Συναισθήματα και πίστη: γιατί η βεβαιότητά σου δεν χρειάζεται να ανεβοκατεβαίνει με τη διάθεση

I.Ο πειρασμός να ταυτίσουμε τα συναισθήματα με την πίστη

Ζούμε σε μια εποχή που εκτιμά πάνω απ' όλα την ένταση του βιώματος. Δεν είναι παράξενο, λοιπόν, που ο ίδιος πειρασμός μπαίνει και στη ζωή της εκκλησίας: να θεωρήσουμε ότι όσο πιο δυνατά νιώθουμε, τόσο πιο αληθινή είναι η πίστη μας. Αρχικά αυτό μοιάζει ζεστό και ζωντανό. Στην πορεία όμως γίνεται παγίδα.

Πράγματι, ο κόσμος γύρω μας μάς μαθαίνει διαρκώς να εμπιστευόμαστε πρώτα το αίσθημα και έπειτα ό,τι έχει σταθερή βάση. Αντίθετα, η Γραφή μάς καλεί να αντιστρέψουμε αυτήν τη σειρά.

Το πρόβλημα δεν είναι το ίδιο το συναίσθημα. Ο πόνος, η χαρά και η συγκίνηση είναι γνήσια κομμάτια του ανθρώπου που έπλασε ο Θεός. Το πρόβλημα ξεκινά όταν τα ανεβάζουμε σε κριτήριο αλήθειας. Τότε η ψυχρή μέρα γίνεται απόδειξη απομάκρυνσης, και η συγκινημένη στιγμή γίνεται απόδειξη πνευματικότητας, παρόλο που καμιά από τις δύο δεν αλλάζει την πραγματικότητα της σωτηρίας μας.

Δηλαδή, η ταύτιση συναισθήματος και πίστης μάς κάνει ευάλωτους. Πράγματι, όποιος μπορεί να χειραγωγήσει τη διάθεσή μας, μπορεί τότε να χειραγωγήσει και την πεποίθησή μας. Συνεπώς, η υγιής πνευματική ζωή ξεκινά από μια απλή αλλά απελευθερωτική παραδοχή: τα αισθήματα ακολουθούν, δεν θεμελιώνουν.

II.Συναισθήματα και πίστη: πού βρίσκω βεβαιότητα όταν τα αισθήματα προδίδουν;

Όταν η ψυχή ταράζεται, χρειάζεται κάτι σταθερότερο από τον εαυτό της. Ο ψαλμωδός μάς δείχνει τον δρόμο: δεν αρνείται τη θλίψη του, αλλά στρέφει τον λόγο προς τα μέσα και αποφασίζει να ελπίσει στον Θεό, ακόμη κι όταν τα συναισθήματά του λένε το αντίθετο (Ψαλμοί 42:5). Πρόκειται για μια πίστη που μιλάει στην καρδιά της, αντί να την αφήνει να ορίζει τα πάντα.

Η βεβαιότητα σωτηρίας, εξάλλου, δεν στηρίζεται στο πόσο έντονα νιώθουμε σήμερα, αλλά σε ό,τι έχει γραφτεί για εμάς. Πράγματι, ο Ιωάννης έγραψε ρητά ώστε όσοι πιστεύουν στο όνομα του Υιού του Θεού να γνωρίζουν, και όχι απλώς να ελπίζουν, ότι έχουν ζωή αιώνια (Α' Ιωάννου 5:13). Δηλαδή, η γνώση αυτή πατάει σε υπόσχεση, όχι σε διάθεση.

Ωστόσο ας μην παρεξηγηθούμε: η πίστη δεν είναι ψυχρή. Φέρνει με τον καιρό βαθιά χαρά και ειρήνη. Απλώς η σειρά είναι αντίστροφη από αυτήν που μας πουλάει ο κόσμος. Πρώτα στηριζόμαστε στην αλήθεια, και έπειτα, συχνά, ακολουθεί το αίσθημα. Όταν δεν ακολουθεί αμέσως, η αλήθεια παραμένει εξίσου αληθινή.

III.Οι υποσχέσεις του Θεού: το θεμέλιο που δεν μεταβάλλεται

Αν τα αισθήματά μας είναι σαν τον καιρό, οι υποσχέσεις του Θεού είναι σαν τον βράχο. Ο προφήτης το λέει με μια εικόνα που όλοι καταλαβαίνουμε: το χορτάρι ξεραίνεται και το λουλούδι μαραίνεται, όμως ο λόγος του Θεού μένει στον αιώνα (Ησαΐας 40:8). Επομένως, αυτό που αντέχει δεν είναι η εσωτερική μας κατάσταση, αλλά αυτό που είπε ο Θεός. Δηλαδή, η σταθερότητα έρχεται απ' έξω, από τον Θεό, και όχι από μέσα μας.

