«Εκείνη την ώρα ο Ιησούς είπε: «Σε δοξάζω, Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης, γιατί αυτά τα έκρυψες από τους σοφούς και τους έξυπνους και τα φανέρωσες στους απλούς σαν τα μικρά παιδιά.»»
Ματθαίος 11:25
Υπάρχει μια φωνή που πολλοί την κουβαλάμε σιωπηλά: «Δεν είσαι αρκετός. Δεν έχεις τα προσόντα. Άσε τον Θεό για τους μορφωμένους, τους χαρισματικούς, τους ικανούς.» Κι όμως, μία από τις πιο παρηγορητικές αλήθειες της Γραφής είναι ακριβώς η αντίθετη: ο Θεός χρησιμοποιεί τους απλούς ανθρώπους, όχι παρά την απλότητά τους, αλλά συχνά μέσα από αυτήν.
Σκέψου έναν φτωχό γανωτή, έναν άνθρωπο που μπάλωνε χάλκινα κατσαρόλια και τσίγκινους κουβάδες στα χωριά της Αγγλίας τον 17ο αιώνα. Μόλις που ήξερε γράμματα. Ο ίδιος ομολόγησε αργότερα ότι μεγάλωσε «σε πολύ ταπεινές συνθήκες, ανάμεσα σε φτωχούς χωρικούς», και πως ξέχασε ακόμη και τα λίγα που είχε μάθει στο σχολείο. Το όνομά του ήταν John Bunyan. Και το βιβλίο που έγραψε, «Η Πορεία του Προσκυνητή», μεταφράστηκε σε περισσότερες γλώσσες από κάθε άλλο βιβλίο εκτός από τη Βίβλο.
Πώς γίνεται αυτό; Πώς ένας αγράμματος μαστροχαλκιάς γίνεται φωνή για εκατομμύρια; Η απάντηση δεν βρίσκεται στις δικές του δυνάμεις. Βρίσκεται σε έναν Θεό που αρέσκεται να ανατρέπει τις προσδοκίες μας, και σε έναν λόγο του αποστόλου Παύλου που, αν τον αφήσεις να σε αγγίξει, μπορεί να σε ελευθερώσει από το βάρος του «πρέπει να είμαι ικανός».
Ο Θεός χρησιμοποιεί τους απλούς: η ιστορία ενός αγράμματου γανωτή
Αρχικά, ας γνωρίσουμε τον άνθρωπο. Ο John Bunyan γεννήθηκε το 1628 στο μικρό χωριό Έλστοου, κοντά στο Μπέντφορντ. Ο πατέρας του ήταν γανωτής, δηλαδή ένας ταπεινός τεχνίτης που γύριζε τα χωριά φωνάζοντας «έχετε δουλειά για τον γανωτή;» Ωστόσο δεν υπήρχε ούτε πλούτος ούτε κύρος σε αυτό το επάγγελμα. Όταν παντρεύτηκε, ο ίδιος ο Bunyan ομολόγησε ότι ήρθαν τόσο φτωχοί μαζί όσο μπορούν να είναι οι φτωχοί: δεν είχαν ούτε ένα πιάτο κι ένα κουτάλι για τους δυο τους.
Επιπλέον, η μόρφωσή του ήταν ελάχιστη. «Ποτέ δεν πήγα στο σχολείο του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα», έγραψε αργότερα με την αφοπλιστική του ειλικρίνεια. Πράγματι, ένας στενός του φίλος τον περιέγραψε ως «έναν μεγάλο και ασεβή αμαρτωλό, έναν αμόρφωτο άνθρωπο». Αν υπήρχε λοιπόν ένας άνθρωπος που, με ανθρώπινα κριτήρια, δεν είχε τα προσόντα να αλλάξει τον κόσμο, αυτός ήταν ο νεαρός μαστροχαλκιάς του Έλστοου.
