«Ο φίλος αγαπά σε κάθε καιρό, και ο αδελφός γεννιέται για την ώρα της ανάγκης.»
Παροιμίες 17:17
Στο μικρό αγγλικό χωριό Όλνεϊ, γύρω στο 1767, δύο άντρες με εντελώς διαφορετικές ιστορίες έγιναν αχώριστοι φίλοι. Αρχικά ο ένας ήταν ο Τζον Νιούτον, ο πρώην δουλέμπορος που ο Θεός είχε λυτρώσει και είχε κάνει ποιμένα. Ο άλλος, αντίθετα, ήταν ο Γουίλιαμ Κάουπερ, ένας από τους πιο χαρισματικούς ποιητές της εποχής του, αλλά και ένας άνθρωπος που πάλευε σε όλη του τη ζωή με βαθιά, σκοτεινή κατάθλιψη. Η φιλία Νιούτον και Κάουπερ δεν ήταν μια απλή γνωριμία ανάμεσα σε δύο πιστούς. Ήταν μια ζωντανή εικόνα του τι σημαίνει να κρατάς με τα χέρια σου μια ψυχή που βυθίζεται.
Πραγματικά, πολλοί από εμάς έχουμε δίπλα μας έναν Κάουπερ. Δηλαδή έναν άνθρωπο που πιστεύει στον Χριστό, ωστόσο παλεύει με το σκοτάδι μέσα του. Συχνά δεν ξέρουμε τι να πούμε, φοβόμαστε μήπως πούμε το λάθος πράγμα και έτσι, δηλαδή από αμηχανία, απομακρυνόμαστε. Ωστόσο, η ιστορία αυτών των δύο αντρών μάς δείχνει έναν άλλο δρόμο. Μας δείχνει ότι η πίστη δεν ζητάει να έχουμε όλες τις απαντήσεις, αλλά να μένουμε δίπλα στον πονεμένο όταν όλοι οι άλλοι φεύγουν.
Συγκεκριμένα, σε αυτό το άρθρο θα δούμε πρώτον πώς γεννήθηκε αυτή η φιλία, δεύτερον πώς ο Νιούτον στήριξε τον φίλο του στις πιο σκοτεινές του ώρες και, τέλος, τι γέννησε αυτή η αδελφική αγάπη: ένα βιβλίο ύμνων που τραγουδιέται ακόμα και σήμερα. Πάνω απ' όλα, θα δούμε τι μας διδάσκει για το πώς να μη μένει μόνος κανείς από εμάς στον πόνο.
Πώς γεννήθηκε η φιλία Νιούτον και Κάουπερ
Όταν ο Κάουπερ ήρθε να ζήσει στο Όλνεϊ, ήταν ήδη ένας τσακισμένος άνθρωπος. Είχε περάσει μήνες σε άσυλο μετά από απόπειρα αυτοκτονίας και κουβαλούσε μέσα του την πεποίθηση ότι ο Θεός τον είχε εγκαταλείψει οριστικά. Ο Νιούτον, από την άλλη, ήξερε καλά τι θα πει σκοτάδι. Είχε ζήσει χρόνια ως δουλέμπορος, βλάστημος και αυθάδης, ώσπου η χάρη του Θεού τον λύγισε μέσα σε μια θύελλα. Επομένως, όταν συναντήθηκαν, δεν ήταν ένας ισχυρός που σκύβει σε έναν αδύναμο. Ήταν, αντίθετα, δύο τσακισμένοι άντρες που είχαν λυτρωθεί από τον ίδιο Σωτήρα.
Αρχικά, ο Νιούτον κατάλαβε κάτι απλό αλλά βαθύ: ο Κάουπερ δεν χρειαζόταν πρώτα διδασκαλία, αλλά συντροφιά. Γι' αυτό, δηλαδή, τον πήρε κοντά του. Περπατούσαν μαζί στους αγρούς, μιλούσαν για τον Χριστό, έγραφαν μαζί. Ωστόσο ο Νιούτον δεν περίμενε από τον φίλο του να γίνει «καλά» για να τον αγαπήσει. Τον αγάπησε όπως ήταν, στη μέση της αρρώστιας του.
