«Θα σε υμνώ, γιατί με έπλασες με φόβο και θαυμασμό. Θαυμαστά είναι τα έργα σου, και η ψυχή μου το γνωρίζει πολύ καλά.»
Ψαλμοί 139:14
Σήκωσε για μια στιγμή το βλέμμα από αυτές τις γραμμές και πρόσεξε τι κάνει αυτή τη στιγμή το σώμα σου. Το δέρμα σου νιώθει τη θερμοκρασία του δωματίου. Η μύτη σου μάλλον έχει ήδη ξεχωρίσει μια μυρωδιά που σχεδόν δεν πρόσεξες. Τα αυτιά σου φιλτράρουν δεκάδες ήχους και κρατούν μόνο όσους έχουν σημασία. Όλα αυτά συμβαίνουν χωρίς καμία προσπάθεια από εσένα, και όμως είναι από τα πιο εκπληκτικά πράγματα που υπάρχουν στο σύμπαν. Το θαύμα των αισθήσεων είναι ότι τα ζούμε κάθε δευτερόλεπτο και σχεδόν ποτέ δεν σταματάμε να το θαυμάσουμε.
Όταν μιλάμε για τις πέντε αισθήσεις, σχεδόν πάντα σκεφτόμαστε πρώτα την όραση. Ωστόσο, η αφή, η οσμή και η ακοή κρύβουν εξίσου μεγάλα θαύματα, που συχνά τα προσπερνάμε. Το δέρμα είναι ένα ολόκληρο όργανο που μετράει πίεση, πόνο, ζέστη και κρύο. Η μύτη ξεχωρίζει χιλιάδες αρώματα. Το αυτί μετατρέπει αόρατα κύματα αέρα σε λόγο και μουσική. Καθένα από αυτά είναι ένα αριστούργημα του σώματος, λεπτεπίλεπτα σχεδιασμένο.
Σε αυτό το άρθρο θα κοιτάξουμε από κοντά αυτές τις τρεις λιγότερο τραγουδισμένες αισθήσεις. Δεν θα το κάνουμε όμως σαν ψυχροί επιστήμονες. Θα το κάνουμε σαν παιδιά που ανοίγουν το δώρο τους και αναρωτιούνται ποιος μπήκε σε τόσο κόπο γι' αυτά. Επειδή πίσω από κάθε αίσθηση υπάρχει ένας σχεδιασμός, και πίσω από κάθε σχεδιασμό υπάρχει ένας Σχεδιαστής που μας αγαπά.
Η αφή: το πρώτο θαύμα των αισθήσεων στο δέρμα σου
Έχεις σταματήσει ποτέ να σκεφτείς το θαύμα του δέρματός σου; Είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος, ένα ρούχο που σου χαρίστηκε τη μέρα που γεννήθηκες και σου ταιριάζει τέλεια σε όλη σου τη ζωή. Καλύπτει περίπου δύο τετραγωνικά μέτρα και ζυγίζει κατά μέσο όρο τρία κιλά. Αρχικά μοιάζει με ένα απλό περιτύλιγμα, όμως είναι κάτι πολύ πιο έξυπνο από αυτό.
Σκέψου τι κάνει ταυτόχρονα αυτό το δέρμα. Αφενός δεν αφήνει το νερό να μπει μέσα, αφετέρου επιτρέπει στον ιδρώτα να βγει προς τα έξω. Επιπλέον, σου δίνει την ικανότητα να ξεχωρίζεις αν κρατάς ένα ή δύο φύλλα χαρτιού. Δηλαδή μετράει την πίεση και τον πόνο, αλλά και το κρύο και τη ζέστη, και τα μεταφέρει όλα στον εγκέφαλο μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Πραγματικά, εκατομμύρια μικροσκοπικά κύτταρα δουλεύουν αδιάκοπα για να σε κρατούν ασφαλή.