Κι όμως, αυτός ακριβώς ο άνθρωπος έμελλε να αγγίξει εκατομμύρια καρδιές. Δεν συνέβη επειδή κάποια στιγμή έγινε «ικανός» με τα μέτρα του κόσμου. Αντίθετα, συνέβη επειδή ο Θεός χρησιμοποιεί τους απλούς για να φανερώσει ότι η δύναμη ανήκει σε Εκείνον. (Ματθαίος 11:25) Όταν διαβάζεις την ιστορία του, δηλαδή, δεν θαυμάζεις τον Bunyan· θαυμάζεις τον Θεό που χρησιμοποιεί τους απλούς και μπορεί να πάρει ένα τσίγκινο κουτάλι και να το κάνει σκεύος τιμής.
Γιατί ο Θεός καλεί τους ταπεινούς και όχι τους «δυνατούς»
Αρχικά, όταν ο απόστολος Παύλος έγραψε στην εκκλησία της Κορίνθου, δεν τους κολάκεψε. Τους θύμισε ποιοι ήταν πριν τους αγγίξει η χάρη: όχι πολλοί σοφοί, όχι πολλοί δυνατοί, όχι πολλοί από αρχοντικές οικογένειες. (Α' Κορινθίους 1:26) Και ύστερα αποκάλυψε κάτι ριζοσπαστικό για το πώς ενεργεί ο Θεός. Δηλαδή, δεν διαλέγει τα «κατάλληλα» υλικά· αντίθετα, διαλέγει επίτηδες τα μικρά, τα περιφρονημένα, τα ασήμαντα.
Αυτή είναι η καρδιά του μηνύματος και ο λόγος που ο Θεός καλεί τους ταπεινούς. Διαλέγει «τα μωρά του κόσμου» για να ντροπιάσει τους σοφούς, και «τα ασθενή» για να ντροπιάσει τα ισχυρά. (Α' Κορινθίους 1:27) Όχι από σκληρότητα, αλλά για έναν λόγο γεμάτο χάρη: ώστε να μην μπορεί κανείς να καυχηθεί ότι έσωσε τον εαυτό του ή έχτισε τη Βασιλεία με τις δικές του δυνάμεις. (Α' Κορινθίους 1:29) Έτσι, η δόξα μένει ολόκληρη στον Θεό.
Πρόσεξε, επιπλέον, τι σημαίνει αυτό για σένα. Αν νιώθεις «ασθενής», αν νιώθεις «αγενής» με τα μάτια του κόσμου, δεν είσαι έξω από το σχέδιο του Θεού· αντίθετα, είσαι ακριβώς ο τύπος ανθρώπου που Εκείνος αγαπά να καλεί. Η ταπείνωσή σου, ωστόσο, δεν είναι εμπόδιο. Είναι ο τόπος όπου η δόξα Του φαίνεται καθαρότερα, χωρίς να σκιάζεται από τη δική σου επάρκεια.
Συνεπώς, η πρόσκληση δεν απευθύνεται στους «έτοιμους». Απευθύνεται σε όσους ξέρουν ότι δεν τα καταφέρνουν μόνοι τους, κι όμως τολμούν να εμπιστευτούν Εκείνον που τα μπορεί όλα. Πράγματι, εδώ φαίνεται ξανά πώς ο Θεός χρησιμοποιεί τους απλούς.
Δεν χρειάζεται να είσαι ικανός: το παράδειγμα του Μωυσή
Αρχικά, αν νομίζεις ότι αυτή η αλήθεια ισχύει μόνο για τους νεότερους χρόνους, η Παλαιά Διαθήκη σε διαψεύδει. Όταν ο Θεός κάλεσε τον Μωυσή να σταθεί μπροστά στον Φαραώ, ο Μωυσής έφερε τις ίδιες δικαιολογίες που φέρνουμε κι εμείς. «Δεν είμαι καλός ομιλητής», είπε. (Έξοδος 4:10) «Είμαι βραδύγλωσσος, μπερδεύω τα λόγια μου.» Με άλλα λόγια: «Κύριε, δεν έχω τα προσόντα· διάλεξε κάποιον άλλο.»