Το ακόμη πιο παρήγορο είναι ότι όλες αυτές οι υποσχέσεις βρίσκουν το ναι τους στον Χριστό. Ο Παύλος γράφει ότι όσες επαγγελίες έδωσε ο Θεός, σε εκείνον γίνονται ναι και αμήν (Β' Κορινθίους 1:20). Δηλαδή, η βεβαιότητά μας δεν στηρίζεται σε αόριστη αισιοδοξία, αλλά σε ένα πρόσωπο που εκπλήρωσε όσα υποσχέθηκε ο Πατέρας.

Συνεπώς, όταν η διάθεση βυθίζεται, δεν χρειάζεται να ψάξουμε για καινούργιο, εντονότερο βίωμα. Χρειάζεται να επιστρέψουμε στις γραμμένες υποσχέσεις και να τις αφήσουμε να μας κρατήσουν. Η πίστη που στηρίζεται στις υποσχέσεις του Θεού είναι πίστη που δεν την παρασύρει το πρώτο ρεύμα.

IV.Όταν δεν νιώθω τίποτα: ο Θεός μένει πιστός

Υπάρχουν μέρες που δεν νιώθουμε τίποτα. Όχι αμφιβολία, όχι πάθος, μόνο μια πνευματική ξηρασία. Σε αυτές τις στιγμές ο πειρασμός λέει ότι ίσως η πίστη μας έσβησε. Όμως η Γραφή μάς δίνει μια εκπληκτική διαβεβαίωση: ακόμη κι αν εμείς γινόμαστε άπιστοι σε στιγμές αδυναμίας, εκείνος μένει πιστός, γιατί δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του (Β' Τιμόθεο 2:13).

Αυτό αλλάζει εντελώς την οπτική. Η σωτηρία μας δεν κρέμεται από το πόσο σταθερά τον κρατάμε εμείς, αλλά από το πόσο σταθερά μας κρατάει εκείνος. Ο Κύριος λέει για τα πρόβατά του ότι τους δίνει ζωή αιώνια και κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι του (Ιωάννης 10:28). Η ασφάλεια, λοιπόν, είναι στο δικό του χέρι, όχι στο δικό μας σφίξιμο.

Γι' αυτό, μια ξερή μέρα προσευχής δεν είναι απόδειξη απόρριψης. Είναι απλώς μέρος της ανθρώπινης πορείας. Αντί να τρέχουμε πίσω από ένα νέο συναισθηματικό φορτίο για να ησυχάσουμε, καλούμαστε να αναπαυθούμε στη σταθερή πιστότητα εκείνου που ξεκίνησε το καλό έργο μέσα μας και θα το ολοκληρώσει.

V.Πνευματική διάκριση: να δοκιμάζουμε με χάρη, όχι με φόβο

Επειδή ακριβώς το συναίσθημα είναι τόσο εύκολο να κινηθεί, υπάρχουν πάντα φωνές που υπόσχονται έντονες εμπειρίες ως απόδειξη του Πνεύματος. Η Γραφή δεν μας ζητάει να γίνουμε καχύποπτοι απέναντι σε όλους, αλλά να δοκιμάζουμε τα πνεύματα, για να δούμε αν είναι από τον Θεό (Α' Ιωάννου 4:1). Η πνευματική διάκριση δεν είναι ψυχρότητα· είναι αγάπη για την αλήθεια.

Πρακτικά, η διάκριση σημαίνει να ρωτάμε νηφάλια: αυτό που ακούω συμφωνεί με τον λόγο του Θεού; Κατευθύνει την προσοχή μου στον Χριστό και στον σταυρό, ή σε μια εμπειρία, σε έναν άνθρωπο, σε ένα ποσό; Καρπός του Πνεύματος είναι η αγάπη, η ειρήνη, η εγκράτεια, όχι το χάος και η εξάρτηση από διαρκώς νέες συγκινήσεις. Όπου το συναίσθημα εκτοπίζει τη Γραφή, εκεί χρειάζεται προσοχή.

Ωστόσο ας το κάνουμε αυτό με χάρη. Στόχος δεν είναι να απορρίψουμε πρόσωπα ή να ζούμε με φόβο, αλλά να προστατεύσουμε την καρδιά μας και να βοηθήσουμε τους αδελφούς μας. Για όποιον θέλει να εμβαθύνει στη βιβλική διάκριση, αξίζει η μελέτη και η μαθητεία που προσφέρει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου η αλήθεια διδάσκεται με ποιμαντική φροντίδα. Η ασφάλειά μας τελικά δεν είναι στο πόσο νιώθουμε, αλλά σε ποιον στηριζόμαστε.