Επιπλέον, η αφή δεν είναι μόνο προστασία· είναι και στοργή. Για παράδειγμα, μια χειραψία, η αγκαλιά ενός γονιού, το χάδι σε ένα παιδί που κλαίει· όλα αυτά περνούν μέσα από τον αισθητήρα της αφής. Πραγματικά, δεν είναι τυχαίο ότι ο Θεός μάς έπλασε με τέτοιο τρόπο ώστε η τρυφερότητα να φτάνει στην καρδιά μέσα από το δέρμα. Συνεπώς, ένα τόσο σοφό σύστημα δεν προέκυψε από το τίποτα. Δηλαδή ο ψαλμωδός το ομολογεί με δέος, αναγνωρίζοντας ότι το ίδιο το σώμα του είναι μαρτυρία θαύματος (Ψαλμοί 139:14).
Δηλαδή, πριν καν δούμε τον ουρανό ή τη θάλασσα, έχουμε ήδη μπροστά μας μια απόδειξη σοφίας: το ίδιο μας το δέρμα. Πραγματικά, αν σταθούμε να το προσέξουμε, αυτό το καθημερινό αριστούργημα του σώματος γίνεται προσευχή ευγνωμοσύνης.
Η οσμή: η μύτη που ξεχωρίζει χιλιάδες μυρωδιές
Πέρασε ποτέ μπροστά σου μια μυρωδιά που σε ταξίδεψε αμέσως στην παιδική σου ηλικία; Για παράδειγμα, η μυρωδιά του ψωμιού στον φούρνο, το άρωμα ενός λουλουδιού, η οσμή της βροχής πάνω στο χώμα. Πραγματικά, η αίσθηση της όσφρησης έχει μια παράξενη δύναμη: συνδέεται κατευθείαν με τη μνήμη και το συναίσθημα. Αρχικά μοιάζει με κάτι ασήμαντο, όμως κρύβει ένα από τα πιο εκλεπτυσμένα συστήματα του σώματος.
Ο άνθρωπος μπορεί κανονικά να ξεχωρίσει γύρω στις τέσσερις χιλιάδες διαφορετικές μυρωδιές, και κάποιοι ειδικοί υπολογίζουν πως ο αριθμός φτάνει πολύ ψηλότερα. Δηλαδή η μύτη σου είναι ένα εργαστήριο που αναλύει αόρατα μόρια στον αέρα και τα μεταφράζει σε «καφές», «θάλασσα» ή «κίνδυνος, καίγεται κάτι». Ωστόσο, ακόμα κι έτσι, μένουμε πίσω από έναν σκύλο, που έχει ένα ολόκληρο κομμάτι του εγκεφάλου του αφιερωμένο στην όσφρηση.
Το πιο συγκινητικό όμως είναι η σχέση της οσμής με τον χρόνο. Μπορούμε να θυμηθούμε μια μυρωδιά που δεν είχαμε νιώσει από τότε που ήμασταν παιδιά, και ξαφνικά μια ολόκληρη σκηνή ζωντανεύει μέσα μας. Πώς γίνεται ένα τόσο φευγαλέο πράγμα να αποθηκεύεται για δεκαετίες; Δηλαδή, η οσμή δεν είναι απλώς χημεία· είναι μνήμη, είναι ποίηση, είναι δώρο.
Η Γραφή χρησιμοποιεί μάλιστα την αίσθηση της γεύσης για να μας καλέσει να δοκιμάσουμε την καλοσύνη του Θεού (Ψαλμοί 34:8). Γεύση και οσμή ταξιδεύουν μαζί· συνεπώς, κάθε φορά που ένα άρωμα μάς γεμίζει χαρά, μας θυμίζει αθόρυβα ότι ο Δημιουργός θέλησε ο κόσμος μας να είναι όχι μόνο χρήσιμος, αλλά και απολαυστικός.
Η ακοή: το θαύμα των αισθήσεων που πιάνει έναν ψίθυρο
Κλείσε για μια στιγμή τα μάτια και απλώς άκουσε. Πόσοι ήχοι υπάρχουν γύρω σου που μέχρι τώρα δεν πρόσεχες; Δηλαδή το αυτί σου δέχεται τα λόγια με τη μορφή κυμάτων του αέρα, τα μετατρέπει σε νευρικά σήματα και τα στέλνει στον εγκέφαλο, όπου γίνονται νόημα. Πραγματικά, όλα αυτά συμβαίνουν σχεδόν ακαριαία. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές δεν εκτιμούμε την ακοή μας παρά μόνο όταν αρχίσουμε να τη χάνουμε.