Ωστόσο, η απάντηση του Θεού είναι από τις πιο ζεστές της Γραφής, και μας θυμίζει ότι δεν χρειάζεται να είσαι ικανός για να σε χρησιμοποιήσει. Δεν είπε «έχεις δίκιο, βρες κάποιον πιο ταλαντούχο». Αντίθετα, είπε: «Ποιος έδωσε στόμα στον άνθρωπο; Εγώ δεν είμαι, ο Κύριος;» (Έξοδος 4:11) Και πρόσθεσε: «Πήγαινε λοιπόν, κι εγώ θα είμαι με το στόμα σου και θα σε διδάξω τι να πεις.» (Έξοδος 4:12)
Εδώ, επομένως, είναι το μυστικό. Ο Θεός δεν ζητάει την επάρκειά σου· ζητάει τη διαθεσιμότητά σου. Δηλαδή, δεν περιμένει να φτάσεις πρώτα στο επίπεδο που νομίζεις ότι χρειάζεται. Υπόσχεται, αντίθετα, να είναι Εκείνος το στόμα, η δύναμη, η σοφία. Όπως ο Μωυσής με την κομπιαστή του γλώσσα, έτσι κι ο Bunyan με τα λίγα του γράμματα: το «δεν μπορώ» τους έγινε ο τόπος όπου φάνηκε το «εγώ μπορώ» του Θεού. Πράγματι, ο Θεός χρησιμοποιεί τους απλούς που Του λένε ένα ταπεινό «ναι».
Η χάρη ενδυναμώνει τους αδύναμους εκεί που νομίζουν ότι τελειώνουν
Αρχικά, ο Bunyan δεν ήταν μόνο φτωχός και αμόρφωτος. Πέρασε χρόνια βασανισμένος από ενοχή, αμφιβολίες και τον φόβο ότι ήταν πολύ μεγάλος αμαρτωλός για να τον δεχτεί ο Θεός. Δεν ήταν, δηλαδή, ένας «δυνατός» άνθρωπος που τα είχε όλα λυμένα. Αντίθετα, ήταν ένας τσακισμένος άνθρωπος που έμαθε, σιγά σιγά, να στηρίζεται στη χάρη.
Κι εδώ, ωστόσο, συναντάμε ίσως την πιο τρυφερή αλήθεια όλων. Όταν ο Παύλος ικέτευσε τον Θεό να του πάρει μια ταλαιπωρία, η απάντηση δεν ήταν «θα σε κάνω δυνατό». (Β' Κορινθίους 12:9) Με άλλα λόγια, η χάρη ενδυναμώνει τους αδύναμους ακριβώς στο σημείο όπου τελειώνουν οι δικές τους δυνάμεις.
Επιπλέον, το ίδιο μάθημα είχε δοθεί αιώνες πριν, μέσα από τον προφήτη Ζαχαρία, σε έναν λαό που το έργο φάνταζε πολύ μεγάλο για τα μικρά του χέρια. (Ζαχαρίας 4:6) Το έργο του Θεού, δηλαδή, δεν προχωρά με ανθρώπινη επάρκεια· προχωρά με το Πνεύμα Του, που βρίσκει τα άδεια χέρια και τα γεμίζει.
Αν λοιπόν σήμερα νιώθεις αδύναμος, κουρασμένος ή ανάξιος, μην το θεωρήσεις απόδειξη ότι ο Θεός δεν μπορεί να σε χρησιμοποιήσει. Αντίθετα, μπορεί να είναι ακριβώς το χωράφι όπου σπέρνει. Η ενοχή που σε βαραίνει, ωστόσο, δεν λύνεται με αυτο-τιμωρία ούτε με το να αποδείξεις ότι αξίζεις. Λύνεται με τη χάρη, που σε δέχεται όπως είσαι και σε ικανώνει για ό,τι σου ζητά.
Η πρόσκληση: ο Θεός χρησιμοποιεί τους απλούς και τα μικρά τους χέρια
Αρχικά, ίσως διαβάζεις αυτές τις γραμμές και αναγνωρίζεις τον εαυτό σου στον φόβο του Μωυσή ή στις αμφιβολίες του Bunyan. Ίσως μια φωνή σου λέει ότι είσαι πολύ απλός, πολύ αμόρφωτος, πολύ τσακισμένος για να έχει ο Θεός σχέδιο για σένα. Θέλω, ωστόσο, να σε καθησυχάσω: ο Θεός χρησιμοποιεί τους απλούς όχι ως δεύτερη επιλογή, αλλά ως αγαπημένο Του τρόπο να φανερώνει τη δόξα Του.
