Ποιος έχει την ευθύνη για τη ζωή σου; Το ψέμα «δεν φταίω εγώ» σε φυλακίζει

I.Το ψέμα «δεν φταίω εγώ» όπως το ζεις κάθε μέρα

Δεν το λες ποτέ φωναχτά, αλλά το ζεις. Όταν κάτι πάει στραβά στη δουλειά, το μυαλό σου τρέχει αμέσως να βρει ποιος φταίει, αρκεί να μην είσαι εσύ. Αν ο γάμος σου κρυώνει, η αιτία είναι πάντα εκείνη. Και αν τα παιδιά σου απομακρύνονται, φταίει η εποχή. Πρόκειται, δηλαδή, για έναν αυτόματο μηχανισμό άμυνας.

Αυτό το ψέμα, εξάλλου, είναι αρχαίο. Στον κήπο, όταν ο Θεός ρώτησε τον πρώτο άντρα τι έκανε, εκείνος έδειξε αμέσως αλλού: τη γυναίκα και, έμμεσα, τον ίδιο τον Θεό που του την έδωσε (Γένεση 3:12). Δηλαδή, από την πρώτη στιγμή, ο άντρας προτίμησε τη δικαιολογία από την ευθύνη. Πράγματι, είναι η αρχαιότερη ανδρική συνήθεια.

Ωστόσο, οι δικαιολογίες έχουν κάτι ύπουλο. Ακούγονται λογικές. Συχνά υπάρχει και ένα κομμάτι αλήθειας μέσα τους· πράγματι, ίσως το αφεντικό να φέρθηκε άδικα. Όμως η μισή αλήθεια, όταν τη χρησιμοποιείς για να ξεφύγεις, γίνεται ολόκληρο ψέμα που σε κρατά καθηλωμένο.

II.Πού σε πληγώνει στ' αλήθεια η συνήθεια των δικαιολογιών

Η μεγαλύτερη ζημιά της δικαιολογίας δεν είναι ηθική, είναι πρακτική. Σκέψου το λογικά: αν για κάθε πρόβλημα σου φταίει κάποιος άλλος, τότε η λύση βρίσκεται πάντα στα χέρια κάποιου άλλου. Συνεπώς, μένεις ανήμπορος. Παραδίδεις το τιμόνι της ζωής σου σε ανθρώπους και καταστάσεις που δεν ελέγχεις.

Η Βίβλος το περιγράφει με μια οξυδερκή παρατήρηση: η ανοησία του ανθρώπου τού χαλάει τον δρόμο, κι έπειτα η καρδιά του τα βάζει με τον Θεό (Παροιμίες 19:3). Με άλλα λόγια, πρώτα φτιάχνουμε μόνοι μας το χάλι μας με τις επιλογές μας, και μετά κατηγορούμε όλους τους άλλους, ακόμη και τον ίδιο τον Θεό, για το αποτέλεσμα.

Επιπλέον, υπάρχει και ένα κρυφό κόστος. Όταν αρνείσαι την ευθύνη σου, οι άντρες γύρω σου το νιώθουν. Η γυναίκα σου χάνει την εμπιστοσύνη της, τα παιδιά σου δεν βρίσκουν στέρεο έδαφος, οι συνεργάτες σου σταματούν να σε σέβονται. Αντιθέτως, ο άντρας που λέει «έκανα λάθος, το αναλαμβάνω» κερδίζει αμέσως σεβασμό.

III.Η βιβλική αλήθεια: ποιος έχει την ευθύνη μπροστά στον Θεό

Εδώ είναι η ανατροπή. Η Βίβλος δεν σε αφήνει να κρυφτείς πίσω από κανέναν. Λέει ξεκάθαρα ότι ο καθένας θα σηκώσει το δικό του φορτίο (Γαλάτες 6:5). Δηλαδή, μπροστά στον Θεό, δεν θα απολογηθείς για το αφεντικό σου ή τον πατέρα σου. Θα απολογηθείς για τον εαυτό σου, τις δικές σου επιλογές, τη δική σου καρδιά.

Πρόσεξε όμως κάτι λεπτό. Η ευθύνη δεν σημαίνει ότι κάθε κακό που σου συνέβη είναι δικό σου φταίξιμο. Αφενός, άλλο το ότι κάποιος σε αδίκησε· αφετέρου, άλλο το πώς θα απαντήσεις σε αυτό. Η Βίβλος δεν σε φορτώνει με ενοχές για όσα έπαθες· αντιθέτως, σε καλεί να αναλάβεις την ευθύνη για το πώς θα προχωρήσεις από εδώ και πέρα.