Αυτή ακριβώς είναι η εικόνα της αληθινής φιλίας που περιγράφει η Γραφή. Δεν είναι μια σχέση που αντέχει μόνο στις καλές μέρες, αλλά μια αγάπη που στέκεται στέρεα ακριβώς όταν έρχεται η ανάγκη. (Παροιμίες 17:17) Ο φίλος, λέει η Γραφή, δεν γεννιέται για τις γιορτές, αλλά για την ώρα της θλίψης. Επομένως, το πρώτο μάθημα από τη φιλία Νιούτον και Κάουπερ είναι ότι η αγάπη δεν περιμένει τον άλλον να διορθωθεί. Πηγαίνει κοντά του τώρα.
Να στηρίζεις τον πονεμένο όταν δεν έχεις λόγια
Η μεγαλύτερη δοκιμασία ήρθε τα Χριστούγεννα του 1772. Η κατάθλιψη του Κάουπερ βυθίστηκε τόσο βαθιά, που πίστεψε ότι ο Θεός του ζητούσε να θυσιάσει τη ζωή του. Έτσι έπεσε σε μια κρίση από την οποία ουσιαστικά δεν συνήλθε ποτέ πλήρως. Ωστόσο, για μήνες ο Νιούτον τον φιλοξένησε στο ίδιο του το σπίτι. Δεν τον παρέδωσε στους γιατρούς και δεν τον άφησε μόνο. Έμεινε δίπλα του.
Πολλοί νομίζουν ότι, για να στηρίξεις τον πονεμένο, πρέπει να έχεις έξυπνες απαντήσεις. Όμως η Γραφή μάς δείχνει το αντίθετο. Για παράδειγμα, όταν ο Ιώβ έχασε τα πάντα, οι φίλοι του έκαναν το σωστό μόνο όσο έμειναν σιωπηλοί δίπλα του. (Ιώβ 2:13) Δηλαδή κάθισαν στο χώμα μαζί του εφτά μέρες χωρίς να πουν λέξη, γιατί έβλεπαν πόσο μεγάλος ήταν ο πόνος του. Αντίθετα, το κακό άρχισε όταν άνοιξαν το στόμα τους για να εξηγήσουν τα ανεξήγητα.
Έτσι, ο Νιούτον δεν προσπάθησε να «λύσει» τον Κάουπερ. Δεν τον κατηγόρησε, δηλαδή, ότι του έλειπε η πίστη. Αντίθετα, έμεινε. Πραγματικά, αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο και το πιο ιερό πράγμα που μπορούμε να κάνουμε για κάποιον που υποφέρει: να μη φύγουμε. Η παρουσία μας μιλάει πιο δυνατά από κάθε σοφό λόγο.
Δηλαδή, να στηρίζεις τον πονεμένο δεν σημαίνει να του δίνεις τη σωστή θεολογική απάντηση. Σημαίνει να γίνεσαι τα χέρια και το πρόσωπο του Χριστού γι' αυτόν, όταν εκείνος δεν μπορεί πια να Τον δει μόνος του. Συνεπώς, η σιωπηλή πιστότητα ενός φίλου γίνεται συχνά το πρώτο σημάδι ότι ο Θεός δεν εγκατέλειψε τον πάσχοντα.