Σκέψου τον υπέροχο μηχανισμό φιλτραρίσματος που έχει το αυτί. Μια μητέρα μπορεί να κοιμάται βαθιά αγνοώντας το δυνατό ροχαλητό δίπλα της, και την ίδια στιγμή να ξυπνά αμέσως μόλις το μωρό στο διπλανό δωμάτιο βγάλει έναν σιγανό ήχο. Πώς ξέρει ο εγκέφαλος ποιον ήχο να αγνοήσει και ποιον να ακούσει; Είναι ένα σύστημα τόσο έξυπνο που κανένα μηχάνημα δεν το έχει ξεπεράσει.
Επιπλέον, μέσα στο αυτί δεν κρύβεται μόνο η ακοή. Εκεί βρίσκεται και το όργανο της ισορροπίας. Όταν αυτό δεν λειτουργεί σωστά, ο κόσμος αρχίζει να γυρίζει γύρω μας και ζαλιζόμαστε. Δηλαδή, σε ένα τόσο μικρό κομμάτι του σώματος, ο Σχεδιαστής έβαλε δύο εντελώς διαφορετικά θαύματα να συνυπάρχουν. Πραγματικά, αυτή η οικονομία και η εξυπνάδα δεν μοιάζει με προϊόν τυχαιότητας.
Η Γραφή είναι ξεκάθαρη πάνω σε αυτό. Το αυτί που ακούει και το μάτι που βλέπει δεν είναι αυτονόητα· είναι έργα του Κυρίου (Παροιμίες 20:12). Κι ο ίδιος ο Θεός ρωτά: αυτός που φύτεψε το αυτί, δεν θα ακούσει; (Ψαλμοί 94:9) Με άλλα λόγια, ο Δημιουργός των αισθήσεων κατέχει τις αισθήσεις στην τελειότητα. Δεν μας έδωσε απλώς αυτιά· μας ακούει.
Η μαρτυρία του σχεδιασμού: τυχαία ή σκόπιμα;
Φτάνοντας ως εδώ, μια ερώτηση μένει να απαντηθεί. Δηλαδή όλα αυτά τα συστήματα, η αφή, η οσμή, η ακοή, προέκυψαν από τυφλή τύχη ή φέρουν την υπογραφή ενός νου; Πραγματικά, η ίδια η λογική μάς σπρώχνει προς μια απάντηση. Για παράδειγμα, όταν βλέπουμε ένα ρολόι, υποθέτουμε έναν ωρολογοποιό. Ωστόσο, όταν βλέπουμε ένα φιλτράρισμα ήχου που ξεπερνά κάθε υπολογιστή, η σκέψη ότι «απλώς συνέβη» μοιάζει πιο δύσκολη, όχι πιο εύκολη.
Ας το δούμε με ένα παράδειγμα. Αν έδινες σε έναν μηχανικό τη λίστα με όλα όσα κάνει το ανθρώπινο χέρι ή το ανθρώπινο αυτί και του ζητούσες να σχεδιάσει κάτι αντίστοιχο, το αποτέλεσμα θα ήταν μια αδέξια μίμηση του πρωτότυπου. Ο σχεδιασμός των αισθήσεων δεν είναι απλώς πολύπλοκος· είναι κομψός, οικονομικός και βαθιά λειτουργικός. Τέτοια κομψότητα παραπέμπει σε πρόθεση, όχι σε ατύχημα.
Φυσικά, η πίστη δεν στηρίζεται μόνο σε επιχειρήματα. Στηρίζεται όμως και σε αυτά. Ο απόστολος Παύλος γράφει πως τα αόρατα γνωρίσματα του Θεού φαίνονται καθαρά μέσα από τα δημιουργήματά Του, ώστε οι άνθρωποι να μένουν αναπολόγητοι. Για όποιον θέλει να σκεφτεί ειλικρινά, υπάρχει ένας πλούτος αξιόπιστων μελετών για τον σχεδιασμό στη φύση, όπως αυτές που παρουσιάζονται στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος.
