοιρολατρία: δεν ακυρώνει την προσευχή και την ευθύνη, τις θεμελιώνει· και δεν εξηγεί γλιστερά κάθε πόνο, αφού ούτε οι δίκαιοι εξαιρούνται από τη θλίψη.
- 04Η ασφάλεια και η ανάπαυση στον Θεό δεν στηρίζονται στα δικά μας τείχη αλλά στον Φύλακα που ούτε νυστάζει ούτε κοιμάται, και που συνυφαίνει τα πάντα για το καλό όσων Τον αγαπούν.
- 05Η πρόσκληση δεν είναι να καταλάβεις τα πάντα, αλλά να εμπιστευτείς Εκείνον που τα κρατά όλα, αφήνοντας την ψευδαίσθηση ότι ο έλεγχος πρέπει να είναι στα δικά σου χέρια.