Ακόμη και ο πειρασμός, λέει ο λόγος, δεν έρχεται απ' έξω σαν δύναμη που μας υποχρεώνει. Ο καθένας δελεάζεται από τη δική του επιθυμία, που τον τραβάει και τον παγιδεύει (Ιακώβου 1:14). Επομένως, ο εχθρός δεν σε ρίχνει· εσύ λες το «ναι». Αυτό ακούγεται σκληρό, αλλά είναι απελευθερωτικό: αν εσύ λες «ναι», μπορείς να μάθεις να λες και «όχι».

IV.Η στιγμή της στροφής: ο άσωτος γιος που είπε «εγώ»

Υπάρχει στη Βίβλο μια από τις πιο ανδρικές σκηνές μετανοίας. Ένας νεαρός είχε πάρει την περιουσία του, την είχε σκορπίσει, και είχε φτάσει στον πάτο, να ταΐζει γουρούνια. Εκεί, λέει το κείμενο, ήρθε στον εαυτό του και είδε καθαρά πού βρισκόταν (Λουκάς 15:17). Αυτή η φράση, «ήρθε στον εαυτό του», είναι η στιγμή που κάθε άντρας χρειάζεται.

Πρόσεξε τι δεν είπε. Δεν είπε «φταίνε οι φίλοι που με ξεγέλασαν» ούτε «φταίει ο πατέρας μου που μου έδωσε τα λεφτά». Αντιθέτως, σηκώθηκε και αποφάσισε να πάει στον πατέρα του και να πει: αμάρτησα, δεν είμαι άξιος (Λουκάς 15:18) (Λουκάς 15:19). Πήρε ολόκληρη την ευθύνη πάνω του, χωρίς δικαιολογίες.

Και να το θαύμα: τη στιγμή που ανέλαβε την ευθύνη, βρήκε τον πατέρα να τρέχει να τον αγκαλιάσει. Δηλαδή η ανάληψη ευθύνης δεν οδηγεί στην καταδίκη, αλλά στην αποκατάσταση. Έτσι λειτουργεί ο Θεός: δεν περιμένει να γίνεις τέλειος, περιμένει να γυρίσεις και να πεις την αλήθεια για τον εαυτό σου.

V.Πρακτικά: πώς δείχνεις ότι έχεις την ευθύνη από αύριο

Λοιπόν, ας γίνουμε συγκεκριμένοι. Η αλλαγή δεν έρχεται με μια μεγάλη απόφαση, αλλά με μικρές, καθημερινές επιλογές. Πρώτον, σταμάτα τη μισή φράση. Όταν πιάνεις τον εαυτό σου να λέει «ναι μεν έκανα λάθος, αλλά...», κόψε το «αλλά». Μείνε στο «έκανα λάθος». Αυτό και μόνο αλλάζει τα πάντα.

Δεύτερον, κάνε διαφορά ανάμεσα σε αυτά που ελέγχεις και σε αυτά που δεν ελέγχεις. Δεν ελέγχεις την οικονομία, το παρελθόν σου ή τι θα κάνουν οι άλλοι. Ελέγχεις όμως την αντίδραση σου, τη στάση σου, την επόμενη σου κίνηση. Βάλε όλη σου την ενέργεια εκεί, και θα νιώσεις ξανά άντρας με δύναμη.

Τρίτον, μάθε να ομολογείς. Όχι μόνο στον Θεό, αλλά και στους ανθρώπους που πλήγωσες. Η Βίβλος υπόσχεται ότι, αν ομολογήσουμε ειλικρινά τα λάθη μας, ο Θεός είναι πιστός να μας συγχωρήσει και να μας καθαρίσει (Α' Ιωάννου 1:9). Τέλος, θυμήσου ότι δεν το κάνεις με τις δικές σου δυνάμεις· έχεις τη βοήθεια Εκείνου που σε δυναμώνει σε όλα (Φιλιππησίους 4:13).

Πρόσεξε, εξάλλου, πού πας να κρυφτείς όταν αρνείσαι την ευθύνη. Ένας βυθίζεται στη διασκέδαση, διασκεδάζει συνέχεια και όμως νιώθει άδειος, επειδή τίποτα δεν τον γεμίζει πραγματικά. Κάποιος άλλος παριστάνει τον κύριο της μοίρας του και καταλήγει σε μόνιμη κούραση. Δίπλα του, ένας τρίτος πνίγει τα δάκρυα του, λες και το να κλαις τον κάνει λιγότερο άντρα. Συμπερασματικά, όλα αυτά είναι απλώς παραλλαγές του ίδιου ψέματος.

Αν θέλεις να εμβαθύνεις σε αυτό το ταξίδι της ανδρικής ωριμότητας μέσα από τη Γραφή, μπορείς να δεις τα μαθήματα του Ελληνικού Βιβλικού Σχολείου Λόγος, που βοηθούν άντρες να μελετήσουν σοβαρά τον λόγο του Θεού και να τον ζήσουν στην πράξη.