Επιπλέον, η Γραφή δεν αφήνει χώρο για αμφιβολία ως προς το ποιος δίνει τις αισθήσεις. Όταν ο Μωυσής δίσταζε επειδή δυσκολευόταν να μιλήσει, ο Θεός τού θύμισε ποιος είναι αυτός που φτιάχνει το στόμα, τον κωφό, αυτόν που βλέπει και αυτόν που δεν βλέπει (Έξοδος 4:11). Δηλαδή, ο Κύριος δεν είναι μακρινός θεατής· είναι ο ίδιος ο τεχνίτης κάθε αίσθησης.
Από τις αισθήσεις στον Σχεδιαστή: μια πρόσκληση
Όλα όσα είπαμε δεν είναι απλώς ωραίες πληροφορίες. Είναι μια πρόσκληση. Οι αισθήσεις δεν μας δόθηκαν μόνο για να επιβιώνουμε, αλλά για να γνωρίσουμε. Το αυτί που δοκιμάζει τα λόγια, ο ουρανίσκος που γεύεται την τροφή, όλα μάς οδηγούν σε κάποιον πέρα από εμάς (Ιώβ 12:11). Δηλαδή, οι αισθήσεις είναι παράθυρα, και κάθε παράθυρο κοιτάζει προς τον Δημιουργό.
Πραγματικά, υπάρχει κάτι βαθιά παρηγορητικό σε αυτό. Ο Θεός που σχεδίασε με τέτοια φροντίδα τα μικρά κύτταρα του δέρματός σου είναι ο ίδιος Θεός που γνωρίζει το όνομά σου. Η ίδια σοφία που έβαλε χιλιάδες υποδοχείς μυρωδιάς στη μύτη σου φροντίζει και για την καρδιά σου. Αν δεν παρέλειψε τη μικρότερη λεπτομέρεια του σώματός σου, σίγουρα δεν θα παραλείψει εσένα.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη πρόσκληση δεν είναι απλώς να θαυμάσουμε τον σχεδιασμό, αλλά να γνωρίσουμε τον Σχεδιαστή. Όπως ακριβώς γεύεσαι ένα φαγητό για να καταλάβεις αν είναι καλό, έτσι σε καλεί ο ψαλμωδός να «γευτείς» την καλοσύνη του Θεού στην ίδια σου τη ζωή. Δεν αρκεί να ξέρεις γι' Αυτόν από μακριά· μπορείς να Τον γνωρίσεις προσωπικά, μέσα από τον Ιησού Χριστό.
Έτσι, η επόμενη φορά που θα νιώσεις τον ήλιο στο πρόσωπό σου, που θα ακούσεις μια αγαπημένη φωνή ή που θα μυρίσεις κάτι όμορφο, ας γίνει αφορμή προσευχής. Πραγματικά, το θαύμα των αισθήσεων υπάρχει για να σε σπρώχνει προς τα πάνω, προς Εκείνον που έκανε τα πάντα με σοφία (Ψαλμοί 104:24). Όλη η δημιουργία είναι ένα γράμμα αγάπης· οι αισθήσεις είναι απλώς τα μάτια με τα οποία το διαβάζεις.
Βασικά σημεία
- 01Η αφή, η οσμή και η ακοή είναι εξίσου εκπληκτικές με την όραση, και συχνά τις προσπερνάμε: το δέρμα μετράει πίεση, πόνο, ζέστη και κρύο, η μύτη ξεχωρίζει χιλιάδες μυρωδιές και το αυτί φιλτράρει έξυπνα τους ήχους.
- 02Το θαύμα των αισθήσεων μαρτυρεί σχεδιασμό, όχι τυχαιότητα: η κομψότητα και η οικονομία αυτών των συστημάτων παραπέμπει σε έναν νου, όχι σε ένα ατύχημα.
- 03Η Γραφή ονομάζει ξεκάθαρα τον Θεό ως τον τεχνίτη των αισθήσεων· αυτός που φύτεψε το αυτί ακούει, και αυτός που έπλασε το μάτι βλέπει.
- 04Οι αισθήσεις δεν είναι μόνο για επιβίωση, αλλά παράθυρα προς τον Δημιουργό· η πρόσκληση είναι να «γευτείς και να δεις» ότι ο Κύριος είναι αγαθός και να Τον γνωρίσεις προσωπικά.