Κατάθλιψη και φιλία: το βάρος που το σηκώνουμε μαζί
Η σχέση κατάθλιψης και φιλίας στην ιστορία αυτών των δύο αντρών δείχνει μια αλήθεια που η Εκκλησία συχνά ξεχνά. Η κατάθλιψη δεν είναι πάντοτε αμαρτία ούτε έλλειψη πίστης. Αντίθετα, είναι πολλές φορές ένα βαρύ φορτίο που ο πάσχων δεν μπορεί να σηκώσει μόνος. Και η Γραφή δεν μας καλεί να κρίνουμε εκείνον που λυγίζει κάτω από αυτό το βάρος, αλλά να το σηκώσουμε μαζί του. (Γαλάτες 6:2)
Πραγματικά, ο Νιούτον το έκανε αυτό κυριολεκτικά. Για παράδειγμα, όταν ο Κάουπερ δεν μπορούσε πια να πάει στην εκκλησία, ο Νιούτον πήγαινε τις συναθροίσεις σε σπίτια κοντά στο δικό του. Επιπλέον, όταν ο φίλος του δεν μπορούσε να προσευχηθεί, ο Νιούτον προσευχόταν γι' αυτόν. Με άλλα λόγια, μοιράστηκε το φορτίο. Δεν περίμενε από τον Κάουπερ να γίνει δυνατός. Έγινε εκείνος δυνατός για χάρη του.
Επιπλέον, ο Νιούτον κατάλαβε ότι η μοναξιά τροφοδοτεί το σκοτάδι. Γι' αυτό φρόντισε ώστε ο Κάουπερ να μη μένει μόνος. Η Γραφή είναι ξεκάθαρη εδώ: δύο άνθρωποι μαζί είναι καλύτεροι από έναν, γιατί όταν ο ένας πέσει, ο άλλος τον σηκώνει. (Εκκλησιαστής 4:9-10) Αλίμονο όμως σε εκείνον που είναι μόνος όταν πέφτει, γιατί δεν υπάρχει κανείς να τον βοηθήσει.
Έτσι, η κατάθλιψη και η φιλία δεν είναι αντίθετες δυνάμεις. Η αληθινή φιλία είναι ακριβώς το αντίδοτο που ο Θεός δίνει στη μοναξιά του πόνου. Δεν θεραπεύει πάντα την αρρώστια, αλλά εμποδίζει τον πάσχοντα να βυθιστεί ολότελα στο σκοτάδι.
Η φιλία Νιούτον και Κάουπερ γέννησε ένα βιβλίο ύμνων
Πραγματικά, από αυτή τη φιλία γεννήθηκε κάτι όμορφο. Συγκεκριμένα, για να βοηθήσει τον Κάουπερ να κρατήσει το μυαλό του απασχολημένο και την ψυχή του στραμμένη στον Χριστό, ο Νιούτον τον προσκάλεσε να γράφουν μαζί ύμνους για τις συναθροίσεις του χωριού. Έτσι γεννήθηκε το βιβλίο ύμνων του Όλνεϊ, που εκδόθηκε το 1779. Ο Νιούτον έγραψε τους περισσότερους, ανάμεσά τους και το αθάνατο «Amazing Grace». Ο Κάουπερ έγραψε κι εκείνος μερικούς από τους πιο τρυφερούς ύμνους που έχει η Εκκλησία.
Σκεφτείτε το θαύμα αυτής της εικόνας. Ένας πρώην δουλέμπορος κι ένας άνθρωπος που πάλευε με αυτοκτονικές σκέψεις κάθονται μαζί και γράφουν τραγούδια για τη χάρη του Θεού. Από τη συντριβή τους ο Θεός έβγαλε ύμνους που παρηγορούν εκατομμύρια ψυχές μέχρι σήμερα. Αυτό είναι ακριβώς που υπόσχεται η Γραφή: ότι ο Θεός μάς παρηγορεί στις θλίψεις μας, ώστε κι εμείς να μπορούμε να παρηγορούμε όσους περνούν τα ίδια. (Β΄ Κορινθίους 1:3-4)
Για παράδειγμα, ένας από τους ύμνους του Κάουπερ ξεκινά με τα λόγια «Ο Θεός κινείται με μυστηριώδη τρόπο». Τα έγραψε ένας άνθρωπος που σχεδόν ποτέ δεν ένιωσε τη χαρά της σωτηρίας του, κι όμως επέλεξε να εμπιστευτεί τον Θεό μέσα στο σκοτάδι. Ωστόσο η φιλία του με τον Νιούτον δεν τον γιάτρεψε από την κατάθλιψη. Του έδωσε όμως κάτι για να ζήσει και έναν αδελφό για να μην είναι μόνος.