Δες, επιπλέον, πώς ταιριάζουν τα κομμάτια. Πρώτον, ο Μωυσής με την μπερδεμένη γλώσσα. Δεύτερον, ο Bunyan με τα λίγα γράμματα. Και τέλος, οι Κορίνθιοι, που δεν ήταν ούτε σοφοί ούτε δυνατοί. (Α' Κορινθίους 1:28) Παντού το ίδιο μοτίβο: ο Θεός παίρνει το αδύναμο και το κάνει σκεύος της χάρης Του. Επομένως, η δική σου ιστορία δεν είναι εξαίρεση· χωράει τέλεια σε αυτή την παράδοση πίστης.
Πρακτικά, τι σημαίνει αυτό για το αύριο; Σημαίνει ότι δεν περιμένεις να γίνεις «έτοιμος» για να προσφέρεις. Δηλαδή, προσεύχεσαι όπως ο Μωυσής, λέγοντας «Κύριε, εδώ είμαι, με όλα μου τα ελαττώματα». Διαβάζεις τον Λόγο όπως ο Bunyan, αφήνοντάς τον να σε αλλάξει σιγά σιγά. Και δίνεις τα μικρά σου χέρια στον Θεό, εμπιστευόμενος ότι η χάρη Του θα κάνει το υπόλοιπο.
Ένα ταξίδι πίστης που το βαδίζουν οι ταπεινοί
Εξάλλου, αν θέλεις να βαθύνεις σε αυτό το ταξίδι πίστης, καλό είναι να μη μένεις μόνος. Η μελέτη της Γραφής μέσα σε μια κοινότητα που σε στηρίζει κάνει τεράστια διαφορά· γι' αυτό αξίζει να γνωρίσεις το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, όπου άνθρωποι κάθε υπόβαθρου μαθαίνουν μαζί να ακούν τη φωνή του Θεού. Πράγματι, ο ίδιος ο Bunyan δεν θα είχε προχωρήσει χωρίς τις απλές γυναίκες του Μπέντφορντ που του μίλησαν για τη χάρη, ούτε χωρίς τον ποιμένα τους που τον δέχτηκε χωρίς να τον κρίνει.
Συμπερασματικά, η ζωή είναι ένα ταξίδι πίστης προς την ουράνια πόλη, κι αυτό το ταξίδι δεν το βαδίζουν οι «ικανοί», αλλά οι ταπεινοί που στηρίζονται στον Θεό. Όπως ακριβώς έγινε με τον γανωτή που έγραψε για εκατομμύρια, έτσι μπορεί ο Θεός να κάνει κάτι όμορφο μέσα από τη δική σου, φαινομενικά ασήμαντη, ζωή. Επομένως, μην αφήσεις τον φόβο της ανεπάρκειας να σου κλέψει αυτό που ο Θεός θέλει να σου χαρίσει.
Βασικά σημεία
- 01Ο Θεός χρησιμοποιεί τους απλούς ανθρώπους όχι παρά την αδυναμία τους, αλλά μέσα από αυτήν, ώστε η δόξα να ανήκει σε Εκείνον και όχι σε εμάς.
- 02Δεν χρειάζεται να είσαι ικανός για να σε καλέσει ο Θεός· ο Μωυσής ήταν βραδύγλωσσος και ο John Bunyan αγράμματος, κι όμως Εκείνος τους χρησιμοποίησε.
- 03Ο Θεός καλεί τους ταπεινούς επίτηδες, διαλέγοντας «τα μωρά» και «τα ασθενή του κόσμου», ώστε να μην καυχηθεί κανείς μπροστά Του.
- 04Η χάρη ενδυναμώνει τους αδύναμους ακριβώς εκεί που τελειώνουν οι δικές τους δυνάμεις· η ενοχή δεν λύνεται με αυτο-τιμωρία, αλλά με την αποδοχή της χάριτος.
- 05Αν νιώθεις μικρός, αμόρφωτος ή ανάξιος, είσαι ακριβώς ο τύπος ανθρώπου που ο Θεός αγαπά να καλεί· δώσε Του τα μικρά σου χέρια και άφησέ Τον να κάνει το υπόλοιπο.