Αναβιωμένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία: γιατί η αλήθεια της προφητείας είναι πιο νηφάλια απ' όσα φοβάσαι

I.Το ερώτημα πίσω από την αναβιωμένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Η φράση «αναβιωμένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία» δεν εμφανίζεται αυτολεξεί στη Βίβλο. Πρόκειται μάλλον για ερμηνευτικό συμπέρασμα. Πολλοί χριστιανοί το αντλούν από τα οράματα του Δανιήλ, όπου τέσσερις διαδοχικές αυτοκρατορίες οδηγούν σε μια τελική φάση. Αυτή η φάση, κατά την παραδοσιακή ανάγνωση, συνδέεται με τη Ρώμη. Από εκεί γεννιέται το ερώτημα: μήπως η σύγχρονη πορεία προς την ευρωπαϊκή ενότητα αποτελεί κάποια μορφή «αναβίωσης» αυτής της αρχαίας δύναμης;

Αρχικά, αξίζει να σημειώσουμε γιατί το ερώτημα είναι θεμιτό. Πράγματι, η ιδέα μιας ενωμένης Ευρώπης δεν είναι νέα. Από την εποχή του Καρλομάγνου ως τις σύγχρονες συνθήκες, η νοσταλγία για την τάξη που κάποτε επέβαλε η Ρώμη επανέρχεται ξανά και ξανά. Δηλαδή, το ιδανικό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, παρατηρούν πολλοί ιστορικοί, ποτέ δεν εγκαταλείφθηκε εντελώς.

Ωστόσο, εδώ χρειάζεται προσοχή. Άλλο είναι να παρατηρούμε ένα διαχρονικό ιδανικό ενότητας. Άλλο είναι να ισχυριζόμαστε ότι γνωρίζουμε με βεβαιότητα πως ένας συγκεκριμένος θεσμός είναι το προφητευμένο «τέταρτο βασίλειο». Συνεπώς, η νηφάλια προσέγγιση κρατά αυτή τη διάκριση καθαρή. Έτσι αντιστέκεται στον πειρασμό της εύκολης ταύτισης.

II.Τι λέει πραγματικά ο Δανιήλ 2 και 7

Στο δεύτερο κεφάλαιο, ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορ βλέπει στο όνειρό του ένα τεράστιο άγαλμα από διαφορετικά μέταλλα, που συντρίβεται από έναν λίθο «που κόπηκε χωρίς ανθρώπινο χέρι». Ο Δανιήλ ερμηνεύει τα μέταλλα ως διαδοχικά βασίλεια. Το αποκορύφωμα όμως δεν είναι κάποιο ανθρώπινο κράτος, αλλά η βασιλεία που στήνει ο ίδιος ο Θεός και που δεν θα καταστραφεί ποτέ. (Δανιήλ 2:44)

Το έβδομο κεφάλαιο επαναλαμβάνει το ίδιο μήνυμα με άλλη εικόνα. Δηλαδή, τέσσερα θηρία ανεβαίνουν από τη θάλασσα ως σύμβολα κοσμικών δυνάμεων. Ωστόσο, το όραμα και πάλι δεν σταματά στα θηρία. Φτάνει σε Έναν «σαν Υιό ανθρώπου» που έρχεται με τα σύννεφα. Έτσι παρουσιάζεται μπροστά στον «Παλαιό των ημερών». (Δανιήλ 7:13) Όσοι αναζητούν εδώ μια αναβιωμένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία πρέπει να θυμούνται ότι το κέντρο του οράματος είναι ο θρόνος, όχι τα θηρία.

Σε αυτόν τον Υιό ανθρώπου δίνεται εξουσία, δόξα και βασιλεία αιώνια, ώστε όλοι οι λαοί και οι γλώσσες να τον υπηρετούν. Εδώ βρίσκεται η καρδιά της προφητείας. Συνεπώς, όποια κι αν είναι η ταυτότητα των επιμέρους βασιλείων, ο σκοπός του οράματος δεν είναι να μας δώσει έναν χάρτη γεωπολιτικής, αλλά να μας στρέψει στον αιώνιο Βασιλιά. (Δανιήλ 7:14)

Δηλαδή, ο Δανιήλ δεν γράφει για να μας τρομάξει με τα θηρία, αλλά για να μας παρηγορήσει με τον θρόνο. Όσο εντυπωσιακές κι αν είναι οι αυτοκρατορίες των ανθρώπων, στο κείμενο εμφανίζονται ως παροδικές, ενώ μόνη η βασιλεία του Θεού περιγράφεται ως αιώνια.

III.Από τη Βαβέλ ως την Ευρώπη: το διαχρονικό ιδανικό της ενότητας

Για να κατανοήσουμε σωστά το θέμα «Ευρώπη και προφητεία», χρειάζεται να ανατρέξουμε πολύ πιο πίσω από τη Ρώμη, στην πεδιάδα της Βαβέλ. Εκεί, οι άνθρωποι αποφάσισαν να χτίσουν μια πόλη και έναν πύργο με κορυφή που να φτάνει ως τον ουρανό, για να αποκτήσουν όνομα και να μη διασκορπιστούν. (Γένεση 11:4)

Η Βαβέλ είναι το αρχέτυπο κάθε ανθρώπινου εγχειρήματος που επιδιώκει ενότητα και ασφάλεια χωρίς τον Θεό. Το κίνητρο δεν είναι από μόνο του κακό· η επιθυμία για ειρήνη, συνεργασία και τάξη είναι βαθιά ανθρώπινη. Το πρόβλημα γεννιέται όταν αυτή η ενότητα στήνεται για να αντικαταστήσει τον Θεό, αντί να τον υπηρετήσει.

Επομένως, η νηφάλια ανάγνωση δεν δαιμονοποιεί την ευρωπαϊκή ή οποιαδήποτε άλλη προσπάθεια συνεργασίας μεταξύ λαών. Αντίθετα, αναγνωρίζει ότι κάθε τέτοιο εγχείρημα κουβαλά μέσα του τόσο το καλό όσο και τον πειρασμό της Βαβέλ. Η Γραφή δεν μας καλεί να φοβόμαστε τις ηπείρους και τους θεσμούς, αλλά να εξετάζουμε τις καρδιές και τα κίνητρα, αρχίζοντας από τα δικά μας.

Έτσι, το ζητούμενο για τον χριστιανό δεν είναι να βρει σε ποια συνθήκη ή σημαία κρύβεται ο αντίχριστος. Είναι μάλλον να ρωτήσει: σε ποια βασιλεία ανήκω; Πού στηρίζω τελικά την ελπίδα μου, στις κατασκευές των ανθρώπων ή στον θρόνο του Θεού;

IV.Ποιος κρατά το τιμόνι: η κυριαρχία του Θεού στην ιστορία

Το κεντρικό μήνυμα του Δανιήλ δεν είναι ο φόβος των αυτοκρατοριών, αλλά η βεβαιότητα ότι ο Θεός κυβερνά πάνω από όλες. Οι μεγάλες δυνάμεις ανατέλλουν, λάμπουν για λίγο και δύουν: η Βαβυλώνα, η Περσία, η Ελλάδα, η Ρώμη. Καμία δεν στάθηκε αιώνια, παρά τις φιλοδοξίες της. Αυτή η κυκλική πορεία ανόδου και πτώσης είναι, στην ουσία, μια διαρκής υπενθύμιση των ορίων κάθε ανθρώπινης ισχύος.

Γι' αυτό και η σωστή στάση απέναντι στις εξελίξεις της εποχής μας δεν είναι ούτε ο πανικός ούτε η αδιαφορία. Είναι η εμπιστοσύνη. Όταν ο Ιησούς μας καλεί να ζητούμε πρώτα τη βασιλεία του Θεού, μας απελευθερώνει από την αγωνία για το αύριο και μας προσανατολίζει σε ό,τι πραγματικά μένει. (Ματθαίος 6:33)

Παράλληλα, η Γραφή θυμίζει στους πιστούς ότι η αληθινή τους πατρίδα δεν βρίσκεται σε καμία γήινη αυτοκρατορία. Το «πολίτευμά» μας, γράφει ο Παύλος, είναι στους ουρανούς, από όπου και περιμένουμε τον Σωτήρα. (Φιλιππησίους 3:20) Αυτή η ουράνια ιθαγένεια δεν μας κάνει αδιάφορους για τον κόσμο, αλλά μας δίνει σταθερότητα μέσα στις αλλαγές του.

Συμπερασματικά, η κυριαρχία του Θεού δεν είναι μια αφηρημένη δοξασία. Είναι το έδαφος πάνω στο οποίο ο πιστός στέκεται όρθιος όταν οι ειδήσεις φαίνονται ανησυχητικές. Όποιος κι αν κάθεται στους θρόνους της γης, ο Θεός παραμένει αυτός που έχρισε τον Βασιλιά του πάνω στη Σιών και κρατά την τελευταία λέξη της ιστορίας.

V.Σεβασμός στις διαφορετικές ευαγγελικές ερμηνείες

Πρέπει να ειπωθεί ξεκάθαρα: ευσεβείς χριστιανοί που σέβονται εξίσου τη Γραφή διαφωνούν για τις λεπτομέρειες της προφητείας. Αφενός, άλλοι διαβάζουν το «τέταρτο βασίλειο» του Δανιήλ ως κάτι που θα αναβιώσει στο μέλλον, σαν μια αναβιωμένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Αφετέρου, άλλοι το βλέπουν ήδη εκπληρωμένο στην ιστορική Ρώμη και στη βασιλεία του Χριστού. Πραγματικά, αυτή η διαφωνία υπάρχει εδώ και αιώνες. Συνεπώς, δεν θα λυθεί με βεβαιότητα μέσα σε ένα άρθρο.

Η ταπεινότητα εδώ δεν είναι αδυναμία, αλλά πιστότητα στο κείμενο. Όταν η ίδια η Γραφή αφήνει κάποια πράγματα σε σχετική ασάφεια, η σοφία μας λέει να μην είμαστε πιο σίγουροι από όσο μας επιτρέπει η αποκάλυψη. Όσοι έχτισαν ολόκληρα συστήματα γύρω από συγκεκριμένες ημερομηνίες ή ταυτίσεις, κατά κανόνα διαψεύστηκαν και έβλαψαν τη μαρτυρία της εκκλησίας.

Αντίθετα, υπάρχει ένα έδαφος όπου όλες οι υγιείς ευαγγελικές ερμηνείες συναντιούνται. Όλες ομολογούν ότι ο Χριστός θα επιστρέψει, ότι η βασιλεία του είναι αιώνια και ότι η ιστορία οδεύει προς τον θρόνο του, όχι προς το χάος. Σε αυτό το κοινό έδαφος αξίζει να επενδύουμε την πίστη μας, αντί να διχαζόμαστε για τα ασαφή.

Για όσους θέλουν να εμβαθύνουν με υπευθυνότητα, η συστηματική μελέτη της προφητείας μέσα από αξιόπιστη βιβλική διδασκαλία, όπως αυτή που προσφέρει το Ελληνικό Βιβλικό Σχολείο Λόγος, βοηθά να ξεχωρίζουμε τη βιβλική βεβαιότητα από τις ανθρώπινες εικασίες.

VI.Πέρα από την αναβιωμένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία: η ελπίδα της βασιλείας

Όλος ο προβληματισμός για την αναβιωμένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία βρίσκει το νόημά του σε ένα σημείο. Δηλαδή, μόνο όταν φτάσει στο τέρμα στο οποίο οδηγεί ο ίδιος ο Δανιήλ: τη βασιλεία που στήνει ο Θεός. Αυτή δεν είναι ένα ακόμη βασίλειο που θα διαδεχθεί τα προηγούμενα και θα πέσει με τη σειρά του. Αντίθετα, είναι η βασιλεία που τα τερματίζει όλα και μένει παντοτινά.

Η Αποκάλυψη ζωγραφίζει αυτό το τέλος με ένα θριαμβικό άγγελμα. Δηλαδή, οι βασιλείες του κόσμου γίνονται βασιλείες του Κυρίου μας και του Χριστού του. Έτσι, αυτός θα βασιλεύει στους αιώνες των αιώνων. (Αποκάλυψη 11:15) Συνεπώς, όλη η ιστορία, με τις ανόδους και τις πτώσεις των αυτοκρατοριών, καταλήγει σε αυτή την κορύφωση.

Γι' αυτό ο πιστός δεν χρειάζεται να ζει με το βλέμμα καρφωμένο στις ειδήσεις. Δεν αναζητά σημάδια του τέλους σε κάθε συνθήκη και κάθε εκλογή. Αντίθετα, μπορεί να ζει με ελπίδα, υπηρετώντας πιστά εκεί που τον έβαλε ο Θεός. Έτσι γνωρίζει ότι η νίκη του Χριστού είναι ήδη εξασφαλισμένη.

Τελικά, η νηφάλια προφητική μελέτη μάς οδηγεί όχι στον φόβο για το αύριο, αλλά στη λατρεία προς τον Βασιλιά. Όποιες κι αν είναι οι αυτοκρατορίες της εποχής μας, παλιές ή ακόμη και μια αναβιωμένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ο τελευταίος θρόνος ανήκει σε Εκείνον. Επομένως, αυτή η βεβαιότητα είναι η σταθερή μας ελπίδα.