Πραγματικά, αυτό είναι ένα από τα ωραιότερα μαθήματα της ιστορίας τους. Ο Θεός δεν περιμένει να γίνουμε δυνατοί για να μας χρησιμοποιήσει. Παίρνει τις τσακισμένες καρδιές μας, ακόμα και μέσα στον πόνο τους, και τις κάνει πηγή παρηγοριάς για άλλους.
Να μη μένεις μόνος: η ελπίδα για τη δική σου ψυχή
Ίσως διαβάζεις αυτές τις γραμμές και ο Κάουπερ της ιστορίας είσαι εσύ. Ίσως παλεύεις με μια κατάθλιψη που κανείς γύρω σου δεν καταλαβαίνει, και νιώθεις ότι ο Θεός σε ξέχασε. Η Γραφή έχει έναν λόγο τρυφερότητας ακριβώς για σένα. Ο Θεός δεν στέκεται μακριά από τους τσακισμένους. Αντίθετα, είναι πολύ κοντά σε εκείνους που έχουν συντετριμμένη καρδιά. (Ψαλμοί 34:18)
Πραγματικά, ο ψαλμωδός ξέρει αυτή τη μάχη από μέσα. Ρωτάει την ψυχή του γιατί είναι τόσο θλιμμένη και ταραγμένη, κι όμως δεν σταματά εκεί. (Ψαλμοί 42:11) Αντίθετα, επιλέγει μέσα στο σκοτάδι του να ελπίσει ξανά στον Θεό. Ωστόσο αυτό δεν είναι μια εύκολη λύση. Είναι μια πάλη που δίνεται κάθε μέρα. Όμως είναι μια πάλη που δεν χρειάζεται να τη δίνεις μόνος.
Αν λοιπόν παλεύεις, ζήτησε έναν Νιούτον. Μίλησε σε έναν αδελφό ή μια αδελφή, σε έναν ποιμένα, σε έναν φίλο που εμπιστεύεσαι. Το να μη μένεις μόνος δεν είναι αδυναμία. Είναι ο τρόπος που ο ίδιος ο Θεός σχεδίασε για να μας κρατά. Δεν μας έπλασε να σηκώνουμε τα φορτία μας μόνοι.
Κι αν, αντίθετα, εσύ είσαι ο Νιούτον, αυτός που βλέπει έναν φίλο να βυθίζεται, τότε ξέρεις τι σου ζητάει ο Θεός. Δηλαδή όχι να βρεις τα τέλεια λόγια, αλλά να μείνεις. Επομένως, κλάψε μαζί με αυτόν που κλαίει. (Ρωμαίους 12:15) Μοιράσου τον πόνο του. Γιατί συχνά η αγάπη ενός μόνο πιστού αδελφού γίνεται το σχοινί που κρατά μια ψυχή πάνω από την άβυσσο. Για να μάθεις περισσότερα για το πώς η κοινότητα στηρίζει τους πονεμένους, μπορείς να δεις τις σπουδές στο Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος.
Βασικά σημεία
- 01Η φιλία Νιούτον και Κάουπερ δείχνει ότι η αληθινή αγάπη δεν περιμένει τον άλλον να γίνει «καλά»: πηγαίνει κοντά του μέσα στον πόνο, τώρα.
- 02Για να στηρίζεις τον πονεμένο δεν χρειάζεσαι έξυπνες απαντήσεις, αλλά πιστή παρουσία. Πραγματικά, η σιωπηλή συντροφιά μιλάει συχνά πιο δυνατά από κάθε λόγο.
- 03Κατάθλιψη και φιλία δεν είναι αντίθετες. Αντίθετα, η αδελφική αγάπη είναι το αντίδοτο που δίνει ο Θεός στη μοναξιά του σκοταριασμένου, ώστε να μη βυθιστεί ολότελα.
- 04Όποιος παλεύει με το σκοτάδι δεν χρειάζεται να μένει μόνος. Ο Θεός είναι κοντά στους συντετριμμένους και μας έπλασε να σηκώνουμε τα βάρη